historia (strona 87 z 150)

W walce z Niemcami pod wsią Jewłasze na Nowogródczyźnie, zginął major Jan Piwnik "Ponury", cichociemny, legendarny dowódca zgrupowania partyzanckiego Armii Krajowej na Wileńszczyźnie. Urodził się 31 sierpnia 1912 roku.

Zmarł Imre Nagy, komunistyczny polityk węgierski, premier Węgier podczas rewolucji węgierskiej 1956 roku. Przywrócił system wielopartyjny i ogłosił wystąpienie Węgier z Układu Warszawskiego, podjął rokowania w sprawie całkowitego wycofania Armii Radzieckiej. Po upadku powstania sądzony w 1958 roku i stracony.

Urodził się Antoni Chruściel "Monter", generał brygady Wojska Polskiego, komendant Okręgu Warszawa ZWZ. Brał udział w wojnie obronnej Polski 1939 roku. W powstaniu warszawskim faktyczny dowódca całości sił powstańczych. Od 20 września 1944 dowodził Warszawskim Korpusem AK. Za udział w powstaniu awansowany rozkazem generała Kazimierza Sosnkowskiego do stopnia generała brygady. Po kapitulacji powstania w niemieckiej niewoli, gdzie doczekał końca wojny. Pozostał na emigracji w Londynie. Władze PRL pozbawiły go polskiego obywatelstwa, co uniemożliwiło mu powrót do kraju. Decyzję tę uchylono 11 lat po jego śmierci, w 1971 roku. Ostatnie lata życia spędził w Stanach Zjednoczonych. Zmarł w Waszyngtonie, 30 listopada 1960 roku. W 2004 roku jego prochy spoczęły na warszawskich Powązkach w kwaterze żołnierzy Polski Walczącej.

Stolicę Stanów Zjednoczonych przeniesiono z Filadelfii do dystryktu Columbia, obecnie Waszyngton.

Zajęcie Krakowa przez wojska austriackie w czasie insurekcji kościuszkowskiej. Polskie insygnia królewskie zrabowane na Wawelu zostały przetopione na złoto, ocalał jedynie Szczerbiec.

Bitwa na Kosowym Polu, w której Turcy i Serbowie ponieśli ogromne straty. Bitwa i wydarzenia z nią związane stały się jednym z głównych tematów serbskiej poezji ludowej, trafiły także literatury i mitu narodowego, kształtującego świadomość narodową Serbów. Do dziś mit ten jest czynnikiem generującym główne wydarzenia konfliktu serbsko-albańskiego.

W Instytucie Badań Jądrowych w Świerku uruchomiono pierwszy polski doświadczalny reaktor jądrowy "Ewa".

Wojny napoleońskie: zwycięstwo Napoleona nad armią rosyjską pod Frydlandem. Bitwa ta ma szczególne miejsce w historii Polski, to jej zawdzięczamy odzyskanie częściowej niepodległości, dzięki utworzeniu Księstwa Warszawskiego.

Pierwszy na ziemiach polskich pociąg pasażerski wyjechał z Warszawy do Grodziska Mazowieckiego, otwierając warszawsko-wiedeńską komunikację kolejową.

Niewolnictwo kojarzy się ze skutymi łańcuchem Murzynami, pokonującymi sawanny Sudanu pod strażą arabskich łowców ludzi. Albo z portugalskimi statkami śmierci, pod pokładami których umierali Afrykanie w drodze na karaibskie plantacje. Nie kojarzy się natomiast z Polską czasów tak świetlanych postaci jak Mieszko I czy Bolesław Chrobry, gdyż w szkołach nie mówi się ani słowa o tym, że niewolnictwo było ważnym elementem gospodarki państwa wczesnopiastowskiego - pisze Artur Szrejter w artykule dla WP.PL.

W roku 1135 dymy pożarów spowiły największą duńską wyspę, Zelandię. Płonęły wsie, ludzie ginęli albo byli uprowadzani w niewolę. Została splądrowana sama stolica Danii, Roskilde. Bezlitosnymi łupieżcami byli Słowianie z południowego wybrzeża Bałtyku, najprawdopodobniej Pomorzanie pod wodzą księcia Racibora - pisze Artur Szrejter w artykule dla WP.PL.

