Wybory samorządowe 2024. Zgłaszanie kandydatów. Jak wygląda procedura?

W czasie wyborów samorządowych w drodze głosowania na urząd wybrani zostaną członkowie rad gmin, powiatów, miast na prawach powiatu, dzielnic m. st. Warszawy oraz sejmików województw. Ponadto wyborcy zdecydują, kto zostanie jednoosobowym organem wykonawczym gmin, czyli wójtem, burmistrzem i prezydentem miasta. Zanim odbędzie się głosowanie, PKW musi zarejestrować kandydatów, ubiegających się o poszczególne urzędy.

Jak wynika z przepisów Kodeksu wyborczego, możliwość zgłaszania kandydatów na członków organów samorządu terytorialnego odbywa się w dwóch etapach. Przed zgłoszeniem osób ubiegających się o mandat radnego czy stanowisko burmistrza, wójta i prezydenta miasta niezbędna jest bowiem rejestracja komitetu wyborczego.

Kto może utworzyć komitet wyborczy? Jak wskazuje art. 84 par. 4 Kodeksu wyborczego, "w wyborach do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego oraz w wyborach wójta komitety wyborcze mogą być tworzone przez partie polityczne i koalicje partii politycznych, stowarzyszenia i organizacje społeczne (...) oraz przez wyborców".

Do kiedy można zgłosić Państwowej Komisji Wyborczej lub właściwemu komisarzowi wyborczemu fakt utworzenia komitetu wyborczego? W przypadku nadchodzących wyborów samorządowych, termin ten upływa 12 lutego 2024.

Zgodnie z obowiązującym prawem, możliwość zgłaszania kandydatów na członków jednostek samorządu terytorialnego przysługuje komitetowi wyborczemu partii politycznej, koalicyjnemu komitetowi wyborczemu, komitetowi wyborczemu organizacji, komitetowi wyborczemu wyborców. W zależności od funkcji, o którą ubiegają się kandydaci, termin ich zgłaszania mija:

• najpóźniej w 24. dniu przed dniem wyborów do godziny 16:00 w przypadku kandydatów na burmistrzów, wójtów i prezydentów miast tj. do dnia 14 marca 2024 r. do godz. 16:00 w przypadku tegorocznych wyborów samorządowych
• najpóźniej w 34. dniu przed dniem wyborów do godziny 16:00 w przypadku kandydatów na radnych, odrębnie dla każdego okręgu wyborczego dla wyborów do rad gmin, rad powiatów, sejmików województw i rad dzielnic m.st. Warszawy, tj. do dnia 4 marca 2024 r. do godz. 16:00 w przypadku wyborów samorządowych 2024.

Kto może zostać radnym, burmistrzem i prezydentem miasta? Zgodnie z prawem, do rad mogą kandydować obywatele polscy, którzy mają stałe zameldowanie na terenie danej gminy, mają czynne prawo wyborcze oraz najpóźniej w dniu głosowania kończą 18 lat.

Kandydatem na burmistrza, wójta oraz prezydenta miasta może natomiast zostać obywatel polski, mający prawo wybierania, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 25 lat. Co ważne, kandydat ubiegający się o urząd jednoosobowego organu wykonawczego gminy nie musi na stałe zamieszkiwać na jej obszarze.

Zobacz również: Wybory samorządowe 2024. Cisza wyborcza. Czym jest i kiedy obowiązuje?