Wojna w Iraku

15 grudnia 2011 roku Barack Obama ogłosił oficjalny koniec amerykańskiej operacji w Iraku. Po blisko dziewięciu latach obecności wojska USA wycofują się z kraju, zostawiając Irakijczyków samych sobie. Tym samym kończy się pewien rozdział w historii Bliskiego Wschodu i Stanów Zjednoczonych, rozpoczęty inwazją na reżim Saddama Husajna w marcu 2003 roku. Z tej okazji przypominamy najciekawsze zdjęcia z tego burzliwego okresu.

Brytyjski żołnierz obserwuje łunę ognia nad płonącymi szybami naftowymi, podpalonymi przez wycofujące się wojska Saddama Husajna w południowym Iraku, 20 marca 2003 roku.

Druga wojna w Zatoce Perskiej zaczęła się 20 marca 2003 roku. Tego dnia koalicja sił międzynarodowych zdominowana przez USA przekroczyła iracką granicę od strony Kuwejtu i Zatoki Perskiej. Deklarowanym celem było wyzwolenie obywateli Iraku spod rządów dyktatora Saddama Husajna i jego partii Baas.

Iracka dziewczynka spogląda na brytyjskiego żołnierza, który sprawdza dokumenty jej ojca na posterunku w mieście Basra, 30 marca 2003 rok.

Oficjalnym powodem inwazji na Irak było znalezienie i eliminacja broni masowego rażenia oraz baz terrorystów. USA deklarowały, że reżim Husajna miał powiązania z Al-Kaidą i zamachowcami z 11 września 2001 roku. Jednak później okazało się, że rzekome dowody na posiadanie przez reżim Husajna broni masowego rażenia okazały się spreparowane przez służby specjalne USA, a sam dyktator, choć prawdopodobnie sympatyzował z terrorystami, w żaden bezpośredni ani pośredni sposób ich nie wspierał.

Od początku całej operacji podnosiły się liczne głosy, że tak naprawdę wojna głównie toczy się o zabezpieczenie i dostęp do irackich złóż ropy, zaprowadzenie w Bagdadzie rządów sprzyjających Ameryce oraz realizację strategii okrążania Iranu.

Brytyjscy komandosi odpalają ręczny kierowany pocisk przeciwpancerny w rejonie półwyspu Al-Faw w południowym Iraku, 21 marca 2003.

Działania zbrojne sił koalicji w Iraku trwały faktycznie niecały miesiąc. W tym czasie obalono rząd Husajna i opanowano kluczowe miasta, przy relatywnie niskich stratach własnych i bardzo ograniczonej liczbie ofiar cywilnych. Z czysto militarnego punktu widzenia była to błyskotliwie przeprowadzona operacja, dająca pełne zwycięstwo. Jednak kłopoty zaczęły się później.

Konwój oddziału amerykańskich marines przejeżdża przez płonące pole naftowe al-Ratka w południowym Iraku, kierując się na Bagdad. Szyby zostały podpalone przez wycofujące się irackie wojska, 22 marca 2003 roku.

Niemal natychmiast po militarnym zwycięstwie, na zajętych terenach rozpoczął się długi okres panowania chaosu i bezprawia. Częściowo przyczyniła się do tego błędna zdaniem wielu ekspertów decyzja o całkowitym rozwiązaniu irackiej armii i policji. A siły koalicji były zbyt szczupłe, aby pilnować porządku w każdym zakątku kraju. Od razu zaczęła się organizować iracka partyzantka, która w warunkach chaosu nie miała żadnego problemu z pozyskaniem dużych zasobów uzbrojenia i zorganizowaniem sobie kryjówek.

Fotografia, która w 2004 roku zdobyła trzecią nagrodę w konkursie US National Press Photographers Association (NPPA). Amerykańscy żołnierze opłakują poległego kolegę w Tikrit na północnym wschodzie Iraku, 16 października 2003 roku.

Sam Saddam Husajn zapadł się pod ziemię. I to dosłownie. Amerykańscy żołnierze pojmali go w głębokiej na dwa metry ziemiance z wentylacją w grudniu 2003 roku. Upadły dyktator nie stawiał oporu. Niedaleko jego kryjówki stała taksówka z 750 tysiącami dolarów w bagażniku.

Fotografia nieznanego autora pokazująca upadłego dyktatora Iraku Saddama Husajna, wyciągniętego z kryjówki przez żołnierzy USA niedaleko jego rodzinnego miasta Tikrit, 13 grudnia 2003 roku.

Przed wojskami koalicji, w skład której weszły także wojska polskie, stanęło niełatwe zadanie stabilizacji i odbudowy Iraku. Dlatego zaraz po zakończeniu działań militarnych rozpoczęła się tzw. pokojowa okupacja, która miała na celu przywrócenie bezpieczeństwa i normalnego działania demokratycznego rządu w Bagdadzie.

Przeciwko zachodnim armiom wybuchło powstanie, organizowane przez ludzi dawnego reżimu, ale także radykalnych ekstremistów islamskich. Nikt nie przypuszczał, że po obaleniu Husajna, Ameryka i jej sojusznicy ugrzęzną w Iraku na wiele lat.

