Donald Trump mówi NIE dla USA w UNESCO. Co warto wiedzieć o celach i działalności organizacji?
UNESCO, czyli Organizacja Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury, to jedna z najważniejszych agend ONZ, powołana w 1945 roku z misją budowania pokoju i promowania współpracy międzynarodowej w dziedzinie edukacji, nauki, kultury oraz komunikacji. Od dekad odgrywa kluczową rolę w ochronie dziedzictwa kulturowego, promowaniu praw człowieka, zrównoważonego rozwoju i wspieraniu globalnej edukacji.
Jednak w ostatnich latach UNESCO stało się również przedmiotem kontrowersji na arenie międzynarodowej – szczególnie w kontekście decyzji prezydenta Donalda Trumpa o wycofaniu Stanów Zjednoczonych (USA) z tej organizacji.
Co musisz wiedzieć?
- UNESCO to agenda ONZ powołana w 1945 roku, zajmująca się edukacją, nauką, kulturą i komunikacją.
- Celem UNESCO jest promowanie pokoju, praw człowieka, zrównoważonego rozwoju oraz ochrona dziedzictwa kulturowego i naturalnego.
- USA opuściły UNESCO decyzją prezydenta Donalda Trumpa w lipcu 2025 roku.
- Powodem wyjścia były oskarżenia o antyizraelskość, wspieranie Palestyny, kulturę woke i sympatie prochińskie.
- Wcześniej USA wycofały się z organizacji w 2017 roku, wróciły w 2021 roku, a Trump ponownie zdecydował o wyjściu.
- Decyzja może osłabić wpływy USA na arenie międzynarodowej i wzmocnić rolę Chin w strukturach UNESCO.
- Polska jest członkiem UNESCO od 1946 roku i aktywnie uczestniczy w jej programach (m.in. "Człowiek i Biosfera").
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Pomysł Trumpa zaszkodzi NATO? "Traktuje sojuszników jak pionki"
Dlaczego USA opuściły UNESCO?
W dniu 22 lipca 2025 roku administracja Donalda Trumpa ogłosiła decyzję o ponownym opuszczeniu UNESCO, argumentując ją "antyamerykańskim" i "antyizraelskim" nastawieniem organizacji. Już wcześniej, w 2017 roku, USA wycofały się z członkostwa, jednak powróciły w 2021 roku za prezydentury Joe Bidena. Nowa decyzja Trumpa była poprzedzona 90-dniowym przeglądem obecności USA w strukturach UNESCO. W jego trakcie administracja oceniła, że organizacja faworyzuje Chiny, wykazuje sympatie propalestyńskie oraz wspiera tzw. kulturę woke – co według Białego Domu miało godzić w wartości reprezentowane przez USA.
Wśród zarzutów znalazły się również obawy o brak neutralności UNESCO w sporach politycznych oraz kwestionowanie jej polityki dotyczącej różnorodności i integracji.
Czym jest UNESCO i dlaczego to ważna organizacja?
UNESCO nie zajmuje się polityką w tradycyjnym sensie – jej głównym celem jest wspieranie międzynarodowej współpracy w zakresie:
- powszechnej i wysokiej jakości edukacji (jako prawa człowieka),
- rozwoju nauki i technologii (szczególnie w kontekście zrównoważonego rozwoju),
- ochrony dziedzictwa kulturowego i naturalnego,
- promowania równości płci, praw człowieka i sprawiedliwości społecznej.
Dzięki działaniom UNESCO powstały m.in. listy światowego dziedzictwa kulturowego i przyrodniczego, a organizacja wspiera także kraje w realizacji Agendy 2030 i Celów Zrównoważonego Rozwoju ONZ.
Polska i UNESCO
Polska jest członkiem UNESCO od 1946 roku i aktywnie uczestniczy w jej programach. Współpracę krajową z organizacją koordynują Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Ministerstwo Spraw Zagranicznych oraz Polski Komitet ds. UNESCO. Polska angażuje się m.in. w programy takie jak "Człowiek i Biosfera" oraz w działania Międzyrządowego Komitetu Bioetyki. Bierze też udział w projektach wspierających młode badaczki (np. konkurs L’Oréal – UNESCO).
Decyzja USA a przyszłość UNESCO
Wycofanie się USA z UNESCO – drugiego co do wielkości płatnika składek członkowskich – może mieć poważne konsekwencje finansowe i polityczne dla organizacji. Ograniczenie zaangażowania Stanów Zjednoczonych może osłabić pozycję Zachodu na forum międzynarodowym i wzmocnić wpływy takich krajów jak Chiny.
Decyzja ta wpisuje się w szerszą politykę administracji Trumpa, która często krytykuje instytucje międzynarodowe za ich – rzekomy lub rzeczywisty – ideologiczny skręt i brak bezstronności.
UNESCO w erze globalnych wyzwań
Współczesny świat stoi przed ogromnymi problemami: dezinformacją, zmianami klimatycznymi, konfliktami zbrojnymi, nierównościami społecznymi. W takich warunkach rola UNESCO – jako platformy współpracy i dialogu między narodami – staje się jeszcze bardziej kluczowa. Organizacja, mimo krytyki i politycznych napięć, pozostaje jednym z najważniejszych narzędzi ONZ do promowania pokojowego, sprawiedliwego i zrównoważonego rozwoju.
Decyzja Donalda Trumpa o opuszczeniu przez USA UNESCO była silnym sygnałem politycznym, ale też elementem szerszej krytyki międzynarodowych instytucji. Choć UNESCO nie jest wolne od kontrowersji, jej rola jako promotora edukacji, nauki, kultury i dialogu między narodami jest nie do przecenienia. Przyszłość tej organizacji zależy jednak w dużej mierze od woli współpracy państw członkowskich – niezależnie od politycznych różnic.
Źródła: WP Wiadomości, Gov, UnescoPL
