II wojna światowa (strona 28 z 52)

W latach 1943-1968 przez Wojsko Polskie przewinęło się około 21 tys. oficerów radzieckich, w tym 153 generałów. Najbardziej znany z nich - Konstanty Rokossowski był ministrem, posłem, wicepremierem i marszałkiem Polski. Odchodząc, zdążyli niestety wydać rozkazy, które przyczyniły się do śmierci 57 osób podczas tzw. wydarzeń poznańskich. Decyzję o użyciu wojska przeciw demonstrantom podjęło Biuro Polityczne KC PZPR, przychylając się do propozycji ministra Rokossowskiego. Wykonawcą zadania był najważniejszy z oddelegowanych do Polski radzieckich generałów - dowódca wojsk lądowych Stanisław Gilarowicz Popławski.

Po wybuchu wojny pieniądze z państwowych kas zostały rozdysponowane między urzędników, którzy mieli je ukryć. Jeden z takich skarbów został zakopany na terenie, na który później wkroczyła Armia Czerwona. - Po kilku godzinach marszu ekipa, która miała odkopać skarb została zatrzymana przez sowiecki patrol. Podając się za uciekinierów wojennych, trafili do obozu dla takich jak oni "bieżeńców". Według słów jednego z radzieckich żołnierzy wyższej rangi, mieli dwie możliwości: albo zostać wyrzuconym na teren okupacji niemieckiej, albo trafić w głąb Związku Sowieckiego - pisze Wojciech Königsberg w artykule dla WP.

Płetwonurkowie przeszukujący dno cieśniny Skagerrak, leżącej między Danią a Norwegią i Szwecją, znaleźli niemiecki frachtowiec Rio de Janeiro. Statek, na pokładzie którego było 300 hitlerowców, został zatopiony 8 kwietnia 1940 roku przez polski okręt podwodny ORP Orzeł.

Miał być niewidzialny dla ówczesnych radarów, z prędkością 1000 km/h przenosić 1000 kilogramów bomb na odległość 1000 km. Horten Ho 229 - pierwsze na świecie latające skrzydło z napędem odrzutowym. Twarz niemieckiej Wunderwaffe. Choć po wojnie świat o nim zapomniał, prawie 50 lat później w niebo wzbiła się bliźniaczo wyglądającą konstrukcja. Słynny bombowiec stealth B-2 Spirit. Czy możliwe, aby podstawą do jego budowy była nazistowska konstrukcja braci Horten? A może było z nim jak ze wszystkimi "cudownymi broniami" - świetnie prezentował się tylko w hangarze i głowach zdesperowanych dowódców? - pisze Marcin Makowski w artykule dla WP.

368 osób, w tym Maciej Rataj i Janusz Kusociński, zginęło w największej egzekucji dokonanej przez Niemców w dniach 20-21 czerwca 1940 roku w Palmirach k. Warszawy. Od grudnia 1939 do lipca 1941 roku przeprowadzili oni tam 21 egzekucji, w których zginęło prawie 2,2 tys. osób.

Ponad 300 rekonstruktorów z 30 stowarzyszeń i grup rekonstrukcyjnych z Polski i z zagranicy wzięło udział w trzydniowych "Łabiszyńskich Spotkaniach z Historią" pod nazwą "Kierunek Berlin".

Mimo ogromnej sensacji, jaką w 1944 roku wywołała w USA książka Jana Karskiego, po wojnie szybko o nim zapomniano. - W czasie wojny w Ameryce wychodził miesięcznik "Soviet Russia Today". Ukazywał się w ogromnym nakładzie, ok. 200 tys. egzemplarzy. Zaczęto o Karskim pisać, że to jest agent niemiecki, który kręci się po Ameryce, opowiada jakieś historie po to, żeby zantagonizować wielki naród amerykański z wielkim narodem sowieckim, który niesie ciężar wojny i czeka aż alianci otworzą drugi front, ale na razie to sowieccy żołnierze giną w milionach. Amerykanie mogli bardzo łatwo wyeliminować kwestię książki Karskiego, żeby nie antagonizować sobie "wujka Joe" - Stalina. Karski się... zdezaktualizował - mówi w rozmowie z WP Waldemar Piasecki, autor książki "Jan Karski. Jedno życie".

Inscenizacje walk z ostatnich dni II wojny światowej i nie tylko

Życie polskich marynarzy na pokładach okrętów w czasach II wojny światowej

We wrześniu 1939 roku doszło do ostrzału artyleryjskiego niemieckiego miasteczka Fraustadt. W lutym 1943 roku w Berlinie eksplodowała bomba, zabijając 36 osób. Pół roku później grupa partyzantów wykonała zbrojny rajd po niemieckich miejscowościach w Prusach Wschodnich. Co łączyło wymienione akcje? Zostały przeprowadzone na terytorium III Rzeszy, wykonawcami byli Polacy, wszystkie trzy wywołały popłoch wśród Niemców - pisze Wojciech Königsberg w artykule dla WP.

Niezwykła historia sięgająca czasów II Wojny Światowej

Tuż przed wybuchem II wojny światowej we Francji narodziła się koncepcja superciężkiego czołgu o masie ponad 100 ton. Projekt nie został zrealizowany przez atak Niemiec. Gdyby maszyna powstała, byłby to największy czołg w tym czasie na świecie.

