Dowód w "śmietniku". Polacy dokonali sensacyjnego odkrycia w Sudanie

• Dokument odnaleziony przez polskich archeologów potwierdza istnienie króla Qaszqasza, do tej pory uznawanego za legendarną postać.
• Odkrycie miało miejsce na obszarze Sudanu, w Starej Dongoli, dawnej stolicy Makurii.
• Dokument ujawnia relacje społeczne i ekonomiczne z okresu arabizacji.

Podczas wykopalisk w Starej Dongoli polscy archeolodzy odkryli unikatowy dokument potwierdzający istnienie króla Qaszqasza. Odnaleziono go w okazałym budynku, który lokalnie nadal bywa określany jako Dom Króla. Pismo, w postaci rozkazu, dowodzi nie tylko istnienia władcy, lecz także oferuje wgląd w społeczno-ekonomiczne relacje tamtej epoki.

Odkryty dokument, sporządzony na papierze, wyjątkowo dobrze się zachował. Spoczywał w warstwie śmieci pochodzącej z XVII wieku. Król, który do tej pory znany był głównie z legend i krótkich wzmianek hagiograficznych, wymieniony jest w tym piśmie z imienia.

Nad badaniami pracuje Tomasz Barański z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego (CAŚ UW). Wskazuje on, że dokument dostarcza nowych danych o procesach arabizacji oraz stosunkach w królestwie Dongoli.

Jednym z wyzwań było rozpoznanie niestandardowego języka dokumentu, co wynika z tego, że arabski nie był wówczas językiem natywnym w regionie. Skryba, który sporządził pismo, wykazywał się niedoszlifowanymi umiejętnościami kaligrafii.

Odkrycia tego dokonano dzięki współpracy polskich archeologów z lokalną społecznością. Jak zaznacza prof. Artur Obłuski z Uniwersytetu Warszawskiego, to partnerstwo pozwala na lepsze zrozumienie historii regionu.

Początki Starej Dongoli sięgają V wieku, kiedy między trzecią a czwartą kataraktą powstała cytadela. W VI wieku miasto było już stolicą chrześcijańskiego królestwa Makurii. W XIV wieku Stara Dongola została podbita przez muzułmańskich sąsiadów. Źródła pisane z tego okresu są wyjątkowo rzadkie.

Znaleziony w warstwie śmieci dokument, napisany po arabsku, był poleceniem od Qaszqasza do jego podwładnego Khidra. Król każe zebrać towary, dostarczyć owcę z jagnięciem i przekazać tkaniny innemu odbiorcy. Dokument kończy się słowami: "Nie zwlekaj! To jest moja odpowiedź dla ciebie. Pisał jego skryba Hamad. Pozdrowienie".

Czytaj też: Śmiertelny wypadek na trasie. Osobówka wjechała pod naczepę ciężarówki

Datowanie dokumentu nie było łatwe. Pomogło osiem srebrnych monet odkrytych w tej samej warstwie śmieci. Pochodzą one z czasów sułtana Murada IV (1623–1640), i być może jego następcy Ibrahima (1640–1648). Analiza radiowęglowa pozwoliła na datowanie warstwy na przełom XVII i XVIII wieku.

Przeczytaj również: Zbyt często sięgasz po alkohol? Wiadomo, co powoduje uzależnienie

W źródłach literackich pojawia się postać króla Qaszqasza opisanego jako pradziadek szejka Hilaliego. Był on synem i następcą Muhammada ibn Isy Suwara al-Dhababa.