Ważna reforma Koalicji Obywatelskiej wypada z KPO. Wchodzi pomysł Polski 2050

Taką zmianę ma zatwierdzić rząd na jednym z najbliższych posiedzeń. Na razie zielone światło dał Komitet Stały rządu, zatwierdzając zmiany w rewizji Krajowego Planu Odbudowy. To już ostatnia rewizja w KPO i są w niej dwie duże zmiany.

Jedna, jak wynika z informacji resortu funduszy i polityki regionalnej, dotyczy przesunięć finansowych - dodatkowe 150 mln euro ma być przeznaczone na kluczowe inwestycje z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności oraz 100 mln euro na europejski program satelitarny.

Natomiast jeśli chodzi o korekty w kamieniach milowych, zasadnicza zmiana ma polegać na podmianie dwóch ustaw.

Jak słyszymy w MFiPR, ustawa o asystencji trafi do KPO, ale odbędzie się to kosztem innej - ustawy o bonie senioralnym, nad którą właściwie od początku rządów obecnej koalicji pracowała Marzena Okła-Drewnowicz (KO), sekretarz stanu w Kancelarii Premiera odpowiedzialna za politykę senioralną.

- To jeszcze nie przekreśla tej reformy, ale jeśli bon senioralny będzie realizowany, to w innym czasie i trybie - przyznaje ministra funduszy Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz. Samą ustawę o asystencji resort wpisuje do KPO jako reformę. - Ona nie będzie realizowana środkami z KPO, bo samo KPO kończy się w połowie tego roku. Reforma będzie wdrażana od połowy roku, ale system w pełni funkcjonalny będzie w kolejnym roku - podkreśla ministra funduszy.

Z minister Okłą-Drewnowicz udało nam się w piątek skontaktować. Oto jej stanowisko:

To, że bon nie jest ujęty w KPO nie oznacza, że nie będzie realizowany jako program rządowy. Dzięki temu bez presji czasu, wynikającej z KPO, będziemy realizować rynek usług opiekuńczych. Nie ma mowy o niekonstytucyjności. Dla osób samotnych jest już program rządowy "opieka 75+" i on jest w pierwszej kolejności dedykowany osobom samotnym. Ale my musimy zmienić, skorygować nasze podejście do osoby samotnej, bo często to osoba mająca dzieci i wnuki, ale które mieszkają daleko. Chodzi więc o skoordynowaną, rządowo-samorządową opiekę osób samotnych, ale także takich, których rodzina mieszka daleko. Bon senioralny wypełnia więc pewną lukę w systemie opieki nad seniorami - stwierdziła minister Marzena Okła-Drewnowicz.

Jeden z rządowych rozmówców relacjonuje nam kulisy tych dyskusji. - Zobowiązaliśmy się do realizacji wytycznych Banku Światowego w sprawie opieki senioralnej, w związku z czym KO wymyśliła, by włożyć do KPO bon senioralny. Tyle że ta propozycja to był kompletny, niekonstytucyjny bubel. Pomysł zakłada, że dzieci seniora dostają bon na to, żeby wynająć kogoś do zajęcia się tym seniorem. Czyli po pierwsze, sam senior jest traktowany jak jakiś półmózg, który sam nie dostaje na siebie kasy, tylko jego dzieci ją dostają. A poza tym kasę dostają tylko ci seniorzy, którzy mają dzieci, a ci, co nie mają żadnych dzieci i są samotni, nie dostaną niczego. Tej reformy nie daje się obronić - przekonuje rozmówca.

Z powodu narosłych wątpliwości bon senioralny w KPO ma zastąpić reforma dotycząca asystencji osobistej. Ustawę o asystencji rząd przyjął jesienią zeszłego roku. Ustawa zakłada wsparcie dorosłych osób z niepełnosprawnościami, w zależności od stopnia niepełnosprawności. Miałoby ono być indywidualnie ustalane, od 20 do 240 godzin miesięcznie. Pomocą dla niepełnosprawnych zajmowaliby się asystenci, których zadaniem byłaby m.in. pomoc w codziennych czynnościach (zakupach, poruszaniu się, wyjściu do pracy czy lekarza), a po przeszkoleniu - także w wybranych czynnościach medycznych.

Prace nad ustawą trwały w rządzie długo, przygotował ją rekomendowany przez Polskę 2050 Łukasz Krasoń, ówczesny wiceminister rodziny, pracy i polityki społecznej. Barierą były duże koszty, ostatecznie ustawa trafiła do Sejmu, gdzie połączono ten projekt ze złożonym jesienią zeszłego roku projektem Polski 2050 i Lewicy oraz z wcześniejszym projektem Andrzeja Dudy. Prace nad nimi wznowiła w połowie lutego sejmowa podkomisja.

Ustawa miała wejść w życie od 1 stycznia 2027, choć sam system miał ruszyć później. Ale wiele wskazuje, że ostatecznie data wejścia w życie może jeszcze zostać przesunięta, natomiast sama ustawa powinna zostać uchwalona do lipca, by mogła zostać zaliczona jako spełnienie kamienia milowego. Zgodnie z danymi przekazanymi przez rząd usługa asystencji osobistej będzie bezpłatna, ma objąć docelowo ok. 100 tys. osób z niepełnosprawnościami oraz dotyczyć nawet 500 tys. ich bliskich. Szacowany koszt tych rozwiązań to ponad 47 mld zł do 2035 roku.

Koszty programu realizującego bon senioralny nie są małe: w pierwszym roku ma to być niemal 500 mln zł, w 2027 r. - blisko 3 mld zł, a w 2028 r. - około 4 mld zł. W perspektywie 10 lat wydatki na bon senioralny mają sięgnąć łącznie 60 mld zł.

Projekt ustawy, nad którym prace trwają od dwóch lat, ma wprowadzić system wsparcia dla seniorów w wieku 75+, finansowany bezpośrednio przez państwo. Zgodnie z projektem bon senioralny nie będzie wypłacany w formie pieniędzy. Państwo ma z niego opłacać usługi opiekuńcze świadczone w miejscu zamieszkania seniora. Minimalny zakres wsparcia to pięć godzin opieki miesięcznie, maksymalny - 50 godzin. Opiekę będą mogli sprawować wyłącznie certyfikowani opiekunowie, po odpowiednich szkoleniach. Certyfikat ma być ważny przez 10 lat.

Wartość bonu ma wynosić maksymalnie 2150 zł miesięcznie. Ostateczna wysokość wsparcia będzie uzależniona od dochodów seniora oraz jego najbliższej rodziny. Dochód osoby starszej nie będzie mógł przekraczać 3410 zł, natomiast dochody bliskich muszą mieścić się w określonych widełkach - od 3500 zł do 6700 zł w przypadku gospodarstwa jednoosobowego lub do 10 tys. zł w gospodarstwie wieloosobowym.

Plan zakładał, że wnioski w 2026 r. będzie można składać tylko przez jeden miesiąc – od 1 do 30 września. W kolejnych latach, czyli w 2027 i 2028 r., nabór ma odbywać się od 1 lutego do 31 marca. Bon senioralny ma być świadczeniem bezterminowym, ale jego realizacja zostanie wstrzymana, jeśli senior trafi np. do domu pomocy społecznej.

Tomasz Żółciak i Grzegorz Osiecki, dziennikarze wp.pl i money.pl