Polscy matematycy, którzy przyczynili się do rozszyfrowania Enigmy, po wojnie żyli w zapomnieniu. - Marian Rejewski wrócił w 1946 roku do Polski. Władze PRL-u wiedziały, że w przeszłości zajmował się łamaniem szyfrów, ale nie miały pojęcia o jego związku z Enigmą. Pracował w różnych państwowych firmach w rodzinnej Bydgoszczy, między innymi w Związku Branżowym Spółdzielni Drzewnych i Wytwórczości Różnej. On, wybitny matematyk - mówi Marcin Ochman, kustosz w Dziale Historii Wojskowości Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.

- We wrześniu 1939 roku wielu mieszkających w Polsce Niemców z radością i zachwytem witało wkraczające zwycięsko do polskich miast jednostki Wehrmachtu. Oto miał spełnić się sen o Tysiącletniej Rzeszy, rozciągającej swoje władztwo na całą Europę Wschodnią. Kilka lat później, wojska niemieckie przemieszczały się już w przeciwnym kierunku, ścigane przez Armię Czerwoną. Ci sami Niemcy, którzy wcześniej z radością fetowali zwycięską armię Trzeciej Rzeszy, teraz z przerażeniem obserwowali wycofujące się kolumny, które pozostawiały ich na pastwę sowieckiej nienawiści - pisze Robert Jurszo w artykule dla WP. - Każde miasteczko i każda wieś jest osobnym obozem koncentracyjnym dla Niemców - wspominała jedna z Niemek.

"Była symbolem polskiego poświęcenia i zaangażowania"

Po zakończeniu II wojny światowej Polacy walczący u boku zachodnich aliantów administrowali częścią brytyjskiej strefy okupacyjnej. Do 1947 r. część terytorium Niemiec kontrolowali żołnierze generała Maczka.

Capstrzyk w Warszawie

Prezentacja sprzętu wojskowego, pokazy musztry, widowisko historyczno-artystyczne

Ostatnie próby przed wielką defiladą

W 1944 roku na terenie Wileńszczyzny działała grupa antykomunistycznych egzekutorów. Byli to żołnierze AK, którzy zawarli taktyczny układ z Niemcami. Do najbardziej spektakularnej akcji komanda "Cecylii" doszło 4 czerwca 1944 roku. Polacy do wykonania operacji dostali od Abwehry dwa samochody osobowe razem z niemieckimi, umundurowanymi kierowcami - pisze Piotr Zychowicz w artykule dla WP.

Holiszów to niewielka czeska miejscowość położona w pobliżu Pilzna. W 1945 roku znajdował się tam niemiecki obóz koncentracyjny, w którym pod strażą SS-manów przebywało około 1000 więźniarek - Polek, Francuzek, Belgijek, Holenderek, ale przede wszystkim Żydówek. Los tych ostatnich - mimo że wojna dobiegała końca - był przypieczętowany. Komendant obozu Gerhard Lichtenau zamierzał wykonać ostatni rozkaz z Berlina i eksterminować nieszczęsne kobiety. Wyzwolenie obozu w Holiszowie to jeden z najwspanialszych polskich epizodów II wojny światowej. Za tę akcję wszyscy żołnierze NSZ powinni dostać tytuł Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata - pisze Piotr Zychowicz w artykule dla WP.

Bito się z fanatyzmem o każdą ulicę, każdy budynek i każde mieszkanie. Twierdza Wrocław (Festung Breslau) broniła się przez prawie trzy miesiące - najdłużej ze wszystkich miast III Rzeszy. - Niemcy stawiali niebywale zacięty opór. Duża część obrońców pochodziła bowiem z miasta. Walczyli nie za Führera i Rzeszę, ale za swoje domy i rodziny. Matki, żony i siostry, które chcieli uchronić przed gwałtami zdobywców - mówi brytyjski historyk Richard Hargreaves.

Rok 1945 dla wielu moich rozmówców był czasem chaosu, przesiedleń i walki o przetrwanie. Powrót do życia bywał bardzo bolesny, niektórzy nie chcą o tym mówić – mówi Magdalena Grzebałkowska. Na próżno szukać w jej nowej książce historii czarno-białych. Dowodem na to jest m.in. żydowski dom dziecka w Otwocku czy historia Polki, pani Łucji Bagińskiej, która cudem przeżyła katastrofę okrętu „Wilhelm Gustloff”, ale straciła półtorarocznego syna. List otrzymany po latach wywrócił jej życie do góry nogami.

Inscenizacje historyczne, dioramy, konkursy, zwiedzanie Muzeum Kolejnictwa i inne atrakcje

Informacje o zagładzie Żydów i sytuacji w okupowanej Polsce przekazane przez Jana Karskiego wywołały sensację w USA i w Wielkiej Brytanii. Książka wydana przez Polaka sprzedała się w 360 tys. egzemplarzy, na spotkania z Karskim przyszło ok. 150 tys. osób, a amerykańskie gazety rozpisywały się na polskie tematy. Brytyjskich i amerykański polityków, w tym prezydenta USA Franklina Roosevelta, los europejskich Żydów nie obchodził. Najczęściej obojętnie podeszli do tematu również przedstawiciele organizacji żydowskich w USA, z którymi spotykał się Karski. - Okazało się, że sprawa oddziaływała jedynie na masy, a elity pozostały głuche - pisze w artykule dla WP.PL Wojciech Königsberg.