ZOMO kontra opozycja

Punktem kulminacyjnym uroczystości obchodów 28. rocznicy wprowadzenia stanu wojennego była inscenizacja wydarzeń 13 grudnia 1981 roku, przygotowana przez członków Grupy Rekonstrukcji Historycznej Milicji i ZOMO. Na Placu Zamkowym można było zobaczyć starcia demonstrantów z ZOMO, walkę z opozycjonistami i milicyjne pościgi.

W inscenizacji, w której wystąpiło ponad 100 osób, wykorzystano samochody wojskowe, radiowozy milicyjne oraz race dymne.

Członkowie Grupy Rekonstrukcji Historycznej pokazali m.in. pościg milicyjnej nysy za działaczami opozycyjnymi i rozpędzanie demonstracji przez ZOMO.

Przedstawienie obejrzało ponad 1000 osób.

Wśród widzów byli zarówno ci, którzy doskonale pamiętają dzień wprowadzenia stanu wojennego, jak również młodzi, którzy znają tamte wydarzenia jedynie z opowiadań.

Zdaniem Michała Byliniaka, jednego z członków grupy rekonstrukcyjnej, takie niekonwencjonalne przedsięwzięcia są atrakcyjne dla młodych ludzi. - To jest forma, która przyciągnie młodych ludzi, a tym samym może lepiej zapadnie w pamięć" - powiedział.

Michał Byliniak przyznał, że zakładając mundur Milicji Obywatelskiej i "patrolując" ulice Warszawy, spotkał się z bardzo różnymi reakcjami i emocjami. - Niektórzy ludzie, zwłaszcza starsi, widząc nas przechodzili dziś na dugą stronę, jakby odsuwając się nam z drogi. Z drugiej strony bardzo często podchodzili do nas i opowiadali o tamtych czasach i o tym, co im się przydarzyło, kiedy musieli uciekać, kiedy brali udział w demonstracjach. To dla nas bardzo cenna lekcja - powiedział.

- Ubierając się w taki mundur, czujemy dużą odpowiedzialność za to, co robimy i mówimy, ponieważ rekonstruujemy bardzo niepopularną formację, formację postrzeganą współcześnie - i słusznie - bardzo, bardzo negatywnie - podkreślił jeden z uczestników inscenizacji.

13 grudnia 1981 r. o godzinie szóstej rano Polskie Radio nadało wystąpienie gen. Wojciecha Jaruzelskiego, w którym informował on Polaków o ukonstytuowaniu się Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego i wprowadzeniu na mocy dekretu Rady Państwa stanu wojennego na terenie całego kraju.

Władze komunistyczne jeszcze 12 grudnia przed północą rozpoczęły zatrzymywanie działaczy opozycji i "Solidarności". W ciągu kilku dni w 49 ośrodkach internowania umieszczono około 5 tys. osób. W ogromnej operacji policyjno-wojskowej użyto w sumie 70 tys. żołnierzy, 30 tys. milicjantów, 1.750 czołgów, 1.900 wozów bojowych i 9 tys. samochodów. Stan wojenny zniesiono 22 lipca 1983 r.