Peter Sutherland: Miasta dla imigrantów

W wielu krajach, zwłaszcza w Europie, imigracja zaczyna być przedstawiana jako kwestia bezpieczeństwa. Czołowi politycy uginają się pod presją populistów i wzywają do zaostrzenia ograniczeń. Z kolei część krajów wprost odrzuca swój prawny i moralny obowiązek zapewnienia ochrony uchodźcom uciekającym z terenów objętych konfliktami.

Ale nie wszystkie wieści są złe. Nawet kiedy toksyczny dyskurs polityczny utrudnia skuteczne działanie na poziomach narodowym i międzynarodowym, w miastach skutecznie rozwijają się progresywne inicjatywy integrujące imigrantów.

Burmistrzowie i lokalni administratorzy budują infrastrukturę społeczną i fizyczną, która wspiera przyjmowanie migrantów i uchodźców do lokalnych społeczności. Dla nich nowo przybyli nie są jedynie liczbami. To prawdziwi ludzie i potencjalnie produktywni członkowie lokalnej wspólnoty. Jak trafnie zauważają samorządowcy, kluczem do obudzenia ich potencjału jest dobrze zarządzany proces integracji.

Co zrozumiałe, taki proces jest skomplikowany i może budzić wątpliwości mieszkańców. Nowo przybyli nierzadko ciążą zwłaszcza ku ośrodkom miejskim, nierzadko tym, których zasoby już są ograniczone. Wyzwania są więc liczne i niewdzięczne: od zapewnienia dostępu do przyzwoitych mieszkań i służby zdrowia, po zachowanie przepustowości komunikacji miejskiej i miejsc w szkołach w sytuacji zwiększonego zapotrzebowania.

Dlatego tak ważna jest postawa proaktywna, nie mówiąc już o sporym zapasie pomysłowości. Ale właśnie te dwie cechy wykazują samorządowcy wielu miast swoimi działaniami.

W Nowym Jorku, niezależnie od sytuacji społecznej, wszyscy mieszkańcy mają dostęp do miejskiego dowodu osobistego - iDNYC, który daje dostęp do szeregu usług. W São Paulo imigranci mogą brać udział w dyskusjach nad polityką publiczną za pośrednictwem rad partycypacyjnych. Rada miejska Barcelony rozpoczęła "kampanię przeciwpogłoskową" w ramach szerszego planu budowania spójności społecznej poprzez użycie serii komiksowej, która zwalcza negatywne stereotypy dotyczące migrantów.

Przy współpracy z miejscowymi biznesami, liderzy miejscy przekierowali zasoby tak, żeby promować przedsiębiorczość i przygotowanie do pracy wśród migrantów. W nowozelandzkim Auckland, gdzie aż jedna trzecia mieszkańców urodziła się za granicą, inspirowany kanadyjską inicjatywą projekt Omega łączy nowych migrantów w pary z wykwalifikowanymi mentorami i zapewnia im płatne praktyki. W Londynie funkcjonuje Bike Project, który odświeża porzucone rowery i oddaje w użycie migrantom, żeby zapewnić im przystępny środek transportu. Istnieją tysiące podobnych projektów, które pomagają migrantom i uchodźcom budować nowe życie w nowych środowiskach.

Co jeszcze lepsze, takie inicjatywy nie zamykają się w obrębie pojedynczych miast. Miejscy liderzy i lokalne władze tworzą sojusze ze swoimi odpowiednikami na całym świecie w poszukiwaniu rozwiązań dla wspólnych problemów, dzieląc się przy tym najlepszymi praktykami i zmieniając wyzwania integracji w nowe możliwości. Na przykład funkcjonariusze policji z Toronto, miasta wyjątkowo wielokulturowego, trenowali swoich kolegów z Amsterdamu w kontakcie z różnymi grupami społecznymi.

Dlatego powstało Forum Burmistrzów do spraw Mobilności, Migracji i Rozwoju, platforma wspierana przez Organizację Narodów Zjednoczonych, która usiłuje rozwijać właśnie ten rodzaj dialogu i współpracy pomiędzy burmistrzami, liderami miejskimi i lokalnymi władzami na całym świecie. Zapoczątkowane w Barcelonie w roku 2014 Forum organizowane jest corocznie i wychodzi z założenia, że zdrowe i zrównoważone ośrodki miejskie – kluczowy komponent sukcesu i dynamicznego rozwoju każdego kraju – są zależne od równości praw, obowiązków, i możliwości swoich mieszkańców.

Forum zachęca także społeczność międzynarodową do rozmawiania z miastami, bo są to "kluczowe podmioty w procesach decyzyjnych i dyskusjach na temat kształtu polityk migracyjnych". Przecież miasta już teraz goszczą ponad połowę światowej populacji, a do roku 2050 ten udział wzrośnie do 66 prac. Miasta posiadają więc mnóstwo doświadczenia w integrowaniu nowych mieszkańców, zarówno z zagranicy jak i z terenów wiejskich.

Pomimo że decentralizacja władzy na rzecz samorządów lokalnych postępuje i jest to trend coraz powszechniejszy także w krajach rozwijających się, dzieje się to powoli. Dla wielu miast jest bardzo kłopotliwe, że musi działać w oparciu o ograniczone zasoby i uprawnienia. Potrzebę zmiany tej sytuacji podkreślił niedawno nawet Watykan. Papieska Akademia Nauk ogłosiła, że pod koniec tego roku zorganizuje szczyt na temat uchodźców i migrantów. Wtedy też, jak podkreśla, "należy zapewnić burmistrzom zdolność odpowiedniego goszczenia, regulowania i zaspokajania potrzeb różnego rodzaju migrantów i uchodźców".

Zatem narodowym i międzynarodowym debatom o migracji wciąż wiele brakuje, bo koncentrują się przede wszystkim na kwestiach bezpieczeństwa. To powoduje, że wynikające z tych dyskusji decyzje polityczne również podkreślają sprawy bezpieczeństwa. Władze miejskie nieraz udowodniły chęci i zdolności do radzenia sobie z najbardziej podstawowymi kwestiami integracji na sposób wyjątkowo nowatorski. Jeżeli więc otrzymałyby więcej uprawnień, to mogłyby odegrać ważną rolę w tworzeniu nowych polityk imigracyjnych, na których skorzystaliby wszyscy.

Peter Sutherland - Specjalny Przedstawiciel Sekretarza Generalnego ONZ ds. Migracji i Rozwoju, był dyrektorem generalnym Światowej Organizacji Handlu, Komisarzem Europejskim ds. Konkurencji i Prokuratorem Generalnym Irlandii.

Copyright: Project Syndicate, 2016