Czarny dym nad ropociągiem, który został wysadzony przez irackich powstańców niedaleko wioski Tari al-Baghl, na zachód od miasta Kirkuk, 20 października 2005 roku.

Do Iraku zjechały się tysiące prywatnych kontaktorów, najemników z całego świata, wynajmowanych głównie przez rządy USA i Wielkiej Brytanii do wspomagania ich żołnierzy. Pracownicy prywatnych firm wojskowych przez lata okupacji dopuścili się licznych nadużyć. Ale nie ustrzegły się ich również i wojska koalicji. Największym echem odbiła się sprawa więzienia Abu Ghraib, w którym żołnierze USA dopuścili się rozlicznych przypadków torturowania irackich więźniów, w tym kobiet, dzieci oraz osób upośledzonych.

Kadr z telewizji SBS TV z 15 lutego 2006 roku pokazujący skrępowanego Irakijczyka z więzienia Abu Ghraib. Zdjęcie najprawdopodobniej zostało zrobione w 2004 roku.

Sytuacja w Iraku szybko uległa zaostrzeniu - przez cały 2004 rok dochodziło do ataków powstańców i samobójczych zamachów bombowych, które destabilizowały sytuację, zadawały bolesne straty siłom koalicji i sprawiały, że zwykli Irakijczycy żyli w ciągłym strachu. W tej atmosferze na początku 2005 roku odbyły się pierwsze wybory parlamentarne.

Łuski nabojów po ćwiczeniach żołnierzy formowanej irackiej armii z amerykańskimi marines w bazie Nasser wa Salam, położonej na zachód od Bagdadu, 11 marca 2005 roku.

Amerykanie obiecali nowemu rządowi w Bagdadzie 20 miliardów dolarów na odbudowę. Oczywiście były to kredyty udzielone na poczet przyszłych zysków z ropy naftowej. Jednak powszechna korupcja i nieudolność administracji sprawiły, że ogromna część pieniędzy została sprzeniewierzona, a projekty infrastrukturalne były realizowane w ślimaczym tempie.

Iracki żołnierz stoi na drodze wśród odłamków i kałuż krwi po zamachu bombowym, który miał miejsce w mieście Baguba położonym na północny wschód od Bagdadu, 23 lutego 2006.

Rok 2006 nie przyniósł poprawy sytuacji w Iraku. Oprócz ataków terrorystycznych wymierzonych w wojska państw zachodnich, w kraju wybuchła niemal wojna domowa między dominującymi szyitami a sunnicką mniejszością. W tym roku odbył się również proces Saddama Husajna, zakończony egzekucją dyktatora, która odbyła się 30 grudnia 2006 roku.

Amerykańscy żołnierze wysiadają ze śmigłowca UH-60 Black Hawk, który wylądował niedaleko Tal Afar, 2 lipca 2006 roku.

Dopiero rok 2007 przyniósł przełom. Administracja prezydenta George'a W. Busha zdecydowała się znacznie wzmocnić amerykańskie siły w Iraku, rozpoczęto zakrojoną na szeroką skalę ofensywę wymierzoną w powstańców i terrorystów. Cała operacja zakończyła się sukcesem - na koniec roku 2007 sytuacja wydawała się być opanowana, a fala przemocy spadła do poziomu nienotowanego od 2003 roku.

Żołnierz US Army stojący obok uszkodzonego pojazdu opancerzonego z namalowaną iracką flagą, który ucierpiał w wyniku uderzenia odłamkiem po wybuchu. Dzielnica Dora w południowym Bagdadzie, 17 marca 2007.

O ile rok 2007 był dla Iraku przełomowy z militarnego punktu widzenia, o tyle 2008 rok był punktem zwrotnym w rozumieniu politycznym. W tym roku w USA wybory prezydenckie wygrał niechętny irackiej wojnie Barack Obama, który w kampanii wyborczej obiecywał zakończenie tej operacji. 31 grudnia 2008 roku z Iraku ostatecznie wycofał się polski kontyngent.

Śmigłowiec bojowy AH-64 Apache nad Bagdadem na tle zachodzącego słońca, 21 marca 2007 roku.

W 2009 roku sytuacja była na tyle stabilna, że amerykańskie wojska mogły wycofać się z irackich miast. Jednocześnie rozpoczęto przygotowania do ostatecznego wyciągnięcia sił USA z Iraku - prezydent Barack Obama zapowiedział, że ostatni żołnierze wrócą do kraju do 31 grudnia 2011 roku.

Amerykańscy żołnierze podczas wykonywania ostrzału z moździerza niedaleko miejscowości Baquba, 50 kilometrów na północny wschód od Bagdadu, 9 października 2007 roku.

Według oficjalnych danych, w wojnie w Iraku zginęło prawie 4500 żołnierzy USA i ponad 100 tys. Irakijczyków. Ponad 32 tys. Amerykanów zostało rannych. Polskie straty sięgnęły 26 zabitych żołnierzy.

Iracki chłopiec spogląda na amerykańskiego żołnierza na przedmieściach Bagdadu, 2 maja 2008 roku.