historia (strona 72 z 150)

Na trzy dni przed wybuchem II wojny światowej w Polsce ogłoszono powszechną mobilizację.

29 sierpnia rządy Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych przyznają żołnierzom AK prawa kombatanckie, uznając Armię Krajową za integralną część Polskich Sił Zbrojnych.

30 sierpnia dowództwo AK na Starym Mieście, w porozumieniu z Komendantem Okręgu Warszawskiego AK, płk. Antonim Chruścielem "Monterem", decyduje się ostatecznie na ewakuację załogi Starówki do Śródmieścia. Kanałami do Śródmieścia i na Żoliborz przechodzą lekko ranni.

W nocy z 30 na 31 sierpnia Powstańcy podejmują próbę połączenia Śródmieścia ze Starym Miastem. Na kilka godzin przed terminem właściwego uderzenia ok. 100 żołnierzy z Batalionu "Czata 49" przechodzi kanałami na Plac Bankowy. Ich zadaniem jest atak na tyły nieprzyjaciela. Powstańcom nie udaje się jednak zaskoczyć Niemców. Straty po stronie polskiej są duże. Właściwe natarcie z ul. Bielańskiej rozpoczyna się między godz. 3 a 4 nad ranem. Pod silnym ostrzałem niemieckim szturm się załamuje. O godz. 6.00 płk Karol Ziemski "Wachnowski" zarządza odwrót.

1 września Niemcy przystępują do generalnego szturmu na Stare Miasto. Oddziały lądowe wspiera lotnictwo. O świcie rozpoczyna się atak z ul. Bielańskiej na Długą. Powstańcy powstrzymują natarcie. W południe Niemcy atakują od strony Placu Zamkowego i równocześnie od północy, w kierunku Placu Krasińskich i Nowego Miasta. Powstańcy wycofują się częściowo z ul. Freta i Bonifraterskiej, Ogrodu Krasińskich i zajmowanego odcinka ul. Długiej.

24 sierpnia Stare Miasto jest nadal celem nieustannych, zmasowanych ataków nieprzyjacielskich. Niemcy opanowują część zrujnowanych zabudowań szpitala Św. Jana Bożego przy ul. Bonifraterskiej, szkołę przy ul. Rybaki i budynek mieszkalny na terenie PWPW. Po ciężkich walkach Powstańcom udaje się utrzymać ruiny Pasażu Simonsa przy Długiej. W ruinach posesji Długa 27/29 powstają stanowiska obronne, nazwane "Redutą Matki Boskiej".

25 sierpnia na Starym Mieście nieprzyjaciel kontynuuje natarcie na kompleks budynków Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych przy ul. Sanguszki. Gmachu bronią Powstańcy ze Zgrupowania "Leśnik". Ponoszą dotkliwe straty. Z zabudowań pozostających w ich rękach Powstańcy ewakuują ludność cywilną. Nadal trwają ciężkie walki o szpital Św. Jana Bożego przy Bonifraterskiej, zakłady "Fiata" przy Sapieżyńskiej i klasztor Kanoniczek przy Placu Teatralnym. Nocą z 25 na 26 sierpnia ze Starego Miasta ewakuuje się kanałami Komenda Główna AK.

26 sierpnia trwają naloty i ostrzał artyleryjski Starego Miasta. Powstańcy, pomimo ciągłych ataków nieprzyjacielskich, utrzymują pozycje w Banku Polskim przy ul. Bielańskiej, w zrujnowanym Pasażu Simonsa przy ul. Długiej, w ruinach Ratusza oraz w Pałacu Blanka. Odpierają również ataki wroga na barykady Miodowej, Podwala, Piwnej, Świętojańskiej i Kanonii. Trwa silny napór niemiecki od strony Wisły na Brzozową, Boleść i Rybaki. Oddziały powstańcze zostają zmuszone do wycofania się z ruin garbarni "Quebracho" przy ul. Boleść oraz ze szpitala Św. Jana Bożego.

28 sierpnia na Starym Mieście po zaciekłych walkach Niemcy ostatecznie opanowują gmach Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych przy ul. Sanguszki. Wobec katastrofalnej sytuacji na Starówce płk Karol Ziemski "Wachnowski" podejmuje decyzję przebicia się do śródmieścia.

Rosjanie byli najliczniejszą po Polakach i Żydach narodowością walczącą w powstaniu warszawskim. Walczyli nie tylko przeciw Niemcom, ale często również przeciw własnym rodakom. W wojskach Hitlera tłumiących powstanie Rosjanie stanowili jedną czwartą wszystkich żołnierzy. - Ofiary Rosjan na Ochocie szacuje się na 10 tys. zamordowanych warszawiaków. Majątek pomordowanych został zrabowany przez ich oprawców. Najbardziej obłowił się dowódca Kamiński, który miał kilka waliz wypełnionych złotem i kamieniami szlachetnymi - pisze dr Tymoteusz Pawłowski w artykule dla WP.PL

W Stanach Zjednoczonych odbył się protestacyjny Marsz na Waszyngton. Przeciwko dyskryminacji rasowej protestowało ponad dwieście tysięcy osób, prowadzonych przez czarnego pastora Martina Luthera Kinga. W trakcie marszu King wygłosił słynne przemówienie "I Have a Dream". Marsz uważany jest za jedno z przełomowych wydarzeń w walce z segregacją rasową w Stanach Zjednoczonych.

