Najnowsza, ósma edycja atlasu Towarzystwa National Geographic, która przed tygodniem ukazała się w Wielkiej Brytanii i USA, zawiera aż 15 tys. poprawek w stosunku do wersji poprzedniej. - Wiele zmian dotyczących wysokości szczytów górskich wynika z zastosowania lepszych technik pomiarowych, ale nie można też zapominać o skutkach naturalnych procesów geologicznych - mówi Allen Carroll, główny kartograf Towarzystwa National Geographic. Tak jest w wypadku Mount Everestu. Tektoniczna płyta indoaustralijska wciąż napiera na płytę azjatycką, powodując wypiętrzanie się Himalajów. Niektórzy uczeni szacują, że Czumolungma rośnie w tempie 2,2 mm rocznie. Podobne procesy zachodzą w górach Ameryki Południowej i w europejskich Alpach.
Najnowsze pomiary wykonane przy użyciu GPS przez tanzańskich i europejskich ekspertów wykazały, że Kilimandżaro jest o trzy metry niższe, niż przyjmowano dotychczas, i ma 5892 m. Nowa wysokość tego szczytu pierwszy raz pojawiła się w wydanym niedawno prestiżowym "The Times Comprehensive Atlas of the World". Uwzględniono tam także nowe pomiary Góry Cooka w Nowej Zelandii, która w wyniku zejścia skalno-lodowej lawiny straciła aż 10 m, andyjskiej Aconcagui (ma 6959 m, o metr mniej, niż sądzono wcześniej) i Góry Kościuszki w Australii (też straciła metr wysokości i ma 2229 m). Uczeni spierają się poza tym, czy wciąż można mówić, że Góra Kościuszki to najwyższy szczyt Australii. Na należącym do tego kontynentu terytorium antarktycznym znajdują się bowiem dwa przewyższające ją wierzchołki: Mt. McClintock (3490 m n.p.m.) i Mt. Menzies (3355 m n.p.m).
- Naturalne procesy są także przyczyną zmniejszania się zasobów wody na ziemi - mówi Mick Ashworth, prezes British Cartographic Society. Jezioro Czad, nie tak dawno czwarte pod względem wielkości w Afryce, stało się najmniejsze na tym kontynencie, bo jego powierzchnia w ostatnich trzydziestu lat skurczyła się o 95 proc. Powierzchnia wody w Morzu Martwym, położonym w najgłębszej na świecie depresji, obniżyła się od 1975 r. o 16 m i znajduje się dziś 416 m poniżej poziomu morza. Całkowicie znikło z map chińskie jezioro Lop Nur, dotychczas wysychające i pojawiające się kilka razy w roku w zależności od ilości opadów. O 93 proc. zmniejszyła się także powierzchnia rozległych bagien między Tygrysem a Eufratem.
Paweł Górecki
