Zaczęło się. Ruszyły ekshumacje na Wołyniu

• Gdzie i kiedy rozpoczną się prace? W Puźnikach na Ukrainie, 24 kwietnia, polsko-ukraiński zespół rozpoczęły się prace ekshumacyjne w miejscu nieistniejącej już wsi.
• Dlaczego te prace są ważne? Celem jest ustalenie tożsamości wszystkich ofiar zbrodni z 1945 r. i przeprowadzenie godnego pochówku. Wiceminister kultury Maciej Wróbel podkreśla, że rodziny ofiar czekają na ten moment.
• Kto prowadzi prace? Z polskiej strony zaangażowana jest Fundacja Wolność i Demokracja, współpracująca z naukowcami z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego oraz Instytutem Pamięci Narodowej.

W Puźnikach, gdzie w 1945 r. doszło do zbrodni dokonanej przez sotnię UPA, prace ekshumacyjne są szczególnie trudne.

- Cała sytuacja wokół procesu ekshumacyjnego narażona jest także na ataki rosyjskiej dezinformacji - powiedział wiceminister kultury Maciej Wróbel. Zespół musi działać ostrożnie, by uniknąć dezinformacji i zapewnić bezpieczeństwo prac.

Prace prowadzone są przez około 20 specjalistów, a badaniami genetycznymi zajmie się łącznie około 50 naukowców. - Na miejsce specjaliści przywiozą kilka ton sprzętu - dodał Wróbel. Proces ekshumacji może potrwać kilka tygodni, a po jego zakończeniu szczątki zostaną pochowane w jednoosobowych mogiłach.

Zbrodnia w Puźnikach miała miejsce w nocy z 12 na 13 lutego 1945 r., kiedy to sotnia UPA Petra Chamczuka zamordowała od 50 do 120 Polaków. W grobach w Puźnikach może być pochowanych do 79 osób.

- Chcemy ustalić wszystkie ofiary tej dramatycznej nocy z 1945 r. i dokonać godnego pochówku. Na to czekają rodziny, które żyją i włączają się w proces poprzez chociażby przekazywanie materiału genetycznego - podkreślił Wróbel.

- Puźniki już nie istnieją, nie ma ich na mapie, zostały wymazane z pamięci - podkreślił Maciej Dancewicz z Fundacji Wolność i Demokracja. Prace ekshumacyjne mają na celu przywrócenie pamięci o ludziach, którzy tam żyli.

Prof. Andrzej Ossowski z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego zaznaczył, że badania w Puźnikach będą szczególnie trudne ze względu na genetyczną odległość ofiar. -Spotkaliśmy się z dużym odzewem ze strony osób spokrewnionych z ofiarami - wyjaśnił. Dzięki temu zgromadzono dużą ilość materiału genetycznego, co jest kluczowe dla identyfikacji ofiar.

Prace ekshumacyjne w Puźnikach są możliwe dzięki zniesieniu moratorium na poszukiwania i ekshumacje szczątków polskich ofiar na Ukrainie, co ogłoszono pod koniec 2024 r. podczas konferencji prasowej ministrów spraw zagranicznych Polski i Ukrainy. Polska i Ukraina wymieniły się listami miejsc do poszukiwań i ekshumacji szczątków ofiar wzajemnych konfliktów historycznych.