historia(strona 117/150)

95. rocznicę zdobycia 6 stycznia 1919 roku przez powstańców wielkopolskich lotniska we wsi Ławica uczczono we wtorek w Poznaniu. Zdobycie Ławicy, ostatniego bastionu oporu Niemców w pobliżu wyzwolonego miasta, miało istotny wpływ na rozwój polskiego lotnictwa.

Na rozkaz Iwana Groźnego opricznicy łamali pojmanych kołem, kastrowali, rwali cęgami. Poddani, którzy popadli w niełaskę, ginęli w okrutnych torturach razem z całymi rodzinami. Tysiące mieszczan z Nowogrodu utopiono w lodowatej rzece. Małe dzieci kaci przywiązywali do matek. Z czasem car popadał w coraz większy obłęd. Podejrzany o udział w polskim spisku skarbnik Juriewicz Tiutin został porąbany na kawałki, wraz z małymi dziećmi i żoną. Nabity na pal Tielepniew musiał patrzeć, jak opricznicy gwałcą jego matkę. Iwan Groźny nie oszczędzał również najwyższych duchownych. Leonid, nowy arcybiskup Nowogrodu, choć służalczy, został zaszyty w skórę niedźwiedzia i rozszarpany przez psy. Szalony car nie rozszerzył swojego panowania na zachód dzięki zwycięstwu Stefana Batorego.

Wywiad PRL wykorzystał polskich przestępców do zrabowania w RFN od 120 do 200 kg złota. Gangsterzy otrzymali również zlecenie zabójstwa przebywającego wówczas w Niemczech Adama Michnika. Odmówili wykonania zadania, ponieważ nie chcieli mieszać się w politykę. Część ukradzionych kosztowności trafiła do najważniejszych ludzi w aparacie władzy i do funkcjonariuszy biorących udział w akcji. Mimo że afera wyszła na jaw już w latach 80., do dziś nikt z biorących w niej udział nie stanął przed sądem. Nie wiadomo też, co stało się z kilkudziesięcioma kilogramami zrabowanego złota. W nagrodę za "zasługi" dla SB, do 1989 r. przestępcy biorący udział w operacji mogli prowadzić nielegalną działalność bez obaw, że zainteresuje się nimi milicja lub prokuratura.

Uczestnicząc w spisku mającym na celu obalenie Władysława Gomułki w grudniu 1970 r. gen. Wojciech Jaruzelski przyczynił się do zahamowania rozlewu krwi na Wybrzeżu. Nie zdejmuje to z niego jednak współodpowiedzialności za wcześniejsze użycie wojska do tłumienia robotniczych protestów, co wymagało zgody ministra obrony.

Wewnątrz kłębił się tłum. Kolejkę stanowił niekończący się korowód, trudno było się zorientować, kto należy do "ogonka", a kto chce tylko popatrzeć. A było na co. Rzucono bezkartkowe słodycze, kawę i jakieś owoce - wspomina Internautka Lucyna Turek. Przed Bożym Narodzeniem, te pozornie zwyczajne produkty, w PRL dla wielu były trudnym do zdobycia rarytasem.

Historycy zaprezentują nieznany dokument katyński, odkryty niedawno w amerykańskich archiwach - zapowiada "Nasz Dziennik".

Wojska wietnamskie wkraczają do Pnom Pehn - stolicy Kambodży, obalając Czerwonych Khmerów.

Stanisław August Poniatowski został wywieziony przez wojska rosyjskie z Warszawy do Grodna, tym samym skończyła się władza ostatniego króla Polski. Formalna abdykacja nastąpiła 25 listopada 1795 r.

Urodziła się Joanna d'Arc, zwana Dziewicą Orleańską, święta uważana za symbol francuskiego patriotyzmu. Podczas wojny poprowadziła armię francuską do kilku ważnych zwycięstw, twierdząc, że działa kierowana przez Boga, pośrednio przyczyniła się do koronacji Karola VII. Została schwytana przez Burgundczyków i przekazana Anglikom, a następnie osądzona przez sąd kościelny i spalona na stosie w wieku 19 lat. 24 lata później papież Kalikst III dokonał rewizji decyzji sądu, uniewinnił ją i uznał za męczennicę, kanonizowana w 1920 roku, święta Kościoła katolickiego.

Oddziały polskie podczas powstania wielkopolskiego zdobyły lotnisko na "Ławicy", ostatni punkt oporu niemieckiego w Poznaniu.

