Nagrania z ataku na Iran. Dym nad Teheranem

Śledź relację na żywo - USA dołączają do Izraela. Atak na Iran

Izrael przeprowadził w sobotę atak na stolicę Iranu. Jak podała agencja Associated Press, nad centrum Teheranu pojawił się dym. Początkowo nie było jasne, jaki był cel ataku.

Do uderzenia doszło, gdy Stany Zjednoczone rozmieściły w regionie rozbudowaną flotę myśliwców i okrętów wojennych, aby wywrzeć presję na Iran w sprawie porozumienia dotyczącego jego programu jądrowego. Minister obrony Izraela Israel Katz opisał atak jako działanie "w celu usunięcia zagrożeń". Nie rozwinął tej wypowiedzi.

Świadkowie w Teheranie słyszeli wybuch. Irańska telewizja państwowa poinformowała później o eksplozji, nie podając przyczyny. W tym samym czasie w Izraelu zawyły syreny.

Wojsko izraelskie przekazało, że wydało "proaktywny alert, aby przygotować społeczeństwo na możliwość wystrzelenia pocisków w kierunku państwa Izrael". Amerykańskie wojsko nie skomentowało natychmiast ataku.

Wcześniej w lutym prezydent Donald Trump ostrzegł, że "wydarzą się naprawdę złe rzeczy", jeśli Teheran nie zgodzi się na porozumienie w sprawie przyszłości swojego programu nuklearnego.

Zaraz po ataku w sieci pojawiło się wiele nagrań ukazujących skutki izraelskich uderzeń w Iran. Na jednym z nich można zobaczyć rakiety przelatujące nad terytorium Iraku na 10-15 minut przed pierwszymi doniesieniami o ataku na Teheran.

Atak nastąpił po znaczącym wzmocnieniu sił w bogatym w ropę regionie Bliskiego Wschodu. USA i Iran przeprowadziły w czwartek w Szwajcarii trzecią rundę rozmów, by spróbować rozwiązać impas.

Przed rozmowami sekretarz stanu USA Marco Rubio powiedział, że niechęć Iranu do rozmów o rozwoju programu rakiet balistycznych, obok programu nuklearnego, to "duży, duży problem". Iran deklarował gotowość do kompromisu w sprawie programu jądrowego, ale wielokrotnie podkreślał, że program rakietowy Teheranu nigdy nie był częścią agendy rozmów.

Wcześniej pojawiały się sygnały, że Waszyngton traci cierpliwość wobec Iranu, po tym jak Biały Dom po poprzednich rozmowach stwierdził, że Iran nie odnosi się do jego kluczowych żądań.

Na początku lutego Iran miał w liście do sekretarza generalnego ONZ Antonio Guterresa zapowiedzieć, że Teheran odpowie "stanowczo", jeśli stanie się celem agresji militarnej.

Uczestnicy rynku energii uważnie śledzą narastające napięcia geopolityczne. Ceny ropy wzrosły do najwyższych poziomów od sześciu miesięcy po wypowiedziach Trumpa, w obawie przed możliwym szokiem podażowym.

Iran, państwo założycielskie OPEC, to ważny producent ropy. Leży przy strategicznej cieśninie Ormuz, przez którą przepływa ok. 20 proc. światowych dostaw ropy.

W czerwcu 2025 roku USA przeprowadziły ataki na trzy irańskie obiekty nuklearne. Według danych wywiadowczych spowodowały one poważne szkody w programie nuklearnym Teheranu. Iran odpowiedział kontruderzeniem na amerykańską bazę lotniczą w Katarze. Donoszono wówczas o niewielkich zniszczeniach i braku ofiar.

1. Jaka jest rola Izraela w tym sporze?

Izrael postrzega irański program nuklearny oraz rozbudowę arsenału rakietowego jako bezpośrednie zagrożenie dla swojego istnienia. Władze w Jerozolimie od lat prowadzą politykę "aktywnego powstrzymywania" Teheranu, co obejmuje zarówno operacje specjalne, jak i ścisłą współpracę wywiadowczą oraz militarną z USA. Dla Izraela niedopuszczalne jest posiadanie przez Iran broni atomowej, co czyni ten kraj kluczowym aktorem kształtującym amerykańską strategię na Bliskim Wschodzie.

2. Skąd biorą się obecne napięcia między USA a Iranem?

Aktualna sytuacja to wynik zwiększonej obecności militarnej Stanów Zjednoczonych w Zatoce Perskiej oraz postawienia Teheranowi przez Waszyngton listy rygorystycznych żądań politycznych i wojskowych. Obie strony utrzymują podwyższoną gotowość bojową, a kanały komunikacji dyplomatycznej pozostają mocno ograniczone.

3. Czego dokładnie dotyczy spór o program nuklearny?

Stany Zjednoczone oficjalnie domagają się od Iranu całkowitego i weryfikowalnego przez organizacje międzynarodowe wstrzymania procesu wzbogacania uranu. Władze w Teheranie odrzucają te postulaty, stojąc na stanowisku, że rozwijanie technologii jądrowej na własnym terytorium jest ich suwerennym prawem.

4. Jakie są pozostałe żądania Waszyngtonu wobec Teheranu?

Poza zaprzestaniem prac nad programem nuklearnym, lista amerykańskich postulatów obejmuje: wstrzymanie rozwoju i produkcji rakiet balistycznych, odcięcie wsparcia finansowego oraz militarnego dla powiązanych z Iranem grup zbrojnych na Bliskim Wschodzie (m.in. w Libanie, Jemenie i Iraku), a także zaprzestanie represji wobec uczestników wewnętrznych protestów.

5. Jak Izrael wpisuje się w szerszą układankę geopolityczną regionu?

Konflikt wykracza daleko poza relacje na linii Waszyngton-Teheran-Jerozolima. Izrael, przy silnym wsparciu USA, dąży do budowy nieformalnego bloku obronnego z państwami arabskimi przeciwko rosnącym wpływom Iranu. Z kolei Teheran realizuje strategię tzw. "Osi Oporu", wykorzystując do walki z Izraelem i osłabiania interesów USA sieć swoich sojuszników – m.in. Hezbollah w Libanie, Hamas w Strefie Gazy czy Huti w Jemenie. W tym szerokim ujęciu bezpieczeństwo Izraela jest dla Stanów Zjednoczonych fundamentem utrzymania stabilności całego Bliskiego Wschodu i szachowania mocarstwowych ambicji Iranu, co czyni ten konflikt osią regionalnej polityki.

6. Kto obecnie sprawuje władzę w Iranie i decyduje o przebiegu konfliktu?

Najwyższą władzę niezmiennie sprawuje Najwyższy Przywódca, ajatollah Ali Chamenei. To do niego należy ostateczny głos w kwestiach bezpieczeństwa i polityki zagranicznej. Choć administracją rządową kieruje prezydent Masud Pezeszkian, kluczową rolę odgrywa Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) – elitarna formacja wojskowa kontrolująca znaczną część gospodarki oraz sieć sojuszniczych bojówek w regionie.