Putin zaprasza Zełenskiego do siebie. "Misja samobójcza"

Doradca Władimira Putina, Jurij Uszakow, poinformował na antenie Rossija 1, że Donald Trump miał zaproponować spotkanie dwustronne Putina z Zełenskim. Kreml jednak nie wyobraża sobie, aby spotkanie odbyło się na neutralnym terenie. Uszakow stwierdził także Rosjanie są w stanie zapewnić Zełenskiemu "bezpieczeństwo i niezbędne warunki pracy".

Deklarowane przez Rosję "gwarancje bezpieczeństwa" nie zmieniają oceny takiego scenariusza. W rosyjskiej praktyce prowadzenia polityki tego rodzaju zapewnienia służą jedynie budowaniu przekazu na potrzeby opinii publicznej i nie stanowią żadnej gwarancji bezpieczeństwa. Doświadczenie zebrane z wielu lat pokazuje, że podobne gwarancje wielokrotnie okazywały się pozbawione realnej wartości.

Historia regionu dostarcza przykładów polityków, którzy przyjeżdżali do Moskwy jako formalni partnerzy, a kończyli swoją aktywność polityczną w sposób nagły i niewyjaśniony. Najbardziej znanym polskim przypadkiem pozostaje Bolesław Bierut. W lutym 1956 r. udał się do Moskwy na XX Zjazd KPZR, podczas którego doszło do przełomu w sowieckiej polityce wewnętrznej. Bierut zachorował na miejscu i 12 marca zmarł w Moskwie. Oficjalnie przyczyną śmierci był zawał serca i zapalenie płuc, jednak brak pełnej dokumentacji medycznej oraz sprzeczne relacje sprawiły, że okoliczności zgonu do dziś pozostają przedmiotem wątpliwości. Wówczas to polskie ulice żyły rymowanką: "pojechał w futerku wrócił w kuferku".

W podobny sposób oceniana jest śmierć bułgarskiego przywódcy komunistycznego Gieorgija Dymitrowa. W 1949 r. przybył do Moskwy na leczenie i rozmowy polityczne. Został ostro zrugany przez Stalina za brak stanowczości i zbyt miękkie stanowisko wobec "reakcji". Zmarł tam w lipcu tego samego roku. Oficjalnie przyczyną była choroba serca, jednak nie przeprowadzono przejrzystego postępowania wyjaśniającego.

Jego śmierć otworzyła za to drogę do dalszej centralizacji władzy i pełnej stalinizacji Bułgarii, czego wymagał Stalin. Czeczeński politolog Abdurachman Awtorchanow, którego Stalin również próbował zlikwidować, sugerował wprost, że Dymitrow został zamordowany na polecenie Stalina. Awtorchanowa też próbowano ściągnąć do Moskwy w latach wielkiej czystki. Ostatecznie miał szczęście, bo trafił jedynie do łagru. Mniej szczęścia mieli ściągani z Ukraińskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, Stanisław Kosior, pierwszy sekretarz KP(b) Ukrainy, czy Paweł Postyszew, jeden z głównych odpowiedzialnych za Wielki Głód. Po latach lojalnej służby obaj zostali wezwani do stolicy, aresztowani i rozstrzelani po brutalnym śledztwie.

Podobnie skończyli Jan Rudzutaks, członek Politbiura i wiceprzewodniczący Rady Komisarzy Ludowych, Robert Ejche, pierwszy sekretarz partii w Zachodniej Syberii, czy Nikołaj Bucharin, przez lata czołowy ideolog partii bolszewickiej i członek ścisłego kierownictwa. Po wezwaniu do Moskwy, oficjalnie na naradę, wszyscy zostali oskarżeni o sabotaż i działalność antysowiecką, a następnie straceni.

Przywoływanie tych przypadków nie służy budowaniu sensacyjnych tez, lecz przypomnieniu charakteru rosyjskiego systemu politycznego i sposobu rozwiązywania "problemów". W końcu nie tak dawno Jewgienij Prigożyn, szef Grupy Wagnera, również został zaproszony do Moskwy, a w drodze samolot uległ "awarii". Również miał gwarancje bezpieczeństwa. Ale, jak sam Kreml stwierdził – awarie przecież się zdarzają.

Zwłaszcza, jeśli na kogoś się poluje od czterech lat. Pierwsze dwa tygodnie wojny były najniebezpieczniejsze. Tylko w pierwszych dwóch dniach doszło do pięciu prób zamachu. Żaden z nich się nie powiódł, choć prezydent Zełenski kilka razy był poważnie zagrożony. Zwłaszcza 25 lutego, kiedy chcąc zdementować rosyjską propagandę, jakoby miał uciec z Kijowa na zachód, nagrywał filmiki, spacerując ulicami stolicy. Wówczas ochrona prezydenta przeżywała bardzo trudne chwile. Zwłaszcza że w mieście znajdowały się uśpione dotychczas grupy dywersyjne, które ukraiński kontrwywiad powoli likwidował.

Na ich miejsce przybywały jednak kolejne, przerzucane bezpośrednio z Rosji, ale także z Węgier i Białorusi. "Kolejni najemnicy związani z prywatną firmą wojskową, tak zwaną ‘grupą Wagnera’, przybyli w niedzielę na Ukrainę, by zamordować najważniejsze osoby w państwie" – informowały ukraińskie służby. Prócz Zełenskiego na liście osób przeznaczonych do likwidacji znaleźli się m.in. bracia Władimir i Witalij Kliczko oraz ówczesny premier Denys Szmyhal.

Z biegiem wojny częstotliwość prób znacznie spadła, ale nie jest powiedziane, że Rosjanie dalej nie próbują. Próbują. Ukraińskie służby czasem informują o udaremnionych próbach. W maju zeszłego roku poinformowali, że w 2024 r. zapobiegli trzem zamachom na życie Zełenskiego. Przyjęcie zaproszenia Kremla byłoby wręcz misją samobójczą.

Prócz tego obecność prezydenta Ukrainy w Moskwie, w siedzibie rosyjskiej władzy, zostałaby na arenie międzynarodowej odczytana jako uznanie politycznej sprawczości Rosji i akceptacja narzuconych przez nią warunków gry. Niezależnie od treści rozmów byłby to sygnał, że agresja przyniosła efekt polityczny i doprowadziła do sytuacji, w której strona napadnięta przyjeżdża do stolicy agresora błagać o rozejm. Z każdej strony wizyta Zełenskiego na Kremlu byłaby ogromnym sukcesem rosyjskiej propagandy.

Sławek Zagórski dla Wirtualnej Polski