5 stycznia 1769 roku James Watt opatentował maszynę parową z oddzielną komorą skraplania, ulepszając w ten sposób i zwiększając wydajność silnika parowego Thomasa Newcomena. Sześć lat później, wspólnie z Matthew Boultonem otworzył w okolicy Birmingham pierwszą wytwórnię maszyn parowych. W ciągu 25 lat, zanim wygasły prawa do patentu, wspólnicy zbudowali ok. 250 maszyn, patentując kolejne usprawnienia, dzięki którym silniki można było wykorzystywać w przemyśle i w pojazdach. Silnik parowy Watta to jeden z najważniejszych wynalazków, które zapoczątkowały rewolucję przemysłową.

5 stycznia 1939 roku Adolf Hitler przyjmuje ministra spraw zagranicznych Józefa Becka w swojej alpejskiej rezydencji w Berchtesgaden. Na spotkaniu, w którym uczestniczy również Joachim von Ribbentrop, szef polskiej dyplomacji po raz pierwszy słyszy o postulatach włączenia Wolnego Miasta Gdańska do III Rzeszy i zbudowania eksterytorialnej autostrady i linii kolejowej łączących Prusy Wschodnie z zachodnią częścią Niemiec. W zamian Polska miała otrzymać port w Gdańsku, wraz z eksterytorialnym szlakiem komunikacyjnym wiodącym przez niemiecką część miasta oraz gwarancje nienaruszalności granic.

Wihelm Roentgen, niemiecki fizyk, ogłosił odkrycie promieni X.

4 stycznia 1947 roku rozpoczął się proces przywódców antykomunistycznej organizacji Wolność i Niezawisłość. Ten pierwszy głośny pokazowy proces sądowy relacjonowany przez media, zorganizowany przez władze stalinowskie, był częścią propagandy wymierzonej w podziemie niepodległościowe (19 stycznia odbyły się wybory do Sejmu Ustawodawczego). 10 oskarżonym, m.in. założycielowi organizacji płk. Janowi Rzepeckiemu postawiono zarzuty szpiegostwa, dywersji, morderstw i rabunków. 3 lutego sąd skazał przywódców WiN na wyroku od 2 do 12 lat więzienia, wydał też jeden wyrok śmierci. Wszyscy skazani zostali ułaskawieni przez prezydenta Bolesława Bieruta.

Urodził się Isaac Newton, angielski fizyk, astronom, matematyk, badacz Biblii i alchemik. W dziele "Philosophia Naturalis Principia Mathemathica" wydanym w 1687 roku przedstawił prawo powszechnego ciążenia, a także prawo ruchu, leżące u podstaw mechaniki klasycznej. Niezależnie od Gottfrieda Leibniza, przyczynił się do rozwoju rachunku różniczkowego i całkowego. Swoje przemyślenia naukowe zawarł w pracy "Philosophia Naturalis Principia Mathemathica", wydanej w 1687 r. Zmarł 31 marca 1727 r.

3 stycznia 1521 roku papież Leon X nałożył ekskomunikę na Marcina Lutra (obowiązuje do dziś). Wcześniej, 10 grudnia Luter publicznie spalił księgi z prawem kościelnym oraz papieską bullę z groźbą ekskomuniki, nakazującą spalenie wszystkich wydanych przez mnicha pism i pojednanie z papieżem. W odpowiedzi na groźby papieża, Marcin Luter opublikował kolejne, krytyczne wobec biskupa Rzymu pisma. Konsekwencją ekskomuniki był wydany 26 maja edykt cesarza Karola V, uznający Lutra za heretyka i skazujący go na wygnanie. Oznaczało to, że mnich i jego zwolennicy mogą zostać bezkarnie zabici. Doprowadziło to do trwających do 1555 roku wojen religijnych w Niemczech.

3 stycznia 1945 roku, Krajowa Rada Narodowa, będąca reprezentacją komunistycznych władz na ziemiach II RP okupowanych przez Niemcy, ogłasza decyzję o odbudowie Warszawy (Armia Czerwona wkroczyła do miasta 17 stycznia). 14 lutego powołano Biuro Odbudowy Stolicy, które miało koordynować rekonstrukcję zniszczonego w 85 proc. miasta (raport sporządzony w 2004 roku na zlecenie prezydenta Warszawy Lecha Kaczyńskiego wycenia straty na 45,3 mld dolarów). Jedyna na świecie tak duża odbudowa miasta miała zjednoczyć społeczeństwo wokół nowej władzy. Ceną było wywłaszczenie dotychczasowych właścicieli nieruchomości (dekretem Bieruta z 26 października 1945 roku) oraz przeobrażenie przedwojennego charakteru stolicy. Odbudowane Stare Miasto zostało wpisane w 1980 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

W Polsce ukazała się pierwsza gazeta w języku polskim - „Merkuriusz Polski”, wydawana cotygodniowo przez Hieronima Pinocciego w Krakowie, później w Warszawie. Inicjatorem powstania gazety był król Jan Kazimierz.