historia (strona 20 z 151)

Nawet jeśli filmowy Lenny Belardo budzi w nas niechęć, to historia chrześcijaństwa zna wielu papieży, do których można mieć dużo więcej zastrzeżeń.

Ewakuację Sajgonu traktować można jako symbol fiaska amerykańskiej polityki w południowo-wschodniej Azji, lub jako brawurową operację wojskową, która nie ma swojego odpowiednika w dziejach.

• 10 czerwca 1944 r. żołnierze 2 Dywizji Pancernej SS Das Reich wtargnęli do miejscowości Oradour sur Glane w środkowej Francji • Prawie wszystkich jej mieszkańców wymordowali, a samą wieś spalili • Brutalna akcja na jakiś czas sparaliżowała działania francuskiego ruchu oporu prowadzone w okolicy

- W Polsce wojny nie było już od dawna. Ale tkwiąca w ludziach naturalna potrzeba konfrontacji pozostaje niezaspokojona. Brak wojny wywołuje u niektórych coś w rodzaju bólu fantomowego, nierozładowanego napięcia. Ponieważ jej nie ma, to ludzie zaczynają toczyć ją na płaszczyźnie symbolicznej. To jest źródło fascynacji żołnierzami wyklętymi. Mamy do czynienia z teatralizacją życia politycznego: narodowcy i konserwatyści swoją walkę z ''lewactwem'' przedstawiają jako ciąg dalszy konfliktu z 1945 r. - mówi w rozmowie z WP dr hab. Piotr Osęka, historyk z Instytutu Studiów Politycznych PAN.

Gdyby zadać powyższe pytanie przeciętnemu Kowalskiemu, to zapewne nie uzyskalibyśmy na nie odpowiedzi. Data 11 listopada tak bardzo wżarła się w krajobraz polskich dni świątecznych, że stała się całkowicie ''przezroczysta''. Tymczasem przed II wojną światową przez znaczną część środowisk politycznych była traktowana jako zawłaszczanie przez piłsudczyków idei polskiej niepodległości.

• Idea budowy świątyni powstała w XVIII w. w związku z uchwaleniem Konstytucji 3 Maja • Przez ponad 200 lat zmieniała się jej koncepcja i projekty • 11 listopada świątynia zostanie uroczyście otwarta na Polach Wilanowskich

"Warto pamiętać, że Sienkiewicz był nie tylko pisarzem, ale również osobą zaangażowaną w działalność niepodległościową".

- Sowieci chcieli, aby donosicielem został każdy obywatel. W ten sposób mieli zamiar poddać społeczeństwo totalnej kontroli – mówi w rozmowie z magazynem ''Historia Do Rzeczy'' historyk prof. François-Xavier Nérard, autor wydanej w tym roku w Polsce książki ''5% prawdy. Donos i donosiciele w czasach stalinowskiego terroru''.

• Dmitro Klaczkiwski (ps. ''Kłym Sawur'') był głównym organizatorem rzezi Polaków na Wołyniu • Z ruchem ukraińskich nacjonalistów z OUN związał się jeszcze przed II wojną światową • Planował całkowitą eksterminację Polaków na Wołyniu; ten zbrodniczy zamiar udaremniły AK i chłopskie samoobrony • ''Kłym Sawur'' zginął w obławie NKWD w styczniu 1945 r.

• Raporty Kiszczaka z okresu Polskiej Misji wojskowej znaleziono w Wojskowym Biurze Historycznym • Przyszły generał pisał je podczas pobytu w Londynie, gdzie skierowała go Informacja Wojskowa • Prof. Dudek: "Kiszczak wciągał ludzi w pułapkę" • Prof. Dudek: "Raporty ukrywali ludzie lojalni względem generała"

Postawiłbym znak równości między czymś, co w latach powojennych było nazywane "złotymi żniwami" - czyli próbą pozyskiwania złota pozostałego po ofiarach II wojny światowej, a dziś to jest kontynuowane z użyciem wykrywaczy metali. Bez skrupułów, bez zahamowań. Mamy liczne przykłady odkopanych - zarówno cywili, jak i wojskowych. Te mogiły są często uszkadzane - mówi Marcin Michalski, archeolog z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Zgodnie z zapowiedziami MON Cytadela Warszawska ma stać się siedzibą Muzeum Wojska Polskiego. Obecnie Muzeum Wojska Polskiego znajduje się w budynkach Muzeum Narodowego w Alejach Jerozolimskich w Warszawie.

