Życie za kratami

Nasz dziennikarz postanowił przejść całą więzienną ścieżkę aby pokazać, jak wygląda od środka miejsce, gdzie izoluje się przestępców. Zobaczcie i przeczytajcie jego fotorelację. Ale sami nie idźcie tą drogą...

Zgodnie z wyrokiem sądu zgłaszam się w ustalonym terminie do zakładu karnego na ulicy Montelupich w Krakowie. Przede mną majestatyczny budynek z wieżyczkami wartowniczymi. Wysokie mury zwieńczone drutem ostrzowym. W oknach kraty i blendy zasłaniające codzienne życie więźniów.

Na początek zostałem dokładnie przeszukany, musiałem oddać do depozytu zabronione przedmioty (telefon, pendrive). Jeszcze wykrywacz metali, dokładne sprawdzenie i jestem wewnątrz więzienia. Wszędzie strażnicy, po drodze mijam skazanych wykonujących drobne prace porządkowe.

Na "dzień dobry" trafiam do poczekalni, tzw. sieczkarnika. W środku dwa okienka, jak przy rejestracji w szpitalu. Na wprost mnie strażnicy, obok inni skazani doprowadzeni tutaj w w innych sprawach. Zakładają mi książeczkę zdrowia i akta więźnia. Po weryfikacji mojej tożsamości i dokumentów, zostanie przydzielona mi cela tymczasowa. W niej, nigdy nie wolno być samemu, bo podobno pierwsze godziny w izolacji sprzyjają próbom samobójczym. Faktycznie, jest tu strasznie.

Po "papierkowej robocie", w eskorcie strażników, odbieram z magazynu materac, poduszkę, ręcznik i pastę do zębów. Niezbędne minimum do życia w zamknięciu.

Na razie trafiam do "tymczasówki". Tu nie ma luksusów. Pod pilśniową deską metalowy stelaż. Do tego taboret i stolik. Nic więcej. W niewielkiej celi, spędzę maksymalnie dwa tygodnie, aż wychowawca wypyta mnie o przeszłość, o rodzinę, o próby samobójcze. Klasyczny wywiad, aby ustalić dla mnie program resocjalizacyjny i przydzielić do odpowiedniej grupy współwięźniów.

Podobno, im lepsze będzie moje zachowanie i chęć poprawy, tym lepiej będę traktowany. Nic dziwnego, bo od opinii wychowawcy zależą przepustki, możliwość pracy na zewnątrz albo na kuchni. A to, w tych warunkach jest luksusem.

Szybko wpadam w więzienny rytm - rano pobudka, apel i przeliczenie więźniów. Potem do pracy - dla nielicznych w kuchni lub na zewnątrz.

W więzieniu prowadzone są szkolenia adaptacyjne. Mogę skończyć szkołę, kursy specjalistyczne, a nawet studia. Wszystko zależy od chęci. Ci, którzy w trakcie odsiadki zdecydują się na edukację, stanowią jednak znikomy odsetek skazanych.

Po pobycie w "przejściówce" trafiam do właściwej celi, wieloosobowej. Łóżka stoją tutaj piętrowo. Pod łóżkami rzeczy prywatne, każdy ma prawo mieć ich do 20 kilogramów. W mojej celi jest telewizor, radio, czajnik elektryczny. Ascetyczne wyposażenie, ale wszystko poukładane na swoim miejscu. Zasady są przekazywane na wejściu. Zaczynam nowe, więzienne życie.

Kolejne lata tylko z widokiem na kraty i druty ostrzowe? Szczęściarze mogą oglądać dziedziniec, gdzie jedyną chwilą "relaksu" będzie spacerniak, podzielony na trzy strefy. Kilkadziesiąt metrów kwadratowych to nasz główny kontakt ze światem. Inna rozrywką będą zakupy w kantynie. Pieniądze może wpłacać rodzina na wskazane konto. Towary kupuje się "na zapiskę", czyli bezgotówkowo. Limit miesięczny - 3 razy w sklepiku więziennym. Niewydane pieniądze dostanę na koniec odbywania kary "na start".

Jeśli wychowawca lub sąd stwierdzi, że potrzebuję obserwacji specjalistycznej, trafiam do więziennego szpitala. Oddział psychiatryczny jest po remoncie. Wszystko, co znajduje się w celach, jest przykręcone na stałe do ścian i podłogi. Tutaj monitorowany jest nasz każdy ruch. Nic nie może ujść uwadze strażnika i lekarzy. Przechodząc przez długie korytarze, widzę osoby przypięte pasami do łóżka.

W końcu, znowu na wolności. Brama od zewnątrz to chyba najbardziej wyczekiwany widok każdego więźnia. Przechodząc przez nią liczę, że już nigdy nie będę musiał tutaj wrócić.

Tekst i zdjęcia: Robert Kulig.

Autor dziękuje za pomoc w realizacji materiału Służbie Więziennej aresztu śledczego przy ulicy Montelupich w Krakowie oraz Okręgowemu Inspektoratowi Służby Więziennej w Krakowie.