powstanie warszawskie (strona 4 z 44)

Wśród mieszkańców stolicy, którzy stanęli do walki przeciwko niemieckiemu okupantowi 1 sierpnia 1944 roku, znalazło się wielu architektów i urbanistów. Na ich oczach naziści, ulica po ulicy, kwartał po kwartale, burzyli ich ukochane miasto. Ci, którzy przeżyli, wrócili i aktywnie zaangażowali się w odbudowę stolicy.

Ewakuacja warszawskiej Starówki na przełomie sierpnia i września 1944 roku była olbrzymią operacją logistyczną. Jej powodzenie zależało od kilkudziesięciu powstańców, którzy mieli poświęcić swoje życie, aby reszta mogła uciec.

Pisząc o skutkach Powstania Warszawskiego, podkreśla się ogromne straty, jakie poniosła ludność stolicy oraz niemal całkowite zniszczenie przez Niemców lewobrzeżnej części miasta. Należy jednak również pamiętać o gigantycznej skali rabunków, jakich dopuścił się okupant. O ich ogromie najlepiej świadczy fakt, że do wywiezienia zagrabionych dóbr potrzeba było 45 tysięcy wagonów towarowych.

Podpisany w nocy z 2 na 3 października 1944 roku "Układ o zaprzestaniu działań wojennych w Warszawie" kończył trwające 63 dni powstanie. Dowództwo Armii Krajowej bardzo długo zwlekało z decyzją o kapitulacji stolicy. Dzisiaj mało kto pamięta o tym, że walki mogły zakończyć się już w pierwszej połowie września. Oto dlaczego generał Tadeusz Komorowski "Bór" zerwał wówczas zaawansowane negocjacje z Niemcami.

"Każdego mieszkańca należy zabić, nie wolno brać żadnych jeńców. Warszawa ma być zrównana z ziemią". Właśnie tak brzmiał rozkaz wydany przez Heinricha Himmlera jednostkom tłumiącym powstanie warszawskie. Mimo że nie został on w pełni wykonany, to tragedia polskiej stolicy oraz jej mieszkańców należała do największych w polskiej historii.

Warszawa kipiała pragnieniem zemsty. Polityczne i wojskowe decyzje to jedno. Ale mieszkańcy miasta też rwali się do boju. Sebastian Pawlina tłumaczy, dlaczego potężna fala wzburzenia dała o sobie znać właśnie w lecie 1944 roku. I jakie kluczowe wydarzenie na froncie wschodnim przyczyniło się do wybuchu Powstania Warszawskiego.

Mjr Jakub Nowakowski ps. "Tomek" to ostatni żyjący żołnierz Batalionu "Zośka". Z okazji 80 rocznicy Powstania Warszawskiego opowiedział Wirtualnej Polsce, jak wyglądała największa operacja militarna Armii Krajowej.

- Są takie miejsca, gdzie nie myślimy w kategoriach budżetu - mówił premier Donald Tusk podczas obchodów 80. rocznicy Powstania Warszawskiego. Jak przekazał, na rozbudowę placówki przeznaczono 100 mln zł. - Jutro ruszamy - podkreśla dyrektor muzeum Jan Ołdakowski.

Nie było go 50 lat. Po prostu stanął w drzwiach i milczał. Bał się, że żona i synowie mu nie wybaczyli. Nawet jeśli wydano na niego wyrok śmierci.

"Sprzedać drogo swoje życie chciałem". Wirtualna Polska zaprasza na rozmowę z majorem Jakubem Tomaszem Nowakowskim, bohaterem Powstania Warszawskiego, który w poruszającej rozmowie wrócił wspomnieniami do wydarzeń z 1944 roku. - O zmroku się wychodziło, szło się w okolice Żoliborza, tam, gdzie nas nie znano. Robiliśmy wtedy napisy na murach, przede wszystkim kotwicę – znak Polski Walczącej - opowiedział mjr Jakub Tomasz Nowakowski, pseud. "Tomek", bohater urodzony 4 grudnia 1924 r. w Warszawie, ostatni członek Batalionu "Zośka". - Od południa zaczyna się strzelanina. Ja już wtedy dowiedziałem się, że jest powstanie i powinienem walczyć, to normalna rzecz. Miałem 19 lat. Myśmy czatowali na te niemieckie patrole, napadali na nie, wybijaliśmy cały taki patrol i zdobywaliśmy broń. Rozrabialiśmy tak do połowy sierpnia – opowiedział powstaniec. - Kazano nam przypuścić natarcie na Dworzec Gdański. Niemcy tam byli wspaniale uzbrojeni, a my nie mieliśmy żadnej broni ciężkiej, żeby to ostrzelać. To było prawdziwe piekło – wspomniał ostatni członek Batalionu "Zośka". Cała rozmowa z mjr Jakubem Tomaszem Nowakowskim dostępna 1 sierpnia w Wirtualnej Polsce.

