Autor pracy "Ukraińcy na Zachodnich i Północnych Ziemiach Polski 1947-1957" - Igor Hałagida, pracownik IPN w Gdańsku, odrzuca tezę, jakoby powodem wysiedleń na tzw. ziemie odzyskane była działalność podziemia ukraińskiego spod znaku UPA.
Powołując się na dokumenty dowodzi, iż po niepowodzeniu akcji przesiedleńczej Ukraińców z Polski do ZSRR, czynniki wojskowe już jesienią 1946 r. sugerowały "rozwiązanie kwestii ukraińskiej" przez przymusowe przesiedlenie na ziemie północne i zachodnie.
27 marca 1947 r. zastępca szefa Sztabu Generalnego WP gen. Stefan Mossor (przedwojenny oficer WP) przedstawił Państwowemu Komitetowi Bezpieczeństwa ostateczny plan operacji. Dzień później w zasadzce UPA zginął wiceszef MON gen. Karol Świerczewski. Następnego dnia Biuro Polityczne PPR postanowiło wysiedlić Ukraińców. Decyzja ta oznaczała objęcie wszystkich pozostałych w Polsce Ukraińców odpowiedzialnością zbiorową za działanie podziemia ukraińskiego. Nigdy bowiem nie ujęto rzeczywistych sprawców zamachu na gen. Świerczewskiego. Nie byli oni zresztą potrzebni władzy żądnej propagandowego sukcesu - pisze autor. (an)
