Szkoły wyższe, szpitale, instytucje – jak mogą oszczędzać na rachunkach?

Program Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) wspiera firmy i instytucje publiczne, które chcą inwestować w nowoczesne, bardziej ekologiczne rozwiązania. Jednym z kluczowych obszarów, na które program kładzie szczególny nacisk, jest poprawa efektywności energetycznej budynków użyteczności publicznej. Dzięki temu szpitale, szkoły wyższe czy urzędy mogą przeprowadzać termomodernizacje, które pozwalają zużywać mniej energii i znacząco obniżać rachunki za prąd i ogrzewanie. 

Inwestycje w poprawę efektywności energetycznej przynoszą także szereg korzyści dla środowiska i jakości życia. Zmieniając sposób ogrzewania, instytucje dają dobry przykład, jak dbać o czystość powietrza, klimat i nasze zdrowie. Szpitale, które przeszły termomodernizację, dodatkowo mogą zapewnić pacjentom bardziej komfortowe warunki termiczne, w których mogą dochodzić do zdrowia. Z kolei uczelnie wyższe, dzięki takim inwestycjom, pokazują studentom, że troska o klimat to część odpowiedzialności za przyszłe pokolenia. Program FEnIKS wspiera nie tylko konkretne inwestycje w poprawę efektywności energetycznej, ale też zmianę myślenia o tym, jak powinniśmy działać – oszczędnie, nowocześnie i z myślą o wspólnym dobru.

Co mogą zrobić instytucje, aby zaoszczędzić na rachunkach? Przede wszystkim zainwestować w termomodernizację – m.in. mogą:

• ocieplić obiekt, 
• wykorzystać technologie odzysku ciepła, 
• przyłączyć się do sieci ciepłowniczej, 
• zainstalować nowe, niskoemisyjne lub odnawialne źródła ciepła lub energii elektrycznej, w tym przydomowe magazyny energii i pompy ciepła. 

Mogą również wymienić oświetlenie na bardziej energooszczędne, zainstalować urządzenia do indywidualnego rozliczania kosztów dostarczonego ciepła lub chłodu, zastosować systemy zarządzania energią w budynku, a także zmodernizować systemy wentylacji i klimatyzacji. Zakres działań w odniesieniu do budynków, urządzeń technicznych lub instalacji i procesów technologicznych musi wynikać ze wstępnych audytów energetycznych (nazywanych audytami energetycznymi ex-ante).

W projektach kompleksowych można wspierać także inne elementy, które nie wynikają ze wstępnych audytów energetycznych. Muszą one jednak wspierać szersze cele Europejskiego Zielonego ładu, w tym strategii na rzez Fali renowacji. Do takich elementów projektu należą np.:

• zwiększenie zielonych powierzchni, na przykład zielone dachy i ściany,
• rozwój elektromobilności, 
• rozwiązania na rzecz gospodarki o obiegu zamkniętym,
• infrastruktura związana z dostępnością,
• montaż urządzeń do magazynowania energii oraz cyfryzacji budynków.

Te dodatkowe elementy projektu mogą stanowić do 15% kosztów kwalifikowanych projektu.

W projekcie można sfinansować wydatki na działania edukacyjne, które zwiększą świadomość ekologiczną w społeczeństwie. Można również finansować współpracę, która obejmuje wymianę wiedzy i doświadczeń oraz konsultacje z partnerami z innych krajów Unii Europejskiej, krajów kandydujących lub stowarzyszonych. Warunkiem jest, aby te działania były bezpośrednio związane z realizowanym projektem.

Aby przeprowadzić niezbędne inwestycje, konieczne są środki finansowe. Z pomocą przychodzą środki unijne. Obecnie trwają dwa nabory wniosków o dofinansowanie z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko. O dofinansowanie na poprawę efektywności mogą ubiegać się nadzorowane lub podległe organy administracji rządowej i jednostki organizacyjne, prowadzące samodzielną gospodarkę finansową, m.in. szkoły wyższe i szpitale "resortowe" (szpitale podległe lub nadzorowane przez centralne organy administracji rządowej). 

Aby ubiegać się o dofinasowanie na poprawę efektywności energetycznej budynków, należy zapewnić co najmniej 30% oszczędności energii pierwotnej. To jest minimalny wymagany poziom oszczędności w projekcie.

• Z pierwszego naboru mogą skorzystać instytucje, które dopiero zamierzają przeprowadzić inwestycję.
• Z drugiego naboru będą mogły uzyskać środki te instytucje, dla których dokumentacja została dofinansowana w ramach poddziałania 1.3.1 Wspieranie efektywności energetycznej w budynkach użyteczności publicznej w Programie Infrastruktura i Środowisko 2014-2020 i dla których realizacja inwestycji ze środków FEnIKS 2021-2027 odbywać się będzie w formule EPC/ESCO (ang. Energy Performance Contracting/Energy Saving Company lub Energy Service Company). 

Wnioski w obu naborach przyjmuje Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW). Można je składać do 31 sierpnia. Ważne, że projekty, które dostaną dofinansowanie, będą realizowane w nowej, pilotażowej formule EPC/ESCO. Dzięki temu instytucje zmniejszą ryzyko związane z inwestycjami.  

W ramach instrumentu finansowego w pilotażu w formule EPC/ESCO wnioskodawca może uzyskać wsparcie do 100% inwestycji. 

Wnioskodawca współpracuje z tzw. firmą ESCO (ang. Energy Saving Company lub Energy Service Company), która zajmuje się oszczędzaniem energii. Umowa, którą podpisują, to EPC. Firma ESCO pomaga w poprawie efektywności energetycznej dla użytkownika/odbiorcy energii i bierze na siebie część ryzyka finansowego.

Umowa EPC to umowa o poprawie efektywności energetycznej. Jest to tzw. umowa z gwarancją oszczędności. Koszty inwestycji są zwracane z oszczędności, które powstaną dzięki wprowadzonym zmianom.

Szczegółowe informacje na temat naborów znajdują się w poniższych linkach: 

- pierwszy nabór 

- drugi nabór