"Pierwsza gwiazdka" w wigilię. Kiedy pojawi się na niebie?

• Po zachodzie Słońca najłatwiej dostrzec Wegę na zachodzie i Kapellę na północnym wschodzie.
• Saturn będzie widoczny, ale słabszy od najjaśniejszych gwiazd; około godz. 17 wzejdzie bardzo jasny Jowisz.
• Słońce zajdzie ok. 15.30 (różnice lokalne), pierwszych obiektów szukamy po ok. 30 minutach.

Słońce zajdzie dziś około godz. 15.30 (zależnie od miejsca w Polsce różnica sięga kilkunastu minut). Mniej więcej pół godziny później można zacząć rozglądać się za „pierwszą gwiazdką”. W tym roku to miano najpewniej zdobędą Wega w Lutni lub Kapella w Woźnicy. Wega ma jasność 0,00 magnitudo (realnie ok. 0,17), świeci wysoko nad zachodnim horyzontem. Kapella (0,05 magnitudo, realnie ok. 0,27) pojawi się po przeciwnej stronie nieba.

Po zachodzie Słońca Księżyc będzie widoczny jako wąski sierp po południowej stronie nieba, cztery dni po nowiu. Na lewo od niego znajdziesz Saturna. Jego blask 1,16 magnitudo, zredukowany przez niską wysokość do ok. 1,40, ustępuje najjaśniejszym gwiazdom. Dlatego łatwiej zacząć od Kapelli na północnym wschodzie lub od bardzo wyraźnej Wegi na zachodzie.

Jeśli poczekasz dłużej, pojawią się kolejne punkty charakterystyczne. Obok Wegi dostrzeżesz Altaira i Deneba – razem tworzą Trójkąt Letni. W pobliżu Kapelli wypatrzysz Aldebarana. Około godz. 17 wschodzi Jowisz, który z blaskiem minus 2,65 magnitudo przejmuje rolę najjaśniejszego obiektu po Księżycu.

Skala wielkości gwiazdowych mierzy jasność jako „magnitudo”: im mniejsza liczba, tym jaśniej. Najsłabsze widoczne gołym okiem gwiazdy mają ok. 6 magnitudo. Najjaśniejsze gwiazdy to okolice 1–0 magnitudo, wyjątkiem jest Syriusz z minus 1,45. Z planet bezkonkurencyjna bywa Wenus, nawet do minus 4,7 magnitudo. Na jasność wpływa też wysokość nad horyzontem – nisko świecące obiekty przebijają się przez grubszą warstwę atmosfery.

Zwyczaj wypatrywania „pierwszej gwiazdki” nawiązuje do Gwiazdy Betlejemskiej. W ikonografii często bywa kometą, ale naukowe hipotezy obejmują również zbliżenia jasnych planet, wybuch supernowej czy obserwację Galaktyki w Andromedzie widocznej jako delikatna mgiełka w konstelacji Andromedy.

Źródło: PAP, WP