Tak Łukaszenka testuje polską obronę powietrzną. "Nie chodzi o przemyt, to forma wojny hybrydowej"

Kiedy tylko prognozy zapowiadają wiatr z kierunku wschodniego lub południowo-wschodniego, uwaga polskich służb i wojska koncentruje się na granicy polsko-białoruskiej. W ostatnich dniach kilkakrotnie z terytorium Białorusi startowały balony meteorologiczne, które wlatując do Polski, naruszały naszą przestrzeń powietrzną. Do balonów podczepione były pakunki z papierosami.

Według wojska oraz Dowództwa Operacyjnego Rodzajów Sił Zbrojnych, pojawiające się balony nie są wyłącznie incydentami o charakterze przemytniczym, lecz elementem działań hybrydowych prowadzonych przez reżim w Mińsku.

- Wyciągamy własne wnioski z każdego takiego incydentu. Ze względu jednak na bezpieczeństwo państwa oraz obowiązujące klauzule, szczegółowe ustalenia i wyniki analiz nie są podawane do publicznej wiadomości. Są one natomiast na bieżąco przekazywane służbom odpowiedzialnym za bezpieczeństwo - mówi Wirtualnej Polsce ppłk Jacek Goryszewski, rzecznik prasowy Dowództwa Operacyjnego RSZ.

- Zadaniem wojska jest obserwacja i dostarczanie informacji, natomiast bezpośrednią reakcją na obiekty, które lądują na terytorium Polski, zajmuje się Straż Graniczna - dodaje.

Podlaski Oddział Straży Granicznej poinformował o zatrzymaniu dwóch obywateli Białorusi, którzy odebrali ładunek zrzucony przez balon na terytorium Polski. Mężczyznom postawiono zarzuty związane z przemytem.

"W ramach postępowania prowadzonego przez funkcjonariuszy Podlaskiego Oddziału SG, zatrzymano dwóch obywateli Białorusi w wieku 37 i 39 lat, którzy trudnili się przemytem papierosów za pomocą balonów meteorologicznych" - przekazała Straż Graniczna. Decyzją sądu podejrzani zostali tymczasowo aresztowani na trzy miesiące. Usłyszeli zarzuty z kodeksu karnego skarbowego oraz z ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przeciwdziałania wspieraniu agresji na Ukrainę i ochrony bezpieczeństwa narodowego.

Dodatkowo strażnicy poinformowali iż, w zdarzeniach z 17 i 18 stycznia ujawniono papierosy z białoruską akcyzą o łącznej, szacunkowej wartości blisko 990 tys. zł. Według służb balony wykorzystane do przemytu papierosów zagrażają bezpieczeństwu. Są napełniane wodorem, który w odpowiedniej proporcji z powietrzem tworzy mieszankę wybuchową. Dlatego w przypadku zauważenia balonu meteorologicznego należy przede wszystkim informować służby.

Zdaniem prof. Daniela Boćkowskiego, jak na typową działalność przemytniczą straty są zaskakująco duże. - Z komunikatów wynika, że większość balonów jest przechwytywana. Gdyby chodziło wyłącznie o przemyt, byłby to proceder kompletnie nieopłacalny - zauważa ekspert.

- Oczywiście Straż Graniczna i inne służby muszą kwalifikować te zdarzenia jako przemyt. Uważam jednak, że to jedynie przykrywka. W rzeczywistości służby Łukaszenki, a pośrednio także Rosji — testują reakcje Polski. Każdy wlot balonu i obserwacja odpowiedzi polskich służb dostarcza cennych informacji o systemie reagowania państwa NATO - komentuje w rozmowie z WP prof. Boćkowski.

Jak dodaje, reżim w Mińsku cynicznie wykorzystuje niski koszt takiej operacji oraz sprzyjające warunki pogodowe, prowokując Polskę do potencjalnie kosztownych decyzji politycznych. - Chodzi m.in. o presję na zamykanie przejść granicznych, co uderzałoby w lokalną gospodarkę. To chłodna, wyrachowana gra i klasyczny przykład wojny hybrydowej - podsumowuje ekspert.

Z problemem naruszeń i to w znacznie większej skali zmaga się Litwa. W grudniu 2025 roku władze tego kraju ogłosiły stan wyjątkowy, co oznacza, że wojsko może zestrzeliwać wlatujące obiekty. Według danych litewskiego MSW tylko w tym roku odnotowano około 600 przypadków naruszenia przestrzeni powietrznej przez balony oraz 197 przez drony. Z ich powodu lotnisko w Wilnie było w październiku i listopadzie zamykane kilkanaście razy.

Przestoje lotniska dotknęły 45 tys. pasażerów, co stanowi około 5 proc. wszystkich podróżnych obsłużonych w tym okresie. Rząd Litwy kwalifikuje te zdarzenia jako element działań hybrydowych, a premier Ingrida Simonyte już 4 grudnia ostrzegła, że mogą one być postrzegane także jako akty terroru.

Do sprawy balonów pojawiających się nad terytorium Litwy odniósł się osobiście białoruski przywódca Alaksandr Łukaszenka. Podczas posiedzenia Rady Bezpieczeństwa w Mińsku oskarżył litewskie władze o "podsycanie i upolitycznianie" problemu balonów z papierosami. Jak relacjonowała państwowa agencja BELTA, Łukaszenka przekonywał, że zarzuty formułowane przez Litwę są nieprawdziwe, a skala zjawiska została "sztucznie wyolbrzymiona".

- To, co dziś wysuwają nam Litwini, jest niemożliwe i nierealne. Rozmawiałem z pilotami lotnictwa cywilnego, którzy mówią, że to nie stanowi żadnego zagrożenia. Problem zaczyna się wtedy, gdy ktoś próbuje go podsycać i upolityczniać - wyraźnie kpił Łukaszenka.

Tomasz Molga, dziennikarz Wirtualnej Polski