Pierwsza, uzgodniona międzysektorowo definicja rolnictwa regeneratywnego w Polsce

Bezprecedensowa platforma współpracy często konkurujących ze sobą uczestników rynku produkcji i dystrybucji żywności w Polsce ma już rok. W tym czasie w ramach grup roboczych i spotkań plenarnych Społecznego Paktu na rzecz Rolnictwa i Produkcji Żywności wypracowano m.in. pierwszą w Polsce, uzgodnioną międzysektorowo definicję rolnictwa regeneratywnego. Ma ona stać się punktem odniesienia dla dalszych działań legislacyjnych, biznesowych i edukacyjnych.

Inicjatywa, powołana w grudniu 2024 roku przez Polski Klub Ekologiczny pod kierunkiem profesora Zbigniewa Karaczuna ze Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, skupia rolników, przedstawicieli organizacji rolniczych administracji publicznej, środowiska naukowego, NGO, firm sektora spożywczego, dystrybutorów oraz organizacji konsumenckich i przyrodniczych.

W ciągu dwunastu miesięcy Pakt przeprowadził serię spotkań plenarnych i w ramach grup roboczych, których efektem są konkretne rekomendacje oraz wspólne ramy rozumienia pojęć kluczowych dla transformacji rolnictwa. Patronat nad inicjatywą objęły Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego.

Jednym z najważniejszych osiągnięć Społecznego Paktu dla Rolnictwa i Produkcji Żywności minionego roku było wypracowanie pierwszej, wspólnej dla interesariuszy łańcucha produkcji żywności, definicji rolnictwa regeneratywnego oraz przygotowanie rekomendacji dla rozwoju tego modelu rolnictwa w Polsce, które zostaną przekazane do Ministerstw Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Klimatu i Środowiska.

– Wypracowanie wspólnej definicji rolnictwa regeneratywnego to ważny krok w kierunku transformacji polskiego sektora rolno-spożywczego. Tylko zintegrowane działania wszystkich uczestników rynku – od rolników, przez producentów, po administrację i otoczenie społeczne – pozwolą wykorzystać szansę, jaką daje nowy model gospodarowania. Rolnictwo regeneratywne to nie tylko odpowiedź na wyzwania klimatyczne i ekonomiczne, ale także inwestycja w zdrowie gleby, ludzi i środowiska. Wierzę, że wspólne ramy rozumienia tego pojęcia przyspieszą wdrażanie praktyk, które uczynią polskie rolnictwo bardziej odpornym i konkurencyjnym – mówi dr hab. inż., profesor SGGW Zbigniew Karaczun.

Rolnictwo regeneratywne to system praktyk rolniczych będących częścią zrównoważonego zarządzania gospodarstwem rolnym mający na celu odbudowę i poprawę zdrowia gleby, zwiększenie różnorodności biologicznej, optymalizację gospodarowania zasobami wodnymi, ograniczenie emisji gazów cieplarnianych i poprawę dobrostanu zwierząt przy jednoczesnym dążeniu do zapewnienia trwałej opłacalności produkcji rolnej.

To droga do zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego i wsparcia odporności rolnictwa na sytuacje kryzysowe. To system produkcji żywności i biomateriałów wzmacniający rozwój społeczno-gospodarczy także poprzez działania na rzecz całego krajobrazu.

W październiku 2025 roku, podczas spotkania Społecznego Paktu na rzecz Rolnictwa i Produkcji Żywności, swoją premierę miał przewodnik dla rolników "Rolnictwo regeneratywne", przygotowany przez Fundację Grunt od Nowa i DANONE. Publikacja ta zestawia trzy modele rolnictwa funkcjonujące obecnie w Polsce i Europie – konwencjonalne, ekologiczne oraz regeneratywne – wskazując na korzyści ekonomiczne i środowiskowe płynące z wdrażania praktyk regeneratywnych.

Jednym z najważniejszych wniosków płynących z publikacji jest to, że regeneracja gleby przynosi realne korzyści ekonomiczne i środowiskowe. Analizy pokazują, że gospodarstwa stosujące praktyki regeneratywne odnotowują m.in.:

• redukcję kosztów operacyjnych, dzięki mniejszemu zużyciu nawozów (nawet o 25%), paliwa (nawet o 40%) i środków ochrony roślin (nawet o 30%),
• stabilniejsze plony – straty podczas ekstremalnych zjawisk pogodowych są niższe nawet o 20–30%,
• lepszą retencję wody – gleby z roślinami okrywowymi mogą zatrzymać nawet o 50% więcej wody niż gleby konwencjonalne.[1]

Społeczny Pakt na rzecz Rolnictwa i Produkcji Żywności pokazuje, że tylko szeroka, międzysektorowa współpraca i otwarty dialog mogą przynieść realne zmiany w polskim rolnictwie. To inicjatywa, która wyznacza nowe standardy i daje nadzieję na lepszą przyszłość – zarówno dla rolników, jak i konsumentów. Prace paktu będą kontynuowane.

Źródła:

[1] FAO, 2020; Journal of Soil and Water Conservation, 2019; Institute for Agricultural Research, 2021; University of Illinois, 2020. Por. "Rolnictwo regeneratywne – Danone x Grunt od Nowa", Fundacja Grunt od Nowa, 2025, s. 10, 14, 18.