X i Y to chromosomy decydujące o płci ssaków. 300 milionów lat temu stanowiły doskonale zgraną parę - zawierały te same geny i miały identyczną wielkość. Potem jednak Y zaczął się stopniowo pozbywać swoich genów i kurczyć się.
Tymczasem naukowcy z Wielkiej Brytanii zajęli się dokładną budową ludzkiego chromosomu X. Po wielu próbach udało mu się ustalić niemal pełną instrukcję genetyczną Iksa. Informacje te pozwoliły zrekonstruować historię zmian, jakie w ciągu 300 mln lat zaszły w ludzkich chromosomach płci. Jednym z ich najbardziej zaskakujących stwierdzeń jest to, że nadspodziewanie dużo, bo aż 99 genów w chromosomie X, jest związanych z funkcjonowaniem... męskich jąder.
Poziom białek kodowanych przez te geny rośnie wyraźnie u chorych na raka jądra, a także na czerniaki i inne złośliwe nowotwory. Owe białka to potencjalne cele antynowotworowych szczepionek, na które od lat liczą onkolodzy. Lepsze zrozumienie mechanizmów wyciszania genów w Iksie może ułatwić opracowanie takich szczepionek. Skoro natura sama potrafi wyłączać geny, możemy starać się ją naśladować.(IAR)