Bezprecedensowy proces biskupa. Sędzia: Kościół to nie wyspa

Najważniejsze informacje:

• W Tarnowie trwa pierwszy w Polsce proces biskupa oskarżonego o niezgłoszenie niezwłocznie organom ścigania molestowania małoletnich przez księży.
• W czwartek zeznawał m.in. bp senior Wiktor Skworc, a wcześniej także pokrzywdzony mężczyzna (przy wyłączonej jawności).
• Prokuratura wskazuje, że władze kościelne złożyły zawiadomienia dotyczące dwóch księży, ale zrobiły to zbyt późno; bp Andrzej Jeż nie przyznał się do winy.

Sprawa dotyczy dwóch kapłanów z diecezji tarnowskiej – Stanisława P. i Tomasza K. Śledczy zarzucają bp. Andrzejowi Jeżowi, że choć Kościół dysponował wiedzą o molestowaniu nieletnich, hierarcha nie powiadomił o tym niezwłocznie organów państwowych.

Proces toczy się od połowy lutego. Na poprzednich rozprawach sąd wysłuchał oskarżonego oraz byłego delegata ds. ochrony dzieci i młodzieży. W czwartek na sali pojawili się kolejni świadkowie.

Jednym ze świadków był abp Wiktor Skworc, były biskup diecezji tarnowskiej (w latach 1998-2011). To do niego w 2002 roku trafiły pierwsze sygnały o nadużyciach ks. Stanisława P. Skworc przyjął rezygnację kapłana, po czym wysłał go na urlop, a następnie na misję do Ukrainy. Tam duchowny ponownie dopuszczał się przestępstw.

Przed sądem abp Skworc przekonywał, że sprawa była traktowana z powagą.

- Każde zgłoszenie jest bardzo poważnie traktowane, bardzo poważnie badane i przeważnie ma konsekwencje. Nie ma ukrywania pedofilii. Każdy taki przypadek to jest jeden przypadek za dużo - zeznał abp Skworc.

Wysłanie oskarżanego księdza na Ukrainę tłumaczył próbą dania mu szansy na "rewizję życia". - Oczywiście my weryfikowaliśmy zgłoszenia na misję, nie było takiej polityki w diecezji, że poprzez wysyłkę duchownych za granicę czyścimy pewną sytuację - zapewniał hierarcha.

Dodał również, że nie poinformował organów ścigania, ponieważ dochodzenie kanoniczne prowadzone w 2002 roku przez nieżyjącego już sędziego nie potwierdziło – według jego pamięci – zarzutów wobec kapłana. Uznał też, że zawiadomienie służb było w tamtym czasie rolą szkoły, która zatrudniała księdza.

Kolejnym świadkiem był duchowny specjalizujący się w prawie kościelnym i świeckim, który w 2020 roku prowadził proces karno-administracyjny ks. Stanisława P., zakończony jego wydaleniem ze stanu duchownego.

- Sprawa Stanisława P. to była jedna z trudniejszych spraw, dlatego że stopień pokrzywdzenia tych małoletnich był duży. W zasadzie była to pierwsza sprawa, w której rozpoczęto wymierzać kary najsurowsze - zeznał świadek.

Odnosząc się do zarzutów o brak współpracy ze świeckim wymiarem sprawiedliwości, podkreślił historyczny kontekst. Tłumaczył, że zgłaszanie przestępstw było dla Kościoła "ewolucją". - Tym bardziej, że przez lata aż do roku 2019 istniała w tym zakresie tajemnica papieska, za złamanie której groziły sankcje karne kanoniczne - argumentował duchowny, przypominając, że uchylenie tajemnicy wymagało zgody Watykanu.

Słowa te wywołały stanowczą reakcję sądu. Sędzia prowadząca sprawę wyraziła wątpliwość co do postawy władz kościelnych wobec prawa państwowego. Stwierdziła, że odnosi wrażenie, iż "Kościół traktował siebie jako wyspę w państwie".

- Mamy 2017 rok, mamy przepisy, owszem, może są wątpliwości, ale jednak przepisy obowiązują wszystkich. Gdyby sprawa dotyczyła zwykłego Kowalskiego, nikt by nie miał wątpliwości, a tu mamy. Czas leci, sprawy się przedawniają, pokrzywdzeni są - ripostowała sędzia.

Prokuratura uważa, że biskup Andrzej Jeż dysponował wiarygodnymi informacjami o czynach pedofilskich podległych mu księży i zwlekał z ich zgłoszeniem, łamiąc obowiązujące od 2017 roku przepisy o prawnym obowiązku powiadamiania o takich przestępstwach.

Sam biskup nie przyznaje się do winy. Tłumaczy, że złożył odpowiednie zawiadomienia w momencie, gdy zyskał "wiarygodną informację" o przestępstwach.

W czwartek sąd wysłuchał także jednego z mężczyzn pokrzywdzonych przez ks. Stanisława P., jednak na czas jego zeznań wyłączono jawność procesu. Wyrok w tej precedensowej sprawie wciąż przed nami.