Polska przecięta na pół. Wyjaśniamy fenomen "śnieżnej rury"
Patrząc na dzisiejszą mapę Polski, można odnieść wrażenie, że ktoś narysował od linijki wąski pas śnieżycy ciągnący się od Bałtyku aż po Radom. Mieszkańcy Poznania czy Białegostoku widzą słońce, podczas gdy w Mławie czy Olsztynie świat znika pod półmetrową warstwą puchu. To klasyczny przykład "śnieżnej rury". Wyjaśniamy, jak powstaje ten mechanizm.
Koniec roku upływa pod znakiem dynamicznej i niebezpiecznej pogody w północnej oraz centralnej części kraju. Strefa opadów śniegu przesuwa się na zachód, sypać może do wieczora. Warunki na drogach są fatalne. Tzw. "śnieżna rura" paraliżuje północno-wschodnią Polskę.
Czym jest "śnieżna rura"?
To potoczne określenie na specyficzny układ konwekcyjny. Zazwyczaj fronty atmosferyczne są szerokie i przesuwają się nad całym krajem. Tutaj mamy do czynienia z czymś innym – wąskim, stacjonarnym strumieniem chmur, które powstają w jednym punkcie i są "wdmuchiwane" w głąb lądu wciąż tym samym torem.
Działa to jak taśmociąg lub pociąg (stąd fachowa nazwa: training storms), gdzie wagoniki z napisem "śnieg" jadą jeden za drugim po tych samych torach, zasypując ciągle te same miejscowości.
Bałtyk jak grzejnik
Kluczem do zrozumienia dzisiejszej pogody jest temperatura. Nad Polskę spływa lodowate powietrze arktyczne. Wody Bałtyku są jednak wciąż stosunkowo ciepłe (mają kilka stopni powyżej zera).
Gdy mroźne powietrze przepływa nad cieplejszą Zatoką Gdańską, gwałtownie paruje i nasyca się wilgocią. Tworzą się potężne, wypiętrzone chmury kłębiaste (Cumulonimbus), naładowane śniegiem. To tzw. efekt morza.
Aerodynamiczny tunel
Drugim elementem jest wiatr. Dziś wieje on idealnie z północy, wzdłuż południka, tworząc swoisty tunel aerodynamiczny.
Chmury powstające nad morzem nie rozpraszają się na boki, lecz są pchane wąskim strumieniem w głąb lądu. Wlot rury znajduje się nad Zatoką Gdańską i Elblągiem, strumień płynie przez Olsztyn, Mławę, aż do Warszawy. Energia układu wyczerpuje się dopiero w okolicach Radomia i Gór Świętokrzyskich. Efekt tego zjawiska widać doskonale na mapach sumy opadów:
- Wewnątrz rury: W powiecie olsztyńskim czy mławskim pokrywa śnieżna rośnie w oczach – IMGW prognozuje tam łącznie nawet 75 cm śniegu. Jest to opad ciągły, trwający kilkanaście godzin w jednym miejscu.
- Poza rurą: Wystarczy wyjechać 50-100 km na zachód (np. do Torunia) lub na wschód (do Łomży), by znaleźć się w strefie bez opadów lub z symbolicznie prószącym śniegiem.
Dlaczego to jest tak niebezpieczne?
"Śnieżna rura" jest zdradliwa, ponieważ kumuluje ogromne ilości śniegu na małym obszarze. Służby drogowe nie są w stanie nadążyć z odśnieżaniem, bo gdy tylko pług przejedzie, kolejna chmura z "taśmociągu" zrzuca nową warstwę puchu.
Dopóki nie zmieni się kierunek wiatru (co nastąpi dopiero w Nowy Rok), "rura" będzie pompować śnieg z Bałtyku prosto do centrum Polski.
Źródło: IMGW/WP
