Putin zyska miliardy na wojnę? Nieoczekiwany prezent dzięki wojnie w Iranie

Administracja w Waszyngtonie ogłosiła 30-dniowe zwolnienie z części sankcji dla rosyjskiej ropy załadowanej na tankowce przed 12 marca. Według szacunków obejmuje ono nawet 100 mln baryłek surowca. Jak tłumaczą amerykańskie władze, ma pomóc ustabilizować światowe rynki energii. Potężne korzyści odniesie Rosja.

- To prawdziwy wyłom w systemie sankcji, ograniczeń wobec Rosji - ocenia w rozmowie z Wirtualną Polską dr Michał Sadłowski z Centrum Badań nad Państwowością Rosyjską. Jak podkreśla, każda taka decyzja niesie ryzyko osłabienia całego mechanizmu nacisku gospodarczego na Kreml.

Analityk zwraca uwagę przede wszystkim na efekt precedensu. - Jeżeli pojawia się zgoda na obchodzenie lub czasowe zniesienie części sankcji, zaczyna działać mechanizm analogii. Inne państwa mogą uznać, że skoro nawet Stany Zjednoczone je łagodzą, to one również mogą zrobić to w imię własnych interesów gospodarczych. To może być bardzo niebezpieczny precedens dla całej polityki sankcyjnej - komentuje.

Złagodzenie restrykcji może mieć także wymierne znaczenie finansowe dla Moskwy. Według wyliczeń dziennika "Financial Times", przy obecnych cenach surowca rosyjski budżet może zyskać dodatkowe 3-5 mld dolarów jeszcze przed końcem marca. W scenariuszu, w którym baryłka ropy Urals utrzyma się w przedziale 70–80 dolarów, oznaczałoby to kilka miliardów dolarów dodatkowych wpływów.

- Z punktu widzenia budżetu Federacji Rosyjskiej to bardzo istotne pieniądze. To przede wszystkim twarda waluta i środki, które można realnie wykorzystać - podkreśla Sadłowski. Jak dodaje, dla Kremla jest to szczególnie ważne w momencie, gdy kondycja rosyjskich finansów publicznych i przedsiębiorstw zaczyna się pogarszać, a w polityce wewnętrznej Rosji coraz częściej pojawiały się zapowiedzi koniecznych cięć wydatków.

Ekspert zwraca też uwagę na możliwe konsekwencje geopolityczne. Jego zdaniem poprawa sytuacji budżetowej Rosji, połączona z rosnącym zaangażowaniem Stanów Zjednoczonych w kryzysy na innych kierunkach, zwłaszcza na Bliskim Wschodzie, może zmienić kalkulacje Kremla. - Jeżeli Rosja uzyska dodatkowy oddech finansowy, a uwaga Zachodu będzie skupiona gdzie indziej, rośnie ryzyko bardziej asertywnych, a nawet eskalacyjnych działań ze strony Moskwy - ocenia analityk.

W ocenie rozmówcy WP Moskwa od dawna próbuje wykorzystać globalną niestabilność do osłabienia zachodniego systemu sankcji i wzmocnienia swojej pozycji negocjacyjnej wobec Zachodu. Wzrost cen ropy oraz każde poluzowanie restrykcji zwiększają wpływy do rosyjskiego budżetu, pozwalając finansować wydatki wojskowe i ograniczać presję społeczną bez wprowadzania bolesnych cięć.

Decyzję o złagodzeniu sankcji podjęto w USA za pośrednictwem Biura Kontroli Aktywów Zagranicznych działającego przy Departamencie Skarbu Stanów Zjednoczonych. Instytucja wydała tymczasową licencję nr 134, która dopuszcza sprzedaż i transport rosyjskiej ropy oraz produktów naftowych załadowanych na tankowce do 12 marca 2026 r. Zgodnie z dokumentem zgoda obowiązuje do 11 kwietnia 2026 r.

Według relacji stacji Sky News, zmianę sytuacji na rynku rosyjskiej ropy najlepiej ilustruje przykład statku z tzw. floty cieni. W lutym tankowiec Kousai, pływający pod banderą Sierra Leone, ruszył w rejs z bałtyckiego portu Ust-Ługa z ładunkiem ropy (750 tys. baryłek) wartej około 40 mln dol. "Osiem dni później, przy minięciu Dover, jego wartość wzrosła do ok. 42 mln dol., ponieważ ropa Urals kosztowała wówczas 56 dolarów za baryłkę, o 13 dolarów mniej niż Brent" - donosi stacja.

Dziewiątego dnia wojny z Iranem cena Urals przekroczyła 100 dolarów za baryłkę. Gdy Kousai 9 marca przepływał w pobliżu Sri Lanki w drodze do Indii, ładunek wyceniano już na 75 mln dolarów. Z kolei w czwartek rano, przy zbliżaniu się do portu Paradip, wartość spadła do 65 mln dolarów, odpowiadając cenie ok. 87 dolarów za baryłkę.

Amerykanista Andrzej Kohut skomentował na portalu X przygotowania administracji Donalda Trumpa do operacji w Iranie. Wpisy Kohuta zwracają uwagę na ryzyko, które jego zdaniem zostało niedoszacowane - wzrost cen ropy i gazu oraz zakłócenia transportu w cieśninie Ormuz.

"Demokratyczni senatorowie, uczestniczący w niejawnym briefingu, twierdzą, że nie było planu na tę okoliczność" - napisał Kohut. Podkreślał, że ostatnie działania administracji USA - częściowe zawieszenie sankcji na rosyjską ropę i uwalnianie rezerw strategicznych - wyglądają jak improwizacja w reakcji na nieprzewidziany problem.

Ekspert sugeruje, że zagrożenia były znane doradcom Trumpa i współpracownikom, ale, jak wskazuje Kohut, "wygrał optymizm": przekonanie, że szybki i zdecydowany atak obezwładni Iran, bez dramatycznego wpływu na globalne ceny surowców.

Tomasz Molga, dziennikarz Wirtualnej Polski