Porozumienie w sprawie Grenlandii? "To dlatego Donald Trump tak ciśnie"

Donald Trump poinformował w środę, że w sprawie Grenlandii stworzono ramy przyszłego porozumienia.

Plan zakłada zaktualizowanie porozumienia dotyczącego obrony wyspy zawartego między USA i Danią w 1951 roku. Na mocy tej umowy o współpracy obronnej siły amerykańskie stacjonują na Grenlandii.

Projekt ma zawierać również zapisy dotyczące zwiększenia bezpieczeństwa wyspy i aktywności NATO w Arktyce oraz dodatkowe prace dotyczące surowców. Znajdują się w nim też sformułowania w sprawie ulokowania części amerykańskiego projektu obronnego, Złotej Kopuły, na Grenlandii oraz zwalczania "złośliwych zewnętrznych wpływów" ze strony Rosji i Chin.

- Prezydent Trump i inni przywódcy mają rację, a NATO musi zrobić więcej w tej sprawie, by chronić Arktykę przed wpływami Rosji i Chin. Pracujemy nad tym, aby wspólnie bronić regionu arktycznego – mówił szef Sojuszu Mark Rutte.

Jak twierdzi "New York Times", ogłoszenie porozumienia poprzedziło spotkanie w ramach NATO, podczas którego czołowi przedstawiciele sił zbrojnych z krajów należących do Sojuszu omawiali kompromis. Miałby on polegać na oddaniu przez Danię USA suwerenności nad niewielkimi częściami terytorium Grenlandii. USA mogłyby na nich zbudować bazy wojskowe.

- Wyobrażam sobie realizację takiego pomysłu. Praktyką państw, które umieszczają bazę wojskową innego kraju, jest zapewnienie im eksterytorialności. Przykładowo tak było z brytyjskimi bazami na Cyprze. Mają one wówczas pewien zakres nietykalności i nienaruszalności terytorialnej. To jest jakaś forma do przyjęcia – mówi WP prof. Artur Nowak-Far, były wiceminister spraw zagranicznych.

I jak dodaje, nie oznaczałoby to, że Dania utraci kontrolę nad wyspą. - Poza tym w interesie Kopenhagi jest, żeby przy pomocy USA wzmocnić w tamtym regionie obronę. Wystarczy, że po drugiej stronie zwiększa się aktywność rosyjska. Takie ulokowanie baz wojskowych byłoby więc z korzyścią dla NATO – uważa były wiceszef MSZ.

W podobnym tonie wypowiada się Tomasz Teluk, prezes Instytutu Globalizacji.

- Nie wyobrażam sobie, żeby doszło tam do jakiegoś nacisku militarnego przez USA. Prawdopodobna jest dzisiaj współpraca inwestycyjna i zwiększenie obecności Amerykanów na wyspie przy zachowaniu jakiejś formy autonomii. Oczywiście, że mogłyby powstać tam dodatkowe bazy wojskowe USA. A w sumie każda taka baza na świecie jest eksterytorialna. Nie byłoby to nic nowego – mówi nam Tomasz Teluk.

W jego ocenie, ważniejszy mógłby być zapis o eksploatacji surowców. - Wyspa od lat staje się przedmiotem zainteresowania mocarstw, czyli Stanów Zjednoczonych, Unii Europejskiej, Chin i Rosji. Dzieje się to z wielu przyczyn. Jest to ogromne terytorium, o powierzchni ponad dwóch milionów kilometrów kwadratowych, które ma bardzo duże położenie strategiczne. Przede wszystkim ze względu na bogactwa naturalne Arktyki. A obecność na Grenlandii umożliwia ekspansję właśnie w tamtym rejonie – zauważa Teluk.

I jak przypomina, wyspa również jest bogata w zasoby naturalne. - Bez dwóch zdań Grenlandia jest łakomym kąskiem. Tam są zarówno węglowodory, jak i metale ziem rzadkich. Stany Zjednoczone są zdeterminowane, aby przejąć te zasoby, bo Duńczycy wpuścili tam Chińczyków do eksploatacji surowców i uranu. Dopiero w 2021 r. zablokowano licencje dla chińskich firm. I Trump ciśnie, żeby korzystać z nich. To nie jest jednak kawałek lodu. To bardzo cenny kawałek ziemi – komentuje ekspert.

Jego zdaniem, Trump walczy o zachowanie globalnej dominacji Ameryki. - Każda słabość będzie postrzegana na niekorzyść Stanów Zjednoczonych. Dlatego gra tak ostro, jest zdeterminowany i będzie dalej uprawiał agresywną politykę – ocenia Teluk.

Z kolei prof. Artur Nowak-Far, pomysł porozumienia w sprawie Grenlandii odczytywałby jako całość. - Łącznie z tym że Trump nie chce siłowo rozwiązywać tej kwestii. To wyjście z twarzą. Należy to doceniać jako pewną nutę wstrzemięźliwości prezydenta Trumpa – podkreśla prof. Nowak-Far.

Sylwester Ruszkiewicz, dziennikarz Wirtualnej Polski