Sondaż wskazuje jasno. Polacy uważają, że Niemcy nie rozliczyły się ze zbrodni II wojny światowej

Temat odpowiedzialności Niemiec za zbrodnie II wojny światowej wciąż wywołuje emocje w Polsce. Choć od zakończenia konfliktu minęło już blisko osiem dekad, w społeczeństwie utrzymuje się silne poczucie, że dotychczasowe działania Berlina w zakresie rozliczenia się z przeszłością były niewystarczające.

Warszawa stała się symbolem niemieckiej brutalności podczas II wojny światowej. Po Powstaniu Warszawskim w 1944 roku niemieckie wojska przystąpiły do systematycznego niszczenia miasta – wysadzono w powietrze setki budynków, zburzono zabytki, szkoły, szpitale i infrastrukturę miejską. Historycy szacują, że niemal 85 proc. zabudowy samej tylko stolicy zostało zniszczone, a miliony mieszkańców straciły dach nad głową. Operacja ta była częścią planu represji i wyniszczenia ludności cywilnej oraz miała na celu złamanie oporu Polaków wobec okupanta.

Skala zniszczeń w samej tylko Warszawie jest do dziś jednym z kluczowych argumentów w dyskusjach o niemieckiej odpowiedzialności za straty wojenne oraz konieczności reparacji i odszkodowań.

Podczas swojej ostatniej wizyty w Berlinie Donald Tusk poruszył z kolei kwestię zadośćuczynień dla żyjących polskich ofiar II wojny światowej. Premier podkreślił, że jeśli niemiecka strona nie przedstawi wkrótce "jednoznacznej i wiążącej deklaracji" ws. wypłat, to Polska rozważy wypłacenie świadczeń z własnych środków. Zwracając się do Berlina, zaapelował: "Pospieszcie się, jeżeli naprawdę chcecie wykonać taki gest".

Nowy sondaż United Surveys przeprowadzony na zlecenie Wirtualnej Polski jasno pokazuje, że dominująca część społeczeństwa jest krytyczna wobec tego, jak Niemcy wywiązują się z historycznej odpowiedzialności. Jednocześnie widać wyraźne różnice w postrzeganiu tej kwestii w zależności od przynależności politycznej respondentów. Sondaż pozwala przyjrzeć się zarówno ogólnym nastrojom społecznym, jak i poglądom wśród konkretnych grup wyborców.

49,8 proc. respondentów uważa, że Niemcy zdecydowanie nie rozliczyły się ze swojej odpowiedzialności, a kolejne 18,4 proc. odpowiada "raczej nie". Oznacza to, że niemal 7 na 10 Polaków krytycznie ocenia dotychczasowe działania Niemiec w tym zakresie.

Tylko niewielka część badanych wyraża opinię pozytywną: 2,7 proc. odpowiada "zdecydowanie tak", a 15,9 proc. – "raczej tak". Pozostałe 13,2 proc. nie potrafiło udzielić jednoznacznej odpowiedzi.

Zobacz także: Tusk na konsultacjach w Berlinie. Niemcy zwrócili zrabowane dobra

Analiza wyników wśród wyborców koalicji rządzącej pokazuje znacznie bardziej zróżnicowane opinie niż w całej populacji. W tej grupie 6 proc. twierdzi, że Niemcy zdecydowanie rozliczyły się ze zbrodni II wojny światowej, a 33 proc. odpowiada "raczej tak". Natomiast 19 proc. ankietowanych ocenia, że Niemcy raczej nie podjęły wystarczających działań rozliczeniowych, a tylko 14 proc. uważa, że zdecydowanie nie.

Dość zaskakująco wysoki odsetek, bo aż 28 proc., przyznał, że nie wie, jak ocenić dotychczasowe rozliczenia Niemiec.

Te wyniki sugerują, że wśród wyborców koalicji rządzącej istnieje większa skłonność do uznania wysiłków Niemiec w zakresie rozliczenia się z przeszłości, choć jednocześnie znacząca część pozostaje niepewna lub wstrzymuje się z jednoznaczną oceną.

Wśród wyborców PiS i Konfederacji opinie są znacznie bardziej krytyczne wobec działań Niemiec w sprawie rozliczenia się ze zbrodni II wojny światowej. Aż 74 proc. ankietowanych uważa, że Niemcy zdecydowanie nie rozliczyły się wystarczająco, a kolejne 17 proc. odpowiada "raczej nie".

Tylko 1 proc. badanych twierdzi, że Niemcy zdecydowanie się rozliczyły, a 7 proc. uważa, że raczej tak. Zaledwie 1 proc. nie potrafiło jednoznacznie odpowiedzieć.

Wyniki te pokazują, że wśród wyborców PiS i Konfederacji dominuje przekonanie o niewystarczającym rozliczeniu się Niemiec z odpowiedzialności za zbrodnie II wojny światowej, co odzwierciedla silne poczucie historycznej krzywdy i sceptycyzm wobec dotychczasowych działań Berlina.

Czytaj również: Słowa Tuska w Berlinie. "Aż nie chce się wierzyć!"

Przyjrzyjmy się też grupie wyborców niezdecydowanych. Tu przeważa przekonanie, że Niemcy nie rozliczyły się wystarczająco ze zbrodni II wojny światowej. Aż 57 proc. ankietowanych uważa, że zdecydowanie nie, a 20 proc. odpowiada "raczej nie".

Z drugiej strony tylko 2 proc. stwierdza, że Niemcy zdecydowanie rozliczyły się, a 5 proc. uważa, że raczej tak. Pozostałe 16 proc. nie potrafiło udzielić jednoznacznej odpowiedzi.

Wyniki te pokazują, że nawet wśród wyborców niezdecydowanych dominuje krytyczne spojrzenie na dotychczasowe działania Niemiec w zakresie rozliczenia się z odpowiedzialności za II wojnę światową, choć odsetek osób niepewnych jest tu wyraźnie wyższy niż wśród wyborców PiS i Konfederacji.

Powyższy sondaż przeprowadzono w dniach 21-23 listopada 2025 r., metodą CATI&CAWI, na próbie n=1000.