Trwa ładowanie...

Latające wieże rosyjskich czołgów. Tylko one tak potrafią

Filmy i zdjęcia latających wież rosyjskich czołgów biją rekordy popularności. Zorganizowano nawet nieformalne zawody w wysokości lotu. Dlaczego czołgi radzieckiej produkcji tracą wieże? Tajemnica tkwi w ich konstrukcji. Wyjaśnienia mogą być zaskakujące.

Share
Na zdjęciu rosyjski T-80, za nim T-14 ArmataNa zdjęciu rosyjski T-80, za nim T-14 ArmataŹródło: PAP, fot: DUMITRU DORU
d220lg4

Kiedy Biuro Konstrukcyjne Fabryki Maszyn Transportowych im. W. Małyszewa w Charkowie wypuściło prototyp czołgu T-64, świat zachwycił się jego rozwiązaniami technicznymi. Czołg posiadał trzyosobową załogę, a ładowniczego zastąpił automat ładowania. Charkowski czołg był pierwszym na świecie, który posiadał takie urządzenie, znane wcześniej tylko w lotnictwie i na okrętach.

Później automatyczny podajnik pojawił się także w T-72, produkowanym w Uralskiej Fabryce Wagonów w Niżnym Tagile, a także w kolejnych wersjach tego czołgu – T-90 i modulacjach rozwijanych w państwach dawnego Układu Warszawskiego, jak polski PT-91.

Putin już nie ufa swojemu wywiadowi? "Może to jest tylko przykrywka"

Kolejne wersje rozwojowe pojazdów z rodziny T-64 - T-80 i T-84 - również posiadają automaty. Automat miał usprawnić działanie załogi, zmniejszyć masę i rozmiary czołgu, a także zwiększyć szybkostrzelność.

d220lg4

Faktycznie początkowo działało to znacznie szybciej niż w ówczesnych amerykańskich czołgach z serii czołgów M46, M47, M48, M60 Patton. Kiedy jednak usprawniono działanie podajnika, systemów kierowania ogniem i szkolenie załóg, różnica została zniwelowana. Automaty ładowania również nie zdobyły popularności w pozostałych krajach NATO. Jedynie francuski Leclerc posiada tego rodzaju rozwiązanie.

reloading mechanism of T-72 / T-90 and T-64 / T-80

Radzieckie rozwiązanie

Automat ładowania w czołgach zaprojektowanych w czasach ZSRR składa się z karuzelowych zasobników o kształcie pierścienia, który znajduje się pod wieżą. Jako że w rosyjskich czołgach armaty są zasilane amunicją rozdzielnego ładowania, w zasobnikach osobno znajdują się pociski i ładunki nośne. W T-72 nad pierścieniowym magazynem siedzi dwuosobowa załoga wieży – celowniczy i dowódca wozu. W czołgach z rodziny T-64 załoga siedzi wewnątrz pierścienia.

W czołgach z rodziny T-72 po wydaniu przez dowódcę rozkazu ładowniczy obraca pierścienie z zasobnikami tak, aby pocisk odpowiedniego rodzaju, a po nim ładunek nośny, znalazły się na podajniku, który wsuwa całość w komorę ładunkową. W czołgach pochodzących od T-64 ładunek i pocisk są podawane równocześnie.

d220lg4

Największą wadą takiego rozwiązania jest jego słabe zabezpieczenie przed penetracją przez pociski przeciwpancerne. Każde przebicie kadłuba grozi eksplozją ładunków nośnych, które są nie tylko ulokowane w karuzeli, ale także w niemal każdej wolnej przestrzeni wewnątrz pojazdu.

Po penetracji kadłuba następuje reakcja łańcuchowa – eksplozja ładunków nośnych w ułamku sekundy zwiększa ciśnienie wewnątrz ciasnego kadłuba, fala uderzeniowa, szukając ujścia, kieruje się w stronę najsłabszego elementu. W tym przypadku wieży, która zatyka otwór w kadłubie, jak korek w zabawkowym pistolecie czy pukawce.

Działa to dokładnie tak samo, jak w dziecięcych zabawkach – im większe ciśnienie, tym korek leci dalej. Stąd właśnie wieże radzieckich konstrukcji latają, bijąc kolejne rekordy w wysokości i odległości lotu.

NATO vs. Rosja

W czołgach państw NATO, amerykańskich Abramsach, włoskich C1 Ariette, brytyjskich Challengerach i niemieckich Leopardach amunicja znajduje się w pancernej cytadeli z tyłu wieży, odgrodzonej przegrodą przeciwwybuchową, w której znajduje się jedynie okno, przez które ładowniczy pobiera pocisk i ładunek nośny. Skompletowany ładunek wkłada on do komory ładunkowej.

d220lg4

Wadą takiego rozwiązania jest masa i wielkość wieży, która musi pomieścić nie tylko trzech członków załogi, ale także potężną cytadelę z magazynem amunicji. Drastycznie zwiększa to masę pojazdu, ale jednocześnie gwarantuje wysoką przeżywalność załogi. W przypadku radzieckich czołgów załoga po zerwaniu wieży zawsze ginie.

Rosjanie w najnowszych pojazdach również wykorzystują automat ładowania. Zwiększyli jednak szanse załogi na przeżycie. W T-14 Armata docelowo ma być bezzałogowa wieża z armatą, zintegrowanym magazynem amunicji i automatem ładowania. Trzyosobowa załoga zajmuje miejsce w pancernej cytadeli wewnątrz kadłuba. W ten sposób Rosjanie chcą zmniejszyć ryzyko eksplozji i zniszczenia całego pojazdu.

Czołgi T-14 na razie znajdują się na etapie badań w jednostkach. Zdążyły już jednak przejść testy w warunkach wojennych. W 2020 roku kilka sztuk przeszło próby w Syrii. W tych czołgach wieże już raczej nie będą biły rekordów lotu. Oczywiście, o ile w większej liczbie trafią do jednostek na froncie. Na razie na to się nie zapowiada, więc nadal będziemy mogli oglądać próby bicia rekordów w rzucie czołgową wieżą.

Russian tank explodes hurling turret 250ft into the air after Ukrainian missile strike

Masz newsa, zdjęcie lub filmik? Prześlij nam przez dziejesie.wp.pl
d220lg4
Oceń jakość naszego artykułu:
Twoja opinia pozwala nam tworzyć lepsze treści.

WP Wiadomości na:

d220lg4
d220lg4
Więcej tematów