"Polsce grozi wtórny analfabetyzm".

PAP | aktualizacja 2009-09-24 (12:54)

zobacz galerię

fot. PAP / Jacek Bednarczyk

- Tak dalej być nie może - alarmowała w Krakowie reżyser Agnieszka Holland, oceniając kondycję polskiej kultury 20 lat po odzyskaniu wolności. Skrytykowała stosunek polityków do artystów oraz media, które - jej zdaniem - źle realizują zadanie dystrybucji kultury. Kongres Kultury Polskiej 2009 w Krakowie potrwa trzy dni - zakończy się w piątek.

Holland na rozpoczętym w Krakowie Kongresie Kultury Polskiej przewodniczyła sesji pt. "Przestrzenie twórczości". W dyskusji uczestniczyli też m.in.: krytyk teatralny, literacki i filmowy Roman Pawłowski, reżyser teatralny Grzegorz Jarzyna i dyrektor Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie Joanna Mytkowska.

Agnieszka Holland rozpoczęła od podziękowań dla ministra Bogdana Zdrojewskiego za inicjatywę zorganizowania kongresu. - Odbywa się on w dobrym momencie. Musimy uświadomić sobie konieczność zmian, zastanowić się nad tym, do jakiego stopnia odpowiedzialne za tworzenie kultury jest państwo - powiedziała w środę.

Holland, będąca prezydentem Polskiej Akademii Filmowej (PAF), uważa, że polscy politycy są wobec rodzimej kultury bezradni. - Powstaje wrażenie, że nie rozumieją jej funkcji i że nie bardzo ich ona obchodzi. Społeczeństwo - według nich - nie umieszcza kultury wśród swych niezbywalnych potrzeb, więc nie musi się ona znaleźć ani wśród obietnic wyborczych, ani priorytetów - nie ma o niej mowy nawet w rządowym planie rozwoju Polski do 2030 r. - alarmowała.

To, co się dzieje wokół mediów udowodniło że politycy mają do kultury dwa podejścia: zawłaszczenie i wykorzystywanie jej do osiągania własnych celów lub porzucenie, w poczuciu, że "im to nie jest do niczego potrzebne" - mówiła Holland.

Jak oceniła, poziom wzajemnego zaufania między rządzącymi a artystami jest zastraszająco niski, co utrudnia wprowadzanie radykalnych reform w dziedzinie kultury. - Ten brak zaufania został wzmocniony aferami wokół mediów publicznych - powiedziała Holland. Podkreśliła, że media publiczne to bardzo ważny kanał dystrybuowania dzieł kultury.

- W Polsce, gdzie ponad 60% ludności mieszka poza dużymi ośrodkami miejskimi, głównym kanałem dystrybucji kultury były i są media elektroniczne. Te media niemal od początku zmniejszały swą ofertę misyjną, ich głównym celem był szybki zysk - oceniła reżyserka. Jej zdaniem, obecnie "obniżenie poziomu oferty mediów widoczne jest gołym okiem - w publicystyce prowadzi do tabloidyzacji, a w twórczości do promowania tandety i to na ogół wtórnej".

Holland dostrzega "brak wysiłku kulturotwórczego" ze strony mediów w Polsce, stawiających na telenowele, sitcomy i programy rozrywkowe oparte na wykupionych licencjach.

To wszystko poskutkowało, w jej ocenie, rozleniwieniem umysłowym polskich widzów i "czymś w rodzaju wtórnego analfabetyzmu audiowizualnego". - Ten wtórny analfabetyzm, mała ciekawość, brak ambicji to cechy współczesnego odbiorcy kultury masowej - ubolewała Holland.

Jak oceniła na kongresie, w Polsce "jeszcze PRL-owski model kontroli nad kulturą, manipulowania jej treściami został połączony z "magiczną wiarą" w słuszność wolnego rynku".

- Jesteśmy zagubieni. Nie wiemy tak naprawdę, czym ma być w Polsce kultura i jakie są kryteria jej oceny, jej ważności. Być może trzeba dokonać jakiegoś rodzaju zamachu stanu - oświadczyła szefowa PAF.

Krytyk Roman Pawłowski poruszył z kolei problem "przestrzeni wolności" w sztuce. Jego zdaniem, mimo zmiany ustroju i likwidacji oficjalnej cenzury, polski artysta nadal nie ma wolności twórczej.

"Cenzura ma się w Polsce dobrze"

- Cenzura ma się w Polsce dobrze - zmieniły się tylko jej metody - uważa Pawłowski. - Zamiast "czerwonego ołówka", są pozwy procesowe, donosy do prokuratury, medialna nagonka, groźby wycofania dotacji publicznych - wyliczał.

1 2 następna.

TAGI: kultura, kraków, kongres

oceń