historia (strona 56 z 150)

To nie PRL pierwszy raz pozbawiła orła białego korony; tracił ją i odzyskiwał wcześniej już kilkakrotnie - przypomina historyk protokołu dyplomatycznego dr Janusz Sibora w 25. rocznicę przywrócenia orła białego w koronie jako godła Polski.

Pokazali mi rzeczy, które wywarły na mnie ogromne wrażenie na całe życie. Śni mi się to do dziś - mówi w rozmowie z WP Wiktor Suworow, były oficer radzieckiego wywiadu wojskowego GRU. Wyjaśnia, że w szkole wywiadu, każdemu przyszłemu oficerowi pokazywano film z makabryczną egzekucją na zdrajcy, aby wykorzystując strach, zniechęcić szpiegów do przechodzenia na stronę Zachodu. Odnosi się w ten sposób do opisanej w swojej powieści "Akwarium" sceny z paleniem człowieka żywcem w piecu. - Każdego z nas straszyli i robili to w bardzo realistyczny sposób - zaznacza.

Wysiłek organizacyjny Wielkopolan miał ogromne znaczenie polityczne i wojskowe. Doprowadził do włączenia dzielnicy do Rzeczpospolitej. Armia Wielkopolska liczyła latem 1919 roku około 100 tys. żołnierzy, a jej oddziały chwalebnie wyróżniły się w wojnie na froncie wschodnim. Dość powszechne było przekonanie, iż doświadczenie wyniesione z surowego państwa prawa, pod którym ów patriotyzm dojrzewał, przeniesione zostanie na grunt Rzeczpospolitej i pod tym względem pozostanie standardem, niwelując carską tradycję zamordyzmu, bezprawia, niewydolności administracji i korupcji - pisze prof. Janusz Cisek w artykule dla WP.

Inscenizacja przyjazdu Ignacego Jana Paderewskiego na poznański dworzec kolejowy rozpoczęła w Poznaniu obchody 96. rocznicy wybuchu powstania wielkopolskiego. W 1918 r., dzień po przyjeździe Paderewskiego, rozpoczęły się walki zwycięskiego powstania.

Powiodło się, chociaż gdy wybuchło, nie miało dowódcy wojskowego. Podczas zdobywania Poznania używano z powodzeniem nie tylko broni palnej, ale także forteli i negocjacji. W prowadzonych wyłącznie na lądzie walkach ważną rolę odegrali... marynarze. Sukces zrywu istotnie wypłynął na rozwój polskiego lotnictwa wojskowego. O niezwykłym powstaniu wielkopolskim pisze w artykule dla WP Krzysztof M. Kaźmierczak.

Polacy zajmując Moskwę, stanęli przed dziejową szansą stworzenia światowego mocarstwa - Rzeczypospolitej Trojga Narodów. Historycy spierają się od lat, czy było to możliwe. Część uważa, że Stanisław Żółkiewski był niepoprawnym romantykiem. A jego plan oparty na mrzonkach. Według tych badaczy, gdyby Władysław przybył do Moskwy, szybko podzieliłby los Dymitra. Poderżnięto by mu gardło, a resztę Polaków przepędzono. Inni historycy przekonują jednak, że koncepcja ta miała wszelkie szanse powodzenia. Wskazują przede wszystkim na szerokie poparcie bojarów, którzy mieli dosyć rosyjskiej satrapii i marzyli o uzyskaniu statusu, jakim cieszyła się polska i litewska szlachta.

W grudniu 1914 roku było już niemal jasne, że wojna nie skończy się tak szybko, jak to początkowo zapowiadano. Życie w okopach i wszechobecne widmo śmierci było dla żołnierzy udręką. Nic dziwnego, że po obu stronach konfliktu narastało poczucie beznadziejności. Perspektywa spędzenia w tym koszmarnym miejscu świąt Bożego Narodzenia zaczęła przelewać czarę goryczy - pisze Robert Jurszo w artykule dla WP.

Solidarność Walcząca rozważała zabicie szefa bezpieki na Dolnym Śląsku. Zamachu na pułkownika Czesława Błażejewskiego miał dokonać snajper. Wcześniej opozycjoniści podpalili domek letniskowy zastępcy pułkownika, aby pokazać, że nie żartują. SB potraktowała zagrożenie śmiertelnie poważnie.

24 maja 1988 roku na ulicy Daszyńskiego w podwrocławskiej Środzie Śląskiej pracowali budowlańcy. Na sąsiedniej działce, trzy lata wcześniej, koparka odkryła dzban, z którego wysypało się kilka tysięcy średniowiecznych, srebrnych monet. To, co wydarzyło się tego dnia wstrząsnęło w kolejnych miesiącach całą Polską. Były zagadkowe zgony, aresztowania, procesy i niewyjaśnione do dzisiaj zagadki - pisze Tomasz Bonek w artykule dla WP.

Zachował się tylko jeden jej portret z młodości, ale to przedstawienie wystarcza, by w pełni docenić urodę Bony. Na drzeworycie z 1521 roku władczyni nie ma jeszcze trzydziestu lat. To dama o delikatnej urodzie, ale na pewno nie żaden podlotek. Spogląda przed siebie z dumą, na jej twarzy maluje się tylko ledwie zauważalny uśmiech. Nosi strój, który w Polsce równie wiele osób musiał szokować, co zachwycać. Kilkanaście lat później Bona była już jedną z najbardziej majętnych i wpływowych dam na kontynencie. A zarazem - najbogatszą kobietą w historii Polski. To wtedy zaczęła rodzić się czarna legenda zdegenerowanej przez własną ambicję, niemoralnej i mściwej intrygantki.

