Bitwa o Midway

70 lat temu, 4 czerwca 1942 roku, rozpoczęła się bitwa o Midway - jedna z batalii decydujących o losach świata i punkt zwrotny wojny na Pacyfiku. Zacięte walki w pobliżu niewielkiego atolu na środku oceanu urosły do legendy i trafiły do panteonu największych amerykańskich zwycięstw. Była to też jedna z pierwszych wielkich bitew morskich w historii, w której główną rolę odegrały lotniskowce.

Od niespodziewanego ataku na Pearl Harbor 7 grudnia 1941 roku trwał zwycięski marsz Japończyków, którzy zajmowali kolejne regiony Azji Południowo-Wschodniej - Malaje, Singapur, Hongkong, Indie Holenderskie (dzisiejsza Indonezja) czy znajdujące się w rękach amerykańskich Filipiny.

Jednak choć USA musiały nie raz przełknąć gorycz porażki, to ich marynarka wciąż pozostawała groźna. Japończykom nie udało się wyeliminować okrętów, które zaczęły decydować o obliczu wojny na morzu - lotniskowców. W czasie ataku na Pearl Harbor po prostu nie było ich w porcie. Dlatego Tokio nie mogło spać spokojnie i dążyło do zadania decydującego ciosu amerykańskiej flocie.

Na zdjęciu samoloty torpedowe Douglas TBD-1 Devastator na pokładzie lotniskowca USS Enterprise.

(wp.pl/tbe)

Niewielki atol Midway, najbardziej wysunięta na zachód część Łańcucha Hawajskiego, był ważnym punktem strategicznym, którego opanowanie miało rozszerzyć strefę wpływów Tokio na Pacyfiku. Japończycy nazywali go "strażnikiem Hawajów", ale w operacji opracowanej przez legendarnego admirała i znakomitego stratega Isoroku Yamamoto, Midway nie było celem w samym sobie, ale jedynie pretekstem do wciągnięcia amerykańskiej marynarki do walnej bitwy i zniszczenia wrogich lotniskowców.

Na zdjęciu atol Midway.

Japońska flota inwazyjna liczyła cztery lotniskowce z 227 samolotami i ponad 150 innych okrętów. Amerykanie do obrony swojej bazy mogli wystawić trzy lotniskowce (w tym ledwo co naprawiony po bitwie na Morzu Koralowym USS Yorktown) z 233 maszynami na pokładzie i ok. 50 okrętów. Na Midway stacjonowało 126 kolejnych samolotów.

Wydaje się, że Japończycy przed bitwą posiadali militarną przewagą, jednak USA dysponowały bardzo poważnym atutem - wojskowym kryptologom udało się złamać japoński szyfr. Dzięki temu Amerykanie wkraczali do bitwy wiedząc mniej więcej kiedy, gdzie i w jakiej sile pojawi się japońska flota.

Obok grafika przedstawiająca powietrzne pojedynki w czasie bitwy o Midway.

Głównodowodzący marynarką amerykańską admirał Chester W. Nimitz wiedział, że Japończycy sami zniwelowali swoją przewagę liczebną, dzieląc swoje siły na aż cztery grupy uderzeniowe, ponadto zdawał sobie sprawę, że wraz z samolotami stacjonującymi na Midway, amerykańskie lotniskowce mogą stawić czoła nieprzyjacielowi. Tymczasem Japończycy do samego końca nie wiedzieli o sile i położeniu okrętów przeciwnika.

Na zdjęciu japoński lotniskowiec "Hiryu" bombardowany przez startujące z Midway bombowce B-17.

Bitwa rozpoczęła się japońskim nalotem na Midway, lecz później przez cały poranek trwała wymiana ciosów między wrogimi lotniskowcami. Kluczowe wydarzenia rozegrały się przed południem, gdy samoloty startujące z USS Enterprise i USS Yorktown wyeliminowały z bitwy aż trzy japońskie lotniskowce - "Akagi", "Kaga" i "Soryu".

Na zdjęciu diorama przedstawiająca trzy płonące japońskie lotniskowce.

Japończykom udało się odpowiedzieć atakiem na "Yorktown". Najpierw okręt został trafiony trzema bombami, a następnie dwiema torpedami. Nabierająca wody jednostka przechyliła się, skutkiem czego załoga musiała ją opuścić.

Na zdjęciu moment trafienia lotniskowca przez japońską torpedę.

Po południu 4 czerwca amerykańskie bombowce dopadły ostatni japoński lotniskowiec "Hiryu", który szykował się do wypuszczenia kolejnej fali samolotów. Ciężko uszkodzony okręt zatonął rankiem następnego dnia.

Na zdjęciu uszkodzony "Hiryu" z widoczną zapadniętą przednią częścią pokładu.

Po utracie czterech lotniskowców admirał Yammamoto w nocy z 4 na 5 czerwca zarządził odwrót. Amerykanom udało się jeszcze zatopić ciężki krążownik "Mikuma", który został wytropiony przez samoloty USA dzięki plamie ropy, jaką zostawiał po kolizji z innym japońskim okrętem.

Na zdjęciu zniszczony przez amerykańskie samoloty "Mikuma".

Opuszczony "Yorktown" przez dwa dni utrzymywał się na wodzie, ale został dobity kolejnymi torpedami wystrzelonymi 6 czerwca z japońskiego okrętu podwodnego "I-168". Ostatecznie zatonął dzień później.

Na zdjęciu przechylony "Yorktown", obok niszczyciel USS Hammann.

Japończycy przegrali bitwę i ponieśli ciężkie straty - najbardziej bolesna była zwłaszcza utrata czterech lotniskowców, najbardziej wartościowych jednostek floty, ponadto stracili jeden ciężki krążownik, ok. 250 samolotów i ponad 3 tys. ludzi. Amerykańskie straty były znacznie mniejsze - jeden lotniskowiec i jeden niszczyciel, ok. 150 samolotów i 300 zabitych.

Gospodarka japońska nie mogła równać się z potężnym amerykańskim przemysłem. Tokio nie było w stanie uzupełniać swoich strat w takim tempie, jak USA - w czasie gdy Japonia zbudowała trzy nowe lotniskowce, amerykańska marynarka otrzymała ich ponad 20.

Bitwa o Midway była punktem zwrotnym w wojnie na Pacyfiku, ponieważ była pierwszym wielkim zwycięstwem aliantów nad Japończykami i znacznie ograniczyła ich zdolności do podjęcia poważniejszych operacji ofensywnych. Po tym triumfie inicjatywa działań militarnych przeszła na stronę amerykańską. Historyk wojskowości John Keegan nazwał to zwycięstwo "najbardziej oszałamiającym i decydującym ciosem w historii morskich wojen".

Obok diorama przedstawiająca atak amerykańskich samolotów na "Soryu".

(wp.pl/tbe)