Dzień przed 80. rocznicą wybuchu Powstania Warszawskiego, na emigracji w Stanach Zjednoczonych zmarł Ireneusz Rudnicki ps. "Emir". Walcząc w batalionie "Kiliński" przyczynił się do jednego z największych sukcesów Powstania.

Powstaniec Stanisław Jan Majewski zabiegał o to, by w rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego pamiętano o jego kompanach z Batalionu AK Zaremba-Piorun. W tym roku znów spełniamy jego marzenie. Niestety, po raz pierwszy bez pana Stanisława.

Straty Powstania Warszawskiego odnoszą się głównie do ludności oraz całkowitego zniszczenia lewobrzeżnej Warszawy. Więcej przeczytasz na portalu wielkahistoria.pl. Nie mówi się jednak wiele o skali rabunków, jakiej dopuścili się Niemcy. O ogromie strat świadczy fakt, że potrzeba było aż 45 tys. wagonów towarowych do wywiezienia skradzionych dóbr. Niemcy rozpoczęli potężną grabież majątku warszawiaków już podczas walk w trakcie powstania. Rabowano indywidualnie, ale także na rozkaz. Specjalne oddziały wyburzając Warszawę, uprzednio "oczyszczały" całe kamienice. Himmler polecił zniszczyć Warszawę, najpierw wywożąc z niej wszystko, co cenne. Ściśle określano dokąd. Pieniądze, monety i złoto skierowano do Banku Rzeszy w Berlinie, a futra i dywany do obozu koncentracyjnego Ravensbrück. Niemcy kradli wszystko – znaczki, porcelanę, instrumenty, sprzęt medyczny. Czego nie zabrano, to niszczono. Rabowano i ludność cywilną przy masowych egzekucjach i instytucje kultury – muzea, archiwa i biblioteki. W ewidencji łupów wojennych Niemców były też silniki, piece, maszyny rolnicze, metale kolorowe, odzież, kable, papier. Tylko między 11.08 a 15.09 1944 r. do III Rzeszy wyjechało 23 300 wagonów. Straty materialne Warszawy oszacowano, stosując dzisiejszą metodę przeliczenia, na setki miliardów złotych.

Zofia Czekalska "Sosenka" zmarła w wieku 100 lat. Informację o śmierci uczestniczki Powstania Warszawskiego przekazał prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski. "Pani Zofio, 'Sosenko' - dziękujemy za wszystko. Warszawa zawsze będzie o pani pamiętać" - napisał w mediach społecznościowych.

Żyjący Powstańcy Warszawscy wydali oświadczenie w sprawie wyświetlania wizerunków Mariusza Kamińskiego i Macieja Wąsika na Pomniku AK. "Z największym oburzeniem i rozpaczą przyjęliśmy ten fakt" - czytamy w opublikowanym na profilu Michała Szczerby oświadczeniu.

W piątek w południe, na Starych Powązkach odbyły się uroczystości pogrzebowe Stanisława Jana Majewskiego, uczestnika Powstania Warszawskiego. Pan Stanisław, ps. "Stach", zmarł 13 grudnia w wieku 93 lat. Mając 15 lat, wstąpił do "Szarych Szeregów", następnie służył w batalionie Armii Krajowej "Zaremba-Piorun", który działał na terenie Śródmieścia Południowego. - Tam wszędzie teraz są tablice pamięci, bo członkowie tego batalionu upamiętnili miejsca swoich walk - wspomina Maria Agnieszka Siwecka, siostrzenica "Stacha". - W 1993 r. został odsłonięty pomnik pamięci powstańców. I tam się do dziś spotykamy - dodała. Wirtualna Polska wraz z czytelnikami od pięciu lat spełniała marzenie pana Stanisława, który pragnął, by w dniu wybuchu Powstania Warszawskiego pamiętano o jego kompanach z Batalionu AK "Zaremba-Piorun". W ramach inicjatywy "Spełniamy marzenie powstańca" pierwszego dnia sierpnia tłumy młodych ludzi przyjeżdżały do Warszawy, by uczcić bohaterów walk o stolicę Polski. - To był bardzo ciepły, życzliwy, serdeczny druh, harcerz "Szarych Szeregów", powstaniec warszawski - mówił o zmarłym Stanisławie Janie Majewskim Arkadiusz Postek, działający w PCK opiekun powstańców warszawskich. - Był pogodny i pełen energii aż do końca - dodała pogrążona w smutku Maria Agnieszka Siwecka.

Zmarł Stanisław Jan Majewski - "Stach". Był jednym z najmłodszych żołnierzy Powstania Warszawskiego - miał wówczas jedynie 15 lat. Czytelnicy Wirtualnej Polski dobrze go znali. To on był bohaterem naszej akcji "Spełniamy Marzenie Powstańca".

- Polska powstańcza to przede wszystkim atrybut tych, którzy brali udział w powstaniu, ale od wielu lat jest rozdawana. Ja jej nie nosiłem - mówił w programie "Tłit" poseł PiS Radosław Fogiel, komentując zdjęcia Janusza Kowalskiego z Godziny "W". Przyznał, że sam kiedyś, na obchodach jednej z rocznic upamiętniających bitwę z czasów II wojny światowej, nosił biało-czerwoną opaskę, ale bez symboli Polski Walczącej. Patryk Michalski zwrócił rzecznikowi PiS uwagę, że Kowalski założył opaskę na lewą rękę, wbrew apelom powstańców.

We wtorek 1 sierpnia obchodziliśmy 79. rocznicę Powstania Warszawskiego. Nie obyło się bez kontrowersji. W tym roku zadbało o to katolickie pismo Polonia Christiana. "Warto pamiętać, że przedwojenna Warszawa była prawdziwą stolicą prostytucji i aborcji. I że kara za te grzechy była zapowiadana" - czytamy post PCh24.pl o walce bohatrów o Polskę. W sieci już zawrzało.

We wtorek 1 sierpnia obchodziliśmy 79. rocznicę Powstania Warszawskiego. Nie obyło się bez kontrowersji. W tym roku zadbał o to katolicki portal Polonia Christiana. "Warto pamiętać, że przedwojenna Warszawa była prawdziwą stolicą prostytucji i aborcji. I że kara za te grzechy była zapowiadana" - czytamy post PCh24.pl. W sieci już zawrzało.

Robert Bąkiewicz 1 sierpnia pojawił się w Muzeum Powstania Warszawskiego, w którym udzielił wywiadu. Teraz instytucja wydała oświadczenie, w którym poinformowano, że były szef stowarzyszenia Marszu Niepodległości nie dostał zaproszenia (od 19 lutego 2023 prezesem jest Bartosz Malewski).

- Trzeba już zmienić całkowicie ten rząd, który nie pamięta, że kobiety mają w tej konstytucji zapisaną swoją pozycję - powiedziała w trakcie obchodów 79. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego uczestniczka walk Wanda Traczyk-Stawska. Zaatakowała też ministra edukacji Przemysława Czarnka.

Od pięciu lat Wirtualna Polska wraz z czytelnikami spełnia marzenie powstańca Stanisława Jana Majewskiego. Bohater pragnął tylko jednego - by w dniu wybuchu Powstania Warszawskiego pamiętano o jego kompanach z Batalionu AK Zaremba-Piorun. - Pan Stanisław miał taką obawę, że ludzie nie będą pamiętać, stąd inicjatywa "Spełniamy marzenie powstańca". Okazuje się, że co roku ludzie pamiętają i przychodzą - stwierdziła Wiktora Jakubowska-Karbowniczak, zastępczyni redaktora naczelnego Wirtualnej Polski. - Kiedy pięć lat temu ogłoszono tę akcję, przyjechałam z córką, potem przyjechałam z całą rodziną. Teraz kolejny rok z rzędu organizuję u mnie w bibliotece wycieczkę do Warszawy. Co roku nas jest więcej, dzisiaj już jest nas 24 osoby - mówi jedna z uczestniczek corocznego spotkania na skwerze Batalionu AK "Zaremba-Piorun" w centrum Warszawy. Pan Stanisław przyznał, że jest zadowolony z postawy młodych ludzi, którzy przychodzą na skwer, by oddać hołd jego kompanom. Z bólem przyznaje, że jest już ich coraz mniej. - Jeszcze cztery lata temu było nas pięcioro, teraz jestem właściwie sam. Jest jeszcze koleżanka, starsza ode mnie, ale ona już nie wychodzi poza dom - mówi pan Stanisław. - Co my możemy młodym ludziom przekazać? Chyba tylko to, żeby podejmując decyzje dotyczące nie tylko najbliższej rodziny czy siebie, pomyśleli o odpowiedzialności - stwierdził pan Stanisław Jan Majewski.

Punktualnie o godzinie 17 w całej Warszawie rozległy się syreny alarmowe upamiętniające 79. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego. Mieszkańcy stolicy oddali hołd poległym przy rondzie im. Romana Dmowskiego. Główne uroczystości, z udziałem władz państwowych i stolicy, odbyły się przed Pomnikiem Gloria Victis na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Zapraszamy na relację na żywo!

- Przez cały sierpień i cały wrzesień będą upamiętniane miejsca cierpienia ludności Warszawy, miejsca walk, w których powstańcy bronili się przed hitlerowskim najeźdźcą. Pamiętajmy o tym, że byli nimi nie tylko ci, którzy walczyli z bronią w ręku, ale cała ludność Warszawy - mówił prezydent Andrzej Duda w 79. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego.