Trwa ładowanie...
d23r843
Zamieszczone na stronach internetowych portalu WP.PL materiały sygnowane skrótem "PAP" stanowią element Serwisów Informacyjnych PAP, będących bazami danych, których producentem i wydawcą jest Polska Agencja Prasowa S.A. z siedzibą w Warszawie, chronionych przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych oraz ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ochronie baz danych. Powyższe materiały wykorzystywane są przez WP.PL na podstawie stosownej umowy licencyjnej. Jakiekolwiek ich wykorzystywanie przez użytkowników portalu, poza przewidzianymi przez przepisy prawa wyjątkami, w szczególności dozwolonym użytkiem osobistym, jest zabronione. PAP S.A. zastrzega, iż dalsze rozpowszechnianie materiałów, o których mowa w art. 25 ust. 1 pkt. b) ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, jest zabronione.

Prawo weta najważniejszym uprawnieniem prezydenta. "Taki kij w szprychy"

Wybierany w powszechnych wyborach prezydent raczej nie jest samodzielnym graczem na scenie politycznej, jednak możliwość wetowania ustaw wzmacnia jego pozycję; weto może być "mocną bronią" zwłaszcza, gdy rząd jest z innej niż prezydent opcji politycznej - uważają politolodzy. - To bardzo poważna broń w ręku prezydenta - taki kij w szprychy - powiedział konstytucjonalista dr. Ryszard Balicki.
Głosuj
Głosuj
Podziel się
Opinie
Prawo weta najważniejszym uprawnieniem prezydenta. "Taki kij w szprychy"
(WP.PL, Fot: Małgorzata Jaworska)
d23r843

Zdaniem konstytucjonalisty dr. Ryszarda Balickiego polska konstrukcja władzy wykonawczej jest dosyć specyficzna. - Z jednej strony mamy pozornie klasyczny układ, czyli i prezydenta - jednoosobową głowę państwa, i ciało kolegialne w postaci Rady Ministrów. Z drugiej, prezydent jest wybierany w wyborach powszechnych, czyli ma taką samą legitymację jak parlament. To niewątpliwie wzmacnia jego pozycję z punktu widzenia legitymacji do działania - dodał.

"To bardzo poważna broń w ręku prezydenta - taki kij w szprychy"

Według Balickiego silną pozycję daje prezydentowi prawo inicjatywy ustawodawczej. - Jest pewnym ewenementem, że takie prawo mają oba człony władzy wykonawczej: prezydent i rząd - dodał. Jednak niewątpliwie najistotniejszym uprawnieniem dotyczącym legislacji są kompetencje przysługujące prezydentowi już po uchwaleniu ustawy - uważa konstytucjonalista - czyli możliwość podpisania ustawy, skierowania do Trybunału Konstytucyjnego lub zawetowania, czyli skierowania do ponownego rozpatrzenia przez sejm. - To bardzo poważna broń w ręku prezydenta - taki kij w szprychy - ocenił Balicki. Zaznaczył, że o ile skierowanie ustawy do TK wynika z wątpliwości dot. kształtu prawnego, to weto jest działaniem stricte politycznym.

d23r843

To, jak często prezydent będzie korzystał z prawa weta, zależy od tego czy jest z tej samej opcji politycznej co rząd i sejmowa większość, czy nie. Konstytucjonalista prof. Marek Chmaj mówi o dwóch modelach prezydentury: agresywnej i pasywnej. W tym pierwszym prezydent angażuje się w politykę i korzysta często z prawa weta; w drugim - weto prezydenta należy do rzadkości.

- Polacy oczekują, że prezydent będzie ojcem narodu, ponad partyjnymi podziałami, nie będzie angażował się w politykę wewnętrzną. Jednak są prezydenci, którzy nie mieszczą się w tych ramach i chcą prowadzić politykę bardziej dynamiczną ambitną czy agresywną. Taki prezydent angażuje się bieżące spory polityczne i może utrudniać koalicji rządzącej normalne funkcjonowanie. Wtedy strategia współpracy zamienia się w strategię konfrontacji, co uderza w prezydenta, który traci poparcie społeczne - mówi Chmaj.

Aleksander Kwaśniewski korzystał z weta 35 razy

Politolog Jarosław Flis, publicysta "Tygodnika Powszechnego" w jednym z artykułów przypomina, że prezydent Aleksander Kwaśniewski podczas dwóch kadencji z prawa weta korzystał 35 razy. Za pierwszych rządów SLD (do 1997 r.) zawetował tylko dwie, które nie miały dużego politycznego znaczenia, z kolei za rządów AWS - 28, w tym "sztandarowe i ideowe" projekty koalicji AWS-UW. Chodzi m.in. o reformę samorządową - w związku z tym obecnie Polska jest podzielona na 16, a nie 12 województw; czy ustawy m.in. o Instytucie Pamięci Narodowej, mającej umożliwić dostęp do archiwów służb PRL.

d23r843

Chmaj ocenia, że co prawda prezydent ma wiele uprawnień w stosunku do sejmu, senatu, Rady Ministrów, Sił Zbrojnych i sądów, to nie jest "samodzielnym graczem". - Z reguły musi współdziałać z innymi organami i instytucjami państwowymi - dodał Chmaj.

Konstytucjonalista zaznaczył, że zgodnie z ustawą zasadniczą prezydent jest najwyższym Zwierzchnikiem Sił Zbrojnych, ale nie jest dowódcą i w związku z tym jego uprawnienia są co prawda prestiżowe, ale małe. Realne uprawnienia prezydenta dotyczą natomiast samodzielnego mianowania Szefa Sztabu Generalnego i dowódców Rodzajów Sił Zbrojnych. - Każdy prezydent odwołuje szefa sztabu powołanego przez poprzednika, bo chce mieć swojego człowieka na tym stanowisku - dodał. Przypomniał także, że w 2010 r. ówczesny p.o. prezydenta, marszałek Sejmu Bronisław Komorowski powołał szefa SG oraz dowódców Rodzajów Sił Zbrojnych, którzy zginęli w Smoleńsku.

Prezydent desygnuje i powołuje nowego premiera po dymisji rządu, ale musi liczyć się z układem sił politycznych, by premier uzyskał wotum zaufania; w ściśle określonych sytuacjach może skrócić kadencję sejmu i senatu - wymienia Chmaj. Powołuje prezesa Trybunału Konstytucyjnego, ale spośród dwóch kandydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów TK. - Czyli jego wybór jest bardzo ograniczony - dodał. Podobnie jest z prezesami Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, których prezydent mianuje także spośród kandydatów przedstawionych przez odpowiednie zgromadzenie ogólne sędziów.

Balicki podkreśla, że prezydent ma wolną rękę w przypadku ratyfikowania umów międzynarodowych, np. dyskutowanej ostatnio konwencji antyprzemocowej. - Prezydent (Komorowski) podpisał ustawę, która upoważnia go do ratyfikacji, natomiast sama ratyfikacja jest jego prerogatywą: czyli może ją podpisać, ale nie musi. Co więcej nie ma na to określonego terminu - powiedział. Balicki przypomniał, że z ratyfikowaniem Traktatu Lizbońskiego blisko 1,5 roku zwlekał prezydent Lech Kaczyński. - O tyle była to dziwna sytuacja, że wówczas prezydent stał na czele delegacji, która negocjowała traktat w imieniu Polski - powiedział.

d23r843

Prawo łaski - tradycyjna kompetencja głowy państwa

Do szczególnych uprawnień prezydenta należy m.in. prawo łaski. - To tradycyjna kompetencja głowy państwa wywodząca się jeszcze z czasów monarchicznych. Prezydent może tutaj zmienić karę, darować karę - jest to w jego gestii - powiedział konstytucjonalista. Dodał, że w polskiej procedurze są dwa tryby udzielania łaski, z których jeden wymaga opinii sądów, a w drugim prezydent może z własnej inicjatywy bez zasięgania opinii ułaskawić skazanego.

Z prawa łaski m.in. skorzystał w 2005 r. prezydent Aleksander Kwaśniewski zmniejszając karę wobec b. wiceszefa MSW Zbigniewa Sobotki skazanego w tzw. aferze starachowickiej. Z kolei prezydent Lech Kaczyński w 2009 r. ułaskawił mężczyzn skazanych za tzw. lincz we Włodowie.

Zobacz także - Duda: Polacy powinni wiedzieć co z euro

d23r843

Podziel się opinią

Share

d23r843

d23r843
Więcej tematów