Urodził się Johann Wolfgang von Goethe, wybitny niemiecki poeta okresu romantyzmu i jeden z najbardziej znaczących w skali światowej, dramaturg, prozaik, uczony, polityk, wolnomularz. Autor powieści "Cierpienia młodego Wertera", dramatów - "Ifigenia w Taurydzie", "Egmont", eposu satyrycznego "Lis przechera", poematu filozoficznego "Faust", liryków "Elegie rzymskie".

Stanisław Kania był członkiem grupy przestępczej, która wprowadziła stan wojenny - twierdzi, w zdaniu odrębnym od wyroku, sędzia Sądu Najwyższego Józef Dolhy. O sprawie pisze "Nasz Dziennik". Pierwszy sekretarz KC PZPR Stanisław Kania - w kwietniu tego roku - został uniewinniony od zarzutu udziału w grupie przestępczej. Śledczy zarzucali Kani, że podpisał dwa dokumenty przygotowujące stan wojenny i przewidujące m.in bezprawne pozbawianie wolności.

Zwycięstwo Napoleona nad Austriakami, w dwudniowej bitwie pod Dreznem.

Urodził się Jan Mazurkiewicz "Radosław", generał, legionista, współorganizator w 1939 roku Tajnej Organizacji Wojskowej, zastępca szefa Kierownictwa Kedywu Armii Krajowej, dowódca zgrupowania "Radosław" w powstaniu warszawskim. Zmarł 4 maja 1988 roku.

27 sierpnia w Śródmieściu w godzinach popołudniowych nieprzyjaciel przeprowadza atak wzdłuż ulic Waliców i Żelaznej, spychając Powstańców z linii ul. Grzybowskiej. Niemcy zajmują Koszary Policji przy ul. Ciepłej, umacniają pozycje w rejonie Placu Żelaznej Bramy.

Zaledwie sześć dni po narodzinach została królową Szkocji, a w wieku sześciu lat była już zaręczona. Piękna i błyskotliwa Maria Stuart łatwo zjednywała sobie stronników, którzy brali dla niej udział w kolejnych spiskach. Po tym jak doprowadziła do zamordowania własnego męża, została żoną jednego z morderców. Nigdy nie zrezygnowała z walki o szkocki i angielski tron, przez co skazała się na życie pełne cierpienia. - Sama śmierć nie była romantyczna i nie było tu miejsca na postawę pełną godności - pisze Alicja Kubiak w artykule dla WP.PL.

Gigantyczny 124-tonowy moździerz kalibru 600 mm ostrzeliwał Warszawę pociskami ważącymi 2,2 tony. Krater po wybuchu takiego ładunku miał 5 metrów głębokości i 15 metrów średnicy. W czasie powstania warszawskiego pocisk wystrzelony z tego działa trafił w najwyższy budynek przedwojennej Warszawy. - Wieżowiec Prudentialu nie przetrwał jednak tego uderzenia - choć nie zawalił się, to cios był tak potężny, że konstrukcja została naruszona, a sam budynek odchylił się kilka stopni od pionu - pisze dr Tymoteusz Pawłowski w artykule dla WP.PL.

Konfidenci gestapo, szmalcownicy, donosiciele i oprawcy w czasie niemieckiej okupacji nie mogli spać spokojnie. Polowali na nich egzekutorzy z Armii Krajowej. Wykonali ponad 3,5 tys. wyroków śmierci.

Zestrzelił niemieckie samoloty w wojnie obronnej 1939 r. i w czasie obrony Francji, w Bitwie o Anglię został asem brytyjskiego lotnictwa. Ciężko ranny dostał się do niemieckiej niewoli, udało mu się uciec dopiero za trzecim razem. Po wojnie jako ostatni dowódca Dywizjonu 303 mjr Witold Łokuciewski odmówił udziału polskich lotników w wielkiej defiladzie w Londynie. Anglicy nie chcieli drażnić Stalina, dlatego nie zaprosili żadnej z polskich formacji walczących u boku Aliantów. Polscy piloci mieli pokazać się jako jedyni.

W bitwie pod Suchymi Krutami król Niemiec Rudolf Habsburg zwyciężył czeskiego króla Przemysła Ottokara II, który zginął na polu walki. Był to początek przyszłej potęgi Habsburgów.

Konstytuanta Republiki Francuskiej uchwaliła Deklarację Praw Człowieka i Obywatela. Był to programowy dokument Wielkiej Rewolucji Francuskiej, głoszący zasady równości wobec prawa, suwerenności narodów, podziału władz, niedopuszczalności oskarżenia i aresztowania poza wypadkami określonymi ustawą, a także wolności wyznania i wolności słowa. Deklaracja wywarła ogromny wpływ na dalsze kształtowanie się politycznych i społecznych stosunków w Europie.

Do portu w Gdańsku zawinął pancernik Schleswig-Holstein, który potajemnie wwiózł pod pokładem Kompanię Szturmową Marynarki - Marinesturmkompanie, mającą wzmocnić niemieckie uderzenie, zaplanowane pierwotnie na 26 sierpnia.

W Londynie podpisano układ o wzajemnej pomocy między Polską i Wielką Brytanią, który zakładał, że w wypadku agresji ze strony Niemiec na jednego z sygnatariuszy układu, druga strona powinna udzielić bezzwłocznie "wszelkiej pomocy i poparcia, będących w jej mocy".

Wybuch wulkanu Wezuwiusz zniszczył włoskie miasta Pompeje, Herculanum i Stabie. Katastrofę opisał naoczny świadek Pliniusz Młodszy.