- Znalezisko ma charakter rewolucyjny. Dysponujemy ponad setką stron dokumentów, które dotyczą ponad 90 osób - powiedział w "Minęła dwudziesta" w TVP Info dyrektor Wojskowego Biura Historycznego Sławomir Cenckiewicz, komentując odnalezione raporty Czesława Kiszczaka z końca lat 40. - To są materiały mocne, przerażające - podkreślił Cenckiewicz.

• Symbolem falangi polscy nacjonaliści posługują się od lat 30. XX w. • Falanga była świadomym nawiązaniem do nazistowskiej swastyki • Dr hab. Osęka z ISP PAN: to symbol przemocy, która zakłada krzywdzenie przeciwników politycznych i mniejszości narodowych

• W 1971 r. w ruinach starożytnego Hasanlu znaleziono ludzkie szkielety • Były ułożone w charakterystyczny sposób, przypominający uścisk kochanków • Znalezisko wzbudziło liczne kontrowersje w środowisku archeologów

- Na początku lat 80. Związek Radziecki chciał uderzyć na Zachód wspólnie z innymi armiami państw Układu Warszawskiego. Ten plan pokrzyżowało pojawienie się w Polsce ''Solidarności'' - mówi w rozmowie z WP Bogusław Wołoszański. Właśnie ukazała się jego nowa książka pt. ''Wiek krwi''.

• Władze Szwecji w poniedziałek formalnie uznały Raoula Wallenberga za zmarłego • W czasie drugiej wojny światowej ten szwedzki dyplomata ratował Żydów • W 1945 r. został aresztowany przez Armię Czerwoną i ślad po nim zaginął

• Dalsze poszukiwania "złotego pociągu" w Wałbrzychu mają ruszyć jeszcze w tym roku • Poszukiwacza planują zejście na głębokość 20 metrów • Badania mają być prowadzone za pomocą trzech metod; nie przewiduje się wykorzystania georadaru

• W latach 20. XIX w. w Poznaniu odkryto w trumnach zwłoki spoczywające w nienaturalnych pozach • Strach przed pogrzebaniem żywcem był tak silny, że wybudowano dom dla "pozornie umarłych" • Ciała miały przebywać tam aż do momentu, w który uznano, że są naprawdę martwe

• W Bazylice Grobu Świętego trwają prace konserwatorskie • Odkryto, że za marmurowymi płytami grobowca znajdują się skalne ściany • Być może są to ściany oryginalnego grobu Jezusa

• Roman von Ungern-Sternberg pochodził ze szlacheckiej rodziny, która od pokoleń służyła caratowi • Sam mówił o sobie, że jest potomkiem ''krzyżowców i piratów'' • Gdy wybuchła leninowska rewolucja, stanął zdecydowanie przeciwko bolszewikom • Podczas wojny bez litości masakrował bolszewików i Żydów, zyskując miano ''krwawego barona''

• W1948 r. na plaży w Somerton w Australii znaleziono ciało mężczyzny • Do dziś nie wiadomo, kim był; przy jego zwłokach znaleziono urywek papieru z nazwą "Tamam Shud" • Sprawa śmierci mężczyzny do dziś nie została wyjaśniona; spekulowano nawet, że zabili go Sowieci

• 28 października 1942 r., przed Ścianą Straceń w Auschwitz, Niemcy rozstrzelali ok. 280 Polaków • Była to największa masowa egzekucja w historii obozu • Zdaniem historyka z Muzeum Auschwitz była ona odwetem za działania ruchu oporu na Lubelszczyźnie

- Czy oddziały AK na Wołyniu można było sformować szybciej, tak by mogły obronić przed UPA więcej Polaków? Być może. Jednak gdy już powstały, to skutecznie wywiązały się ze swojego zadania. Nie wolno nam zapomnieć o tym, że to właśnie AK uratowała 2/3 Polaków z Wołynia – mówi w rozmowie z WP dr hab. Rafał Wnuk, historyk z Instytutu Historii KUL i Kierownik Działu Naukowego Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku.