historia (strona 52 z 150)

Ja przywarłem do niego, a on odepchnął mnie od siebie, żeby mieć miejsce do strzału. Wtedy ja pierwszy wyrwałem ten swój pistolet i bach! Bach! Strzeliłem dwa razy, broń zadziałała. On przewrócił się i charczał, kopał nogami, a ja padłem na ziemię. Podczołgałem się do Żubryda i złapałem jego broń, a potem latarkę. I wtedy poczułem zwycięstwo. Widziałem, że on żyje i dlatego strzeliłem jeszcze raz ze swojego pistoletu, dokładnie celując - mówił Jerzy Vaulin w niepublikowanym dotąd wywiadzie, który przeprowadził z nim Szymon Nowak.

Niezwykła atmosfera ówczesnego miasta

Los związał mnie z "Łupaszką", ale nigdy nie wywyższałam się, nie chciałam, by mówiono na mnie "majorowa" - mówi w rozmowie z WP Lidia Lwow-Eberle, ps. "Lala", towarzyszka życia legendarnego majora Zygmunta Szendzielarza "Łupaszki", jedna z bohaterek książki Szymona Nowaka "Dziewczyny Wyklęte". Lidia Lwow-Eberle urodziła się w Rosji w 1920 roku. Gdy miała pół roku, wyjechała z rodzicami, uciekającymi przez bolszewikami do Polski. - To Polska jest moją ojczyzną, o Rosji prawie nie myślę, nie czuję się z nią związana - przyznaje "Lala". Swoją miłość, majora Szendzielarza, poznała w 5. Brygadzie Wileńskiej AK. W 1948 roku oboje zostali aresztowani. Jego skazano na śmierć, ją - na dożywocie. Po ośmiu latach, w 1956 roku, wyszła na wolność.

Jednym z największych sukcesów Aliantów w Norwegii było przechwycenie Enigmy i zniszczenie fabryki ciężkiej wody wykorzystywanej do badań nad bronią atomową. W akcjach brały udział polskie niszczyciele "Krakowiak" i "Kujawiak". Przez operacje specjalne Brytyjczyków, Niemcy utrzymywali w Norwegii gigantyczne siły okupacyjne - ok. 400 tys. ludzi. Nie mogli zatem użyć tych wojsk na innych frontach. Hitler przez lata był przekonany, że desant Aliantów w Norwegii to tylko kwestia czasu.

29 sierpnia 1914 dziennikarz Arthur Machen opublikował na łamach "Evening News" tekst "Łucznicy". Opisał w nim, jak na froncie wojny z Niemcami miało dojść do cudu - na niebie pojawili się aniołowie, którzy ostrzelali z łuków żołnierzy wroga, ratując brytyjski oddział. Tekst Machena cieszył się taką popularnością, że był wielokrotnie przedrukowywany. Co więcej, do Wielkiej Brytanii zaczęły napływać z Europy listy od żołnierzy, którzy też widzieli zjawy. Nie miało znaczenia, że sam autor szybko przyznał się, że cały sprawa to jego wymysł i fikcja literacka. Mit zaczął żyć własnym życiem.

17-letni harcerz Kazimierz Chmielewski "Gryf" chciał za wszelką cenę odbić z więzienia przyjaciela schwytanego przez NKWD i UB. Tak zrobiły dwa lata wcześniej Szare Szeregi w Akcji pod Arsenałem. Wymyślił plan, który zakładał przejęcie kontroli nad więzieniem w Łowiczu bez jednego wystrzału. Udało się. 8 marca 1945 r. dziewięcioosobowy oddział uwolnił 70-80 przetrzymywanych przez NKWD, głównie żołnierzy AK. Zajęło im to 40 minut - pisze Szymon Nowak w artykule dla WP.

Jedna z osób rozpracowywanych przez Izabellę została zlikwidowana przed wejściem do kościoła, inna zginęła otwierając jej drzwi własnego mieszkania. Irena i Leta osobiście zastrzeliły konfidenta, który przyczynił się do śmierci ich koleżanek. Kobiety zapisały piękną kartę historii polskiego podziemia nie tylko jako łączniczki i sanitariuszki, były wśród nich także uczestniczki akcji likwidowania zdrajców i agentów Gestapo - pisze Wojciech Königsberg w artykule dla WP.

Kronika "Gesta pontificum Cameracensium" podaje, że w roku 979 roku cesarz Otton II zebrał wojska i osobiście poprowadził je na wojnę przeciw Słowianom. Wrócił w grudniu - pokonany i nieskory do szykowania wyprawy odwetowej. Nastawienie to świadczy, że musiał doznać druzgocącej klęski. Wojowniczemu Ottonowi II już wcześniej zdarzały się przegrane, ale nigdy żadnej nie puścił płazem. Pokonał go prawdopodobnie Mieszko I. Aby obłaskawić gnieźnieńskiego władcę, uchronić cesarstwo przed dalszą wojną i uratować jeńców, wyciągnięto z klasztoru pierworodną córkę jednego z najważniejszych dostojników cesarstwa i oddano ją za żonę władcy Polan. Dzięki temu Mieszko I wszedł do grona najważniejszych ludzi ówczesnej Europy kręgu zachodniego - pisze Artur Szrejter w artykule dla WP.

- Kampania antysyjonistyczna to był temat zastępczy. Zamiast mówić o istocie buntu, o protestach intelektualistów, których przyczyną były przede wszystkim ograniczenia cenzuralne, polityka kulturalna i zdjęcie "Dziadów" ze sceny Teatru Narodowego, mówiono o temacie zastępczym, czyli o "zagrożeniu syjonistycznym" w Polsce - mówi prof. Jerzy Eisler, dyrektor oddziału IPN w Warszawie, w programie "Tajemnice PRL". Wyjaśnia w ten sposób antysemicką nagonkę zapoczątkowaną przez PZPR w marcu 1968 roku.

