Transformacja energetyczna w Polsce. Jak Fundusze Europejskie wspierają rozwój odnawialnych źródeł energii i redukcję emisji?

Materiał powstał we współpracy z Ministerstwem Funduszy i Polityki Regionalnej ze środków Funduszu Rozwoju Regionalnego

Energia z odnawialnych źródeł zajmuje ważne miejsce w programach finansowanych z funduszy unijnych. OZE są niezbędne, aby zmniejszyć emisję dwutlenku węgla i ograniczyć skutki zmian klimatu. Do tego koszty produkcji energii z OZE systematycznie spadają i już teraz są często niższe niż z węgla.

Udział OZE w produkcji energii elektrycznej w Polsce systematycznie rośnie. W 2014 r. wynosił 11 proc., a we wrześniu 2024 r. to już ponad 33 proc.

Wsparcie OZE z funduszy unijnych to ponad 8 mln zł, przede wszystkim na inwestycje w produkcję, dystrybucję i magazyny energii.

Produkcja, czyli nowe jednostki, które wytwarzają energię z OZE. Np. panele fotowoltaiczne, wiatraki albo pompy ciepła. Dystrybucja, czyli bardziej efektywny sposób, w jaki energia trafia od jej źródła do domów, biur czy fabryk. To np. inteligentne rozwiązania, które łączą infrastrukturę elektroenergetyczną z nowoczesnymi technologiami.

Magazyny energii to klucz do jej efektywnego wykorzystania. Zbierają energię, gdy zapotrzebowanie jest małe, a uwalniają, gdy jest duże. Dzięki nim ograniczymy straty energii. W 2023 r. w Polsce ilość utraconej energii odpowiadała całorocznemu zapotrzebowaniu na prąd ok. 130 tys. gospodarstw domowych.

Największy budżet na OZE znajduje się w programie Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko (FEnIKS). Pieniądze dostępne są też w programie Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej (FEPW) oraz w programach regionalnych.

W programie FEnIKS aktualnie trwają 3 nabory:

• dla spółdzielni mieszkaniowych na poprawę efektywności energetycznej budynków oraz instalację źródeł OZE

• dla średnich i dużych przedsiębiorców – na poprawę efektywności energetycznej w tym instalację źródeł OZE

• dla przedsiębiorców na inwestycje w źródła energii z biometanu i biogazu.

Informacje o wszystkich trzech naborach znajdują się na stronie Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Wiele dzieje się też w regionach. Na Śląsku trwają dwa nabory dla m.in. jednostek ochrony zdrowia, organizacji społecznych i szkół - jeden na jednostki do produkcji energii, a drugi na magazyny energii.

Na Podkarpaciu m.in. wspólnoty mieszkaniowe mogą składać wnioski o dotacje na poprawę efektywności energetycznej budynków oraz instalację źródeł OZE.

Podobne konkursy dla samorządów i jednostek publicznych (np. ochrony zdrowia i edukacji) trwają w województwach: kujawsko-pomorskim, małopolskim, wielkopolskim, zachodniopomorskim.

Materiał powstał we współpracy z Ministerstwem Funduszy i Polityki Regionalnej ze środków Funduszu Rozwoju Regionalnego