- Nigdy nie zostałabym sekretarką Hitlera, gdybym nie marzyła o tym, by stać się tancerką - twierdzi Traudl Junge. Ma zaledwie 22 lata, kiedy pod koniec 1942 roku na swą sekretarkę w Wilczym Szańcu wybiera ją nazistowski wódz. - Od tego momentu niewiele było dni, w których nie spotykałabym się z Hitlerem - mówi. W kwietniu 1945 roku jest z nim także w jego berlińskim bunkrze. To dzięki jej ważnemu świadectwu wiadomo dziś, co działo się w ostatnich dniach życia Hitlera.

Kolejny stary neon po remoncie powraca do przestrzeni miejskiej

Chociaż wojna między Zanzibarem a Wielką Brytanią trwała jedynie 40 minut, pochłonęła około 500 istnień - wyłącznie po stronie Zanzibaru, Anglicy nie stracili bowiem żadnego żołnierza. Najkrótszy konflikt w historii zakończył trwający setki lat proceder handlu niewolnikami u wschodnich wybrzeży Afryki - pisze Michał Staniul w artykule dla WP.

Jeśli Polacy nie zrobiliby tego sami, weszłaby armia radziecka - mówi w rozmowie z WP Wiktor Suworow, były oficer GRU, pytany o wprowadzenie stanu wojennego w Polsce. - Groził rozpad bloku komunistycznego, więc trzeba było go ratować. Jeśli nie zrobimy tego w Polsce, to będziemy mieć z tym samym do czynienia w Czechosłowacji, na Węgrzech itd. - wyjaśnia.

Radziecki wywiad GRU obserwował Polaków i wskazywał, którym warto pomagać, a których należałoby wyrzucić. Nie mówię, że był to bezpośredni nacisk. Jednakże ten nacisk zawsze się w jakiś sposób realizował - mówi w rozmowie z WP Wiktor Suworow, były oficer GRU. Były oficer radzieckiego wywiadu przypomina, że selekcji Polaków, którzy mieli zająć kluczowe stanowiska w polskiej armii i wywiadzie, dokonywano podczas ich wyjazdów do moskiewskich uczelni.

"Za każdą postawioną na ścianie, czy drzwiach kreską, kryje się człowiek, jego życie, śmierć i rozpacz rodziny"

"Wyrażamy wątpliwości co do skali całego zamierzenia" - piszą warszawscy architekci

Mimo dysproporcji sił, Finlandia skutecznie broniła się przed agresją Sowietów. Armia Czerwona poniosła w czasie konfliktu wielokrotnie większe straty w ludziach niż wojsko fińskie, Finowie zniszczyli również ogromną ilość sowieckich czołgów i samolotów. - Najsłynniejszym fińskim strzelcem wyborowym był kapral Simo Häyhä. Przypisuje mu się 505 wrogów zabitych z karabinu snajperskiego oraz około 200 zastrzelonych walce na krótki dystans, z pistoletu lub pistoletu maszynowego. W ostatnich dniach wojny został ciężko ranny w twarz. Na pytanie zadane mu w przeprowadzonym po wojnie wywiadzie: "co pan czuł, strzelając do Rosjan?", odpowiedział krótko: "odrzut karabinu" - pisze dr Tymoteusz Pawłowski w artykule dla WP.

I wojna światowa, rewolucja październikowa i następujące po niej represje i konflikty spowodowały pojawienie się fali pozbawionych opieki bezdomnych dzieci. Było ich ok. sześć milionów. - Przez dziesiątki lat kręcono o nich filmy dokumentalne, pisano książki, poddawano analizom socjologicznym, czyniono przedmiotem naukowych dysput i dyskusji na wszystkich szczeblach władzy. Mimo to przez sto lat los bezprizornych, czyli rosyjskich "dzieci ulicy", niewiele się zmienił - pisze Aneta Wawrzyńczak w artykule dla WP.PL.

Wzrost cen żywności o 241 proc. i regularne braki podstawowych artykułów - to jeden z rzadko przypominanych skutków stanu wojennego. Centralne sterowanie gospodarką doprowadzono do absurdu, co dodatkowo pogłębiało kryzys. Kierujący państwem gen. Wojciech Jaruzelski chciał ingerować nawet w sprawę papieru toaletowego sprowadzanego z Portugalii i sprzedawanego w Peweksie. - Bilans gospodarczy całej dekady rządów Jaruzelskiego był dramatyczny. Dochód narodowy w 1988 r. stanowił 99,2 proc. dochodu osiągniętego w 1978 r., podczas gdy ludność Polski wzrosła w tym okresie o ok. 2,7 mln - pisze prof. Antoni Dudek w artykule dla WP.

Odbył się ślub króla polskiego Zygmunta III Wazy z Konstancją, córką arcyksięcia austriackiego Karola.

"Już sam fakt budowania na tej części Skarpy oburza, tym bardziej jeśli mówimy o tak dużym obiekcie"

Kpt. Jerzy Sumiński, zajmujący kluczowe stanowisko oficer w wywiadzie wojskowym PRL, w czerwcu 1981 r. wykradł tajne dokumenty i pojechał z nimi maluchem do Wiednia. Tam zgłosił się do ambasady USA. Polskie służby zorientowały się w sytuacji, gdy kapitan przestał przychodzić do pracy. Zostawił nawet list z pożegnaniem dla gen. Czesława Kiszczaka.