Francja: deputowani chcą formalnie uchylić "Code noir"

We Francji deputowani przegłosowali w czwartek projekt formalnie uchylający "Code noir", czyli przepisy z czasów niewolnictwa, które uznawały zniewolonych ludzi za "ruchomą własność" i usprawiedliwiały przemoc oraz kary cielesne. Jak podaje Reuters, w ustawie nie wpisano jednak żądań reparacji.

TemporaryLibertes, Independants, Outre-Mer et Territoires' MP Max Mathiasin (C) speaks during a session to debate his proposed bill aimed at abolishing the slavery-related laws at The National Assembly, France's lower house parliament, in Paris on May 28, 2026. These laws, known as Code Noir ("Black Code") classified enslaved people as "chattels" that could be acquired by a master in the same way as property, or established penalties for escapeóincluding the cutting off of ears, branding with a lily, and even the death penalty. (Photo by Ludovic MARIN / AFP)LUDOVIC MARINFrancja: deputowani chcą formalnie uchylić "Code noir"
Źródło zdjęć: © AFP, EastNews | LUDOVIC MARIN
Natalia Kamińska

Najważniejsze informacje:

  • Francuscy parlamentarzyści jednomyślnie poparli projekt uchylenia przepisów znanych jako "Code noir", mimo że niewolnictwo zniesiono we Francji w 1848 r.
  • W głosowaniu wzięło udział 254 deputowanych; projekt musi jeszcze przejść debatę w izbie wyższej parlamentu.
  • Projekt przewiduje też zobowiązanie rządu do przedstawienia parlamentowi raportu o skutkach prawa kolonialnