Gospodarka pchnęła Hitlera do wojny? Rzeszy groził upadek

• Jak podkreśla gość programu, Hitler przejął władzę przy użyciu demokratycznych narzędzi, które bezwzględnie zmanipulował na swoje potrzeby.
• Historyk stawia tezę, że kluczowym zapalnikiem wybuchu II wojny światowej było widmo nieuchronnego bankructwa gospodarczego Trzeciej Rzeszy.
• Naukowiec udowadnia, że siłą napędową reżimu było unikalne połączenie masowej propagandy Josepha Goebbelsa i brutalnego terroru bojówek SA.
• Rozmówca ocenia motywacje Polaków kupujących polskie, naukowe wydanie "Mein Kampf", tłumacząc to chęcią zrozumienia mechanizmów współczesnych dyktatur.

Droga Adolfa Hitlera na szczyt nie była wynikiem zbrojnego zamachu stanu, lecz cynicznego wykorzystania prawa. W rozmowie z Patrycjuszem Wyżgą historyk opisał ten niezwykły paradoks. - Społeczeństwo niemieckie uznało, że narodowy socjalizm będzie tą drogą wyjścia z tego straszliwego ekonomicznego kryzysu - argumentował prof. Król. Jak przypomniał gość programu, fundamentem dyktatury stały się legalne procedury. - Formalnie biorąc, tak było, wykorzystano istniejące w obiegu prawnym przepisy (...), które właściwie w ciągu dwóch miesięcy zmieniły system polityczny z demokratycznego na totalitarny - zauważył naukowiec.

Rozmówca zwrócił szczególną uwagę na katastrofalny stan niemieckiej gospodarki, która napędzała paranoiczne zbrojenia za pomocą weksli bez pokrycia. – Gdyby tej wojny nie było w 39. roku, to prawdopodobnie Trzecia Rzesza byłaby bankrutem – przyznał ekspert, dodając, że decyzję o ataku przyspieszyły właśnie pustki w państwowej kasie.

Przejęcie rządu dusz nie byłoby możliwe bez potężnej machiny inżynierii społecznej. - Cechą charakterystyczną skuteczności propagandy narodowego socjalizmu była ścisła więź między propagandą a terrorem rozpętywanym przez SA - ocenił badacz. Naród został pozbawiony dostępu do niezależnych informacji. - Nie było właściwie opinii publicznej, zgodnie z celnym określeniem Josepha Goebbelsa, że opinię publiczną się robi - przypomniał prof. Król.

Gość "Didaskaliów" opisał również zjawisko masowego kultu wodza, który zwalniał Hitlera z odpowiedzialności za codzienne bolączki. - Istniało takie powiedzenie: Ach, gdyby Führer o tym wiedział... Sądzono, że gdyby wiedział o nieprawidłowościach, to by się odpowiednio zachował, ale go od tego odseparowano - relacjonował historyk.

PRZECZYTAJ TAKŻE: "Wtedy mamy bombę". Paweł Janowski o promieniowaniu i broni jądrowej

Pojawienie się na polskim rynku krytycznego, naukowego wydania "Mein Kampf" wywołało poruszenie, ale i ogromne zainteresowanie czytelników. Profesor Król postanowił zapytać ich o powody sięgnięcia po tę mroczną lekturę. - Odpowiedź najprostsza brzmiała: z ciekawości. Chcemy zobaczyć, jak to wygląda - zdradził autor przekładu.

Naukowiec dostrzega jednak znacznie głębszy, współczesny sens analizowania tej książki w dobie rosnącego w siłę autorytaryzmu na Wschodzie. - To książka, która oskarża ówczesne klasy polityczne, elity, które nie zareagowały na czas. I teraz jest pytanie, czy przypadkiem ten błąd się nie powtórzył, na przykład w odniesieniu do tego, co się stało w Rosji? - pytał retorycznie gość programu. - Warto zobaczyć, jak wygląda ta czysta postać totalitaryzmu, zwłaszcza że teraz tu i ówdzie on się odradza - podsumował stanowczo profesor.

Zobacz, o czym jeszcze rozmawiamy:

• Gdzie w "Mein Kampf" pojawia się wątek polski? Zaskakujące i niebezpieczne plany dyktatora wobec naszego kraju jeszcze w latach 20.
• Tajemnica walizek Goebbelsa. Jak Rosjanie weszli w posiadanie najpilniej strzeżonych, zakopanych w ziemi zapisków szefa nazistowskiej propagandy?
• "Państwo stanu wyjątkowego". W jaki sposób Adolf Hitler w majestacie prawa wykończył swoich politycznych sojuszników z dnia na dzień.
• Rosyjska telewizja uderza w Polskę. Dlaczego kremlowska propaganda wściekła się na naukową, antynazistowską publikację profesora Króla?
• Kiepski styl i fatalna niemczyzna. Jakie literackie sekrety i warsztatowe wpadki dyktatora zdradza oryginalny tekst zbrodniczego manifestu?

Powyższy tekst to jedynie skrót rozmowy – obejrzyj nagranie, by poznać pełny kontekst i wszystkie argumenty gościa.