Niemcy w brutalny sposób wypędzili z domów 110 tys. cywilów. Dzięki heroicznemu oporowi Polaków operacja zakończyła się kompromitującą porażką SS. W efekcie deportacje te okazały się jedyną próbą wprowadzenia w życie zbrodniczego Generalnego Planu Wschodniego, który zakładał germanizację wschodniej części Europy. Stało się tak dzięki rzeszom Polaków z Zamojszczyzny, którzy stawili okupantowi zdecydowany opór.

Braki w wykształceniu przywódców PRL...

Sekrety alkowy wodza Trzeciej Rzeszy...

Generał Zygmunt Berling, skazany na karę śmierci za zdradę, został kandydatem na bohatera II wojny światowej, ubolewa "Nasz Dziennik".

Brytyjski fotograf Gerald Howson otrzymał zlecenie od czasopisma "The Quin" - miał pojechać do Polski i sfotografować życie za żelazną kurtyną. W 1959 roku spędził w PRL trzy tygodnie. Jego zdjęcia można teraz zobaczyć w Polsce.

Dotychczas nie znano tak dużej kolekcji zdjęć z czasów I wojny. Na fotografiach autorstwa Gustava Broža, Jana Myšički i Jendy Rajmana oglądamy życie żołnierzy na froncie.

Życie codzienne elit

Potwierdziły się wcześniejsze nieoficjalne informacje Wirtualnej Polski: badacze z IPN zidentyfikowali ciało Danuty Siedzikówny "Inki". W Pałacu Prezydenckim wręczono noty identyfikacyjne rodzinom zamordowanych żołnierzy, których szczątki zostały znalezione przez IPN. Jest ona związana z obchodzonym dziś Narodowym Dniem Pamięci "Żołnierzy Wyklętych".

Enkawudziści bili "Sarenkę" bez litości. Naprzemiennie mdlała z bólu i przytomniała polewana lodowatą wodą. Wrzucili ją do karceru, gdzie stała po kolana w wodzie. Potem jeszcze przeprowadzili pozorowaną egzekucje myśląc, że dziewczyna w ostatniej chwili się załamie i zacznie "sypać". Ale nie, Danusia była twarda i nie wydała nikogo z konspiracyjnej siatki. Mimo tego i tak została skazana na 10 lat łagru za przynależność do nielegalnej organizacji - pisze Szymon Nowak w artykule dla WP.

- Jest to naturalne odreagowanie na to, że przez kilkadziesiąt lat ci ludzie byli traktowani jak bandyci - mówi w rozmowie z WP Michał Dworczyk, prezes Fundacji Wolność i Demokracja, organizującej bieg "Tropem Wilczym". Wyjaśnia w ten sposób rosnącą popularność wydarzeń związanych z "wyklętymi". 1 marca w 81 miastach w Polsce oraz w Wilnie i Grodnie, 20 tys. osób pobiegnie, aby upamiętnić żołnierzy podziemia niepodległościowego walczących po II wojnie światowej.

Bicie, upokorzenia i załatwianie potrzeb fizjologicznych na rozkaz - w takich warunkach przetrzymywano więźniów politycznych w II RP. Kulisy funkcjonowania "miejsca odosobnienia" wzorowanego na niemieckich obozach sprzed II wojny światowej, opisał więzień z Berezy Kartuskiej - Stanisław Mackiewicz. Został uwięziony za krytyczne wobec władz sanacyjnych poglądy, prezentowane w wydawanym przez niego "Słowie Wileńskim".

Ponad 3500 lat temu potężna erupcja wulkanu na Morzu Egejskim nie tylko rozerwała wyspę Thera, ale spustoszyła falą tsunami wybrzeża Morza Śródziemnego. Pył wulkaniczny mógł spowodować również czasowe ochłodzenie klimatu na półkuli północnej. Prawdopodobnie doprowadziło to do upadku cywilizacji minojskiej na Krecie. Mimo licznych śladów kataklizmu, naukowcy wciąż spierają się o dokładną datę tego wydarzenia.

Obywatele PRL ryzykowali życiem, aby wydostać się z kraju rządzonego przez komunistów. Uciekano na wszelkie możliwe sposoby, przekraczając granicę w specjalnie skonstruowanych skrytkach ukrytych w pociągach, ciężarówkach i przeprawiając się łodziami przez Bałtyk. - Najbardziej spektakularny charakter miały ucieczki drogą lotniczą. Do najgłośniejszych należał przypadek por. Franciszka Jareckiego, który w dniu śmierci Stalina - 5 marca 1953 r., uciekł supernowoczesnym MiG-iem 15 bis na Bornholm. Dwa miesiące później w jego ślady poszedł kolejny polski pilot ppor. Zdzisław Jaźwiński, a w całym okresie PRL zbiegło ich jeszcze siedemnastu, uprowadzając w sumie dwanaście samolotów. Uciekano też samolotami cywilnymi, a nawet helikopterem - mówi prof. Antoni Dudek w programie "Działo się w PRL".

Specjaliści z Katedry i Zakładu Medycyny Sądowej Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu zrekonstruowali twarz mężczyzny, którego blisko 4000 lat temu pochowano niedaleko Hrubieszowa. Wyniki tomografii doskonale zachowanej czaszki stały się bazą do wykonywania trójwymiarowej kopii czaszki za pomocą drukarki 3D, a następnie modelu z gliny.