Urodził się Ryszard Kukliński, pułkownik, agent CIA w Sztabie Generalnym Wojska Polskiego. W 1981 roku uprzedził Amerykanów o stanie wojennym w Polsce i przekazał im plany tej operacji oraz inne tajemnice Układu Warszawskiego. Uciekł do Stanów Zjednoczonych w 1981 roku, polskie sądy zwróciły mu honor i stopień oficerski w 1995 roku, do kraju mógł przyjechać dopiero w 1998 roku. Zmarł 11 lutego 2004 r.

Szarża pod Rokitną - szarża 2. Szwadronu ułanów II Brygady Legionów Polskich, pod dowództwem rotmistrza Zbigniewa Dunin-Wąsowicza przełamała pozycje rosyjskie. Jest porównywana z szarżą pod Samosierrą w czasie wojen napoleońskich.

Urodził się Jan Szczepanik, wynalazca zwany "Polskim Edisonem" i "galicyjskim geniuszem", opisany w dwóch artykułach przez Marka Twaina. Autor 50-ciu wynalazków z dziedziny fotografii barwnej, telewizji, barwnego tkactwa. W 1897 roku opatentował telektroskop, jedno z pierwszych rozwiązań w dziedzinie telewizji monochromatycznej. Zmarł 18 kwietnia 1926 roku.

Borys Jelcyn został prezydentem Rosji. Zdobył blisko 60 proc. głosów, przy 75-procentowej frekwencji wyborczej.

W Związku Radzieckim wystrzelono rakietę kosmiczną z automatyczną stacją międzyplanetarną "Wenus 4", która 18 października wylądowała na Wenus. Było to pierwsze miękkie lądowanie na tej planecie.

Odbył się pierwszy lot bojowy rakiety V-1. "Tajna broń" Adolfa Hitlera została wypróbowana nad Londynem.

400 polskich husarzy i pancernych stoczyło trwającą 5-6 godzin bitwę pod Hodowem. Ich przeciwnikami była licząca 40 tys. ludzi armia Tatarów. Starcie zakończyło się zwycięstwem Polaków - ze względu na duże straty Tatarzy wycofali się i przerwali najazd na Rzeczpospolitą.

Fala przestępczości spowodowana przez sowieckich żołnierzy oraz ataki Polaków na pomniki wdzięczności Armii Czerwonej - to wybrane zagadnienia omawiane w wydanej przez gdański IPN publikacji poświęconej obecności wojsk ZSRR w Polsce. - Niemal powszechnie wiadomo, że radzieccy żołnierze wchodząc w końcu II wojny światowej na terytorium dzisiejszej Polski nagminnie dopuszczali się gwałtów, kradzieży, a nawet zabójstw. Zaskakujące może być jednak to, jak szczerze w tamtym czasie o tych przestępstwach informowali polscy urzędnicy i milicjanci - wyjaśnia Krzysztof Filip, pracownik gdańskiego IPN i jeden z redaktorów książki.

Podpisanie radziecko-amerykańskiego układu o zasadach wzajemnej pomocy w walce z koalicją faszystowską.

Sekretarz generalny Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego Michaił Gorbaczow podczas narady naukowo-technicznej w Moskwie przedstawił program przekształceń społeczno-ekonomicznych w Związku Radzieckim. Był to pierwszy sygnał "pierestrojki".

Koronacja Michała Romanowa na cara Rosji - początek dynastii Romanowów, panującej w Rosji do lutego 1917 roku.

Urodził się John Dollond, angielski optyk, zbudował pierwszy obiektyw z flintu i szkła kronowego, który dawał obrazy achromatyczne, to jest niezabarwione na brzegach. Był też wynalazcą teleskopu i innych konstruktorem przyrządów optycznych. Zmarł 30 listopada 1761 roku.

Faszystowscy bojówkarze zabili Giacomo Matteottiego, sekretarza generalnego Włoskiej Partii Socjalistycznej. Matteotti stał na czele opozycji parlamentarnej i przeciwstawił się rządowi Benito Mussoliniego. Urodził się 22 maja 1885 roku.