Kampania bałkańska

Dokładnie 71 lat temu rozpoczęła się kampania, która być może uratowała Związek Radziecki przed klęską w wojnie z III Rzeszą. 6 kwietnia 1941 roku armie Wehrmachtu uderzyły na Jugosławię i Grecję, ale walki na Bałkanach opóźniły niemiecki atak na ZSRR o co najmniej dwa miesiące. Z tego powodu ofensywa nazistów została zatrzymana najpierw przez jesienne błoto, a później - srogą rosyjską zimę.

Celem Hitlera była nie tyle Jugosławia, co Grecja, gdzie Niemcy musiały ratować włoskiego sojusznika, który ponosił tam klęskę za klęską. Ponadto III Rzesza obawiała się, że w Grecji usadowią się Brytyjczycy, do których Ateny zwróciły się z prośbą o pomoc.

Plan inwazji otrzymał kryptonim "Marita", a Jugosławia została wciągnięta w zawieruchę wojenną, bo dosłownie stanęła Niemcom na drodze, nie zgadzając się na przemarsz ich wojsk przez swoje terytorium.

Na zdjęciu niemieckie czołgi PzKpfw III w Jugosławii.

(wp.pl/tbe)

Jugosławia była praktycznie ze wszystkich stron otoczona przez państwa osi i ich sojuszników - atak nastąpił z zachodu, północy i wschodu. Trzon wojsk inwazyjnych stanowiły jednostki niemieckie, ale w agresji brali też udział żołnierze włoscy i węgierscy.

Na zdjęciu kadr z amerykańskiego filmu propagandowego z serii "Why We Fight" (ang. "Dlaczego walczymy").

Sformowane po I wojnie światowej jugosłowiańskie siły lądowe w dużej mierze uzbrojone były w przestarzałą broń. Połowa z 450 samolotów wchodzących w skład sił powietrznych nie spełniała wymogów ówczesnego pola walki. Brakowało nowoczesnych czołgów, a zwłaszcza - broni przeciwpancernej.

Na zdjęciu dwa zniszczone jugosłowiańskie czołgi Renault FT-17.

Jakby tego było mało, w momencie agresji Jugosławia była całkowicie nieprzygotowana do obrony - mobilizacja nie została jeszcze zakończona, a część jednostek nie dotarła nawet na planowane pozycje. Ponadto agresor mógł liczyć na pomoc ze strony chorwackich separatystów.

W obliczu słabości przeciwnika, siły inwazyjne dokonywały niezwykle szybkich postępów. Zagrzeb padł bez większych walk już cztery dni po rozpoczęciu agresji, stolica kraju Belgrad, trzy dni później. Akt kapitulacji podpisano 17 kwietnia - Jugosławia broniła się zaledwie 11 dni.

Na zdjęciu jugosłowiańscy żołnierze składają broń.

W Jugosławii Niemcy stracili tylko 150 zabitych i 390 rannych. Kraj został podzielony między państwa osi - część agresorzy przyłączyli bezpośrednio do swoich terytoriów, pozostałe obszary podzielono na strefy okupacyjne. Na terenie Chorwacji, Bośni, Hercegowiny, Slawonii i Sremu proklamowano zależne od Niemiec Niepodległe Państwo Chorwackie.

Na zdjęciu zniszczony jugosłowiański czołg Renault FT-17.

Po pokonaniu Jugosławii główne walki przeniosły się do Grecji, którą Włosi zaatakowali już prawie pół roku wcześniej, ale ponosili tam klęskę za klęską. Greckie wojska zostały wsparte przez siły brytyjskie, złożone również z żołnierzy australijskich i nowozelandzkich.

Na zdjęciu niemiecki czołg PzKpfw IV.

W górzystej i dobrze przygotowanej do obrony Grecji walki były o wiele bardziej zacięte, ale i tu alianci musieli skapitulować przed przeważającymi siłami wroga. Już 16 kwietnia wojska grecko-brytyjskie zaczęły wycofywać się w głąb kraju. W obliczu beznadziejności sytuacji, Brytyjczycy wkrótce zadecydowali o ewakuacji korpusu z kontynentalnej części Grecji.

Na zdjęciu niemieccy artylerzyści podczas walk w Grecji.

Ostatecznie greckie władze podpisały akt kapitulacji 23 kwietnia. Cztery dni później niemieckie wojska wkroczyły do Aten, a do końca miesiąca opanowały cały teren Półwyspu Peloponeskiego. Niespełna trzy tygodnie później, 20 maja rozpoczęła się operacja powietrzno-desantowa, w wyniku której niemieccy spadochroniarze opanowali zajętą wcześniej przez wojska brytyjskie Kretę.

Na zdjęciu porzucone przez korpus brytyjski czołgi Cruiser Tank Mark II.

Niemieckie straty w Grecji były o wiele wyższe od tych poniesionych podczas ofensywy w Jugosławii - w sumie III Rzesza straciła 1685 zabitych i 3750 rannych. Po kapitulacji, kraj został podzielony na trzy strefy okupacyjne - większą część zajęli Włosi, strategicznie ważne obszary pozostały w rękach niemieckich, a północny wschód zajęli Bułgarzy.

Na zdjęciu wycofujący się greccy żołnierze.

(wp.pl/tbe)