Świat postawiony w stan gotowości po ataku na Iran. "Brutalna agresja"

Śledź relację na żywo - USA dołączają do Izraela. Atak na Iran

• Brytyjski rząd podkreśla, że nie można pozwolić Iranowi na rozwój broni jądrowej, apelując o rozwiązanie konfliktu drogą negocjacji.
• Kazachstan wprowadził stan całodobowej gotowości dla swoich sił bezpieczeństwa w odpowiedzi na wydarzenia na Bliskim Wschodzie.
• Ukraina potępia działania irańskiego rządu, wyrażając solidarność z narodem irańskim.

- Iranowi nie wolno rozwijać broni jądrowej i dlatego nieustannie wspieramy wysiłki na rzecz osiągnięcia rozwiązania w drodze negocjacji - podkreśla rzecznik rządu brytyjskiego, zaznaczając gotowość do obrony interesów w regionie. Jak podaje Reuters, premier Keir Starmer planuje nadzwyczajne spotkanie dotyczące sytuacji na Bliskim Wschodzie.

Kazachstan odpowiedział na pogłębiający się kryzys, stawiając wszystkie organy bezpieczeństwa w stan całodobowej gotowości. Prezydent Kasym-Żomart Tokajew nakazał przygotowanie planu awaryjnego i utworzenie grupy monitorującej sytuację.

"Przyczyną obecnych wydarzeń jest przemoc i bezkarność irańskiego reżimu, w szczególności zabójstwa i represje wobec pokojowych demonstrantów" - zaznaczyło ukraińskie ministerstwo spraw zagranicznych. Kijów kontynuuje apele o zmianę władzy w Teheranie.

W obliczu napięć Moskwa apeluje o zaprzestanie ataków na Iran i powrót do rozwiązania dyplomatycznego. Niemcy i NATO bacznie śledzą rozwój sytuacji, wzywając obywateli do przestrzegania zaleceń bezpieczeństwa.

Arabia Saudyjska potępiła ataki Iranu na amerykańskie obiekty wojskowe, określając je jako rażące naruszenie suwerenności sąsiednich państw. Natomiast minister spraw zagranicznych Belgii, Maxime Prevot, podkreśla, że obywatele Iranu nie powinni być ofiarami polityki swojego rządu, zachęcając jednocześnie Belgów do opuszczenia regionu.

"Królestwo stanowczo potępia brutalną agresję Iranu i rażące naruszenie suwerenności Zjednoczonych Emiratów Arabskich, Bahrajnu, Kataru, Kuwejtu i Jordanii" - napisano w oświadczeniu Rijadu.

1. Jaka jest rola Izraela w tym sporze?

Izrael postrzega irański program nuklearny oraz rozbudowę arsenału rakietowego jako bezpośrednie zagrożenie dla swojego istnienia. Władze w Jerozolimie od lat prowadzą politykę "aktywnego powstrzymywania" Teheranu, co obejmuje zarówno operacje specjalne, jak i ścisłą współpracę wywiadowczą oraz militarną z USA. Dla Izraela niedopuszczalne jest posiadanie przez Iran broni atomowej, co czyni ten kraj kluczowym aktorem kształtującym amerykańską strategię na Bliskim Wschodzie.

2. Skąd biorą się obecne napięcia między USA a Iranem?

Aktualna sytuacja to wynik zwiększonej obecności militarnej Stanów Zjednoczonych w Zatoce Perskiej oraz postawienia Teheranowi przez Waszyngton listy rygorystycznych żądań politycznych i wojskowych. Obie strony utrzymują podwyższoną gotowość bojową, a kanały komunikacji dyplomatycznej pozostają mocno ograniczone.

3. Czego dokładnie dotyczy spór o program nuklearny?

Stany Zjednoczone oficjalnie domagają się od Iranu całkowitego i weryfikowalnego przez organizacje międzynarodowe wstrzymania procesu wzbogacania uranu. Władze w Teheranie odrzucają te postulaty, stojąc na stanowisku, że rozwijanie technologii jądrowej na własnym terytorium jest ich suwerennym prawem.

4. Jakie są pozostałe żądania Waszyngtonu wobec Teheranu?

Poza zaprzestaniem prac nad programem nuklearnym, lista amerykańskich postulatów obejmuje: wstrzymanie rozwoju i produkcji rakiet balistycznych, odcięcie wsparcia finansowego oraz militarnego dla powiązanych z Iranem grup zbrojnych na Bliskim Wschodzie (m.in. w Libanie, Jemenie i Iraku), a także zaprzestanie represji wobec uczestników wewnętrznych protestów.

5. Jak Izrael wpisuje się w szerszą układankę geopolityczną regionu?

Konflikt wykracza daleko poza relacje na linii Waszyngton-Teheran-Jerozolima. Izrael, przy silnym wsparciu USA, dąży do budowy nieformalnego bloku obronnego z państwami arabskimi przeciwko rosnącym wpływom Iranu. Z kolei Teheran realizuje strategię tzw. "Osi Oporu", wykorzystując do walki z Izraelem i osłabiania interesów USA sieć swoich sojuszników – m.in. Hezbollah w Libanie, Hamas w Strefie Gazy czy Huti w Jemenie. W tym szerokim ujęciu bezpieczeństwo Izraela jest dla Stanów Zjednoczonych fundamentem utrzymania stabilności całego Bliskiego Wschodu i szachowania mocarstwowych ambicji Iranu, co czyni ten konflikt osią regionalnej polityki.

6. Kto obecnie sprawuje władzę w Iranie i decyduje o przebiegu konfliktu?

Najwyższą władzę niezmiennie sprawuje Najwyższy Przywódca, ajatollah Ali Chamenei. To do niego należy ostateczny głos w kwestiach bezpieczeństwa i polityki zagranicznej. Choć administracją rządową kieruje prezydent Masud Pezeszkian, kluczową rolę odgrywa Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) – elitarna formacja wojskowa kontrolująca znaczną część gospodarki oraz sieć sojuszniczych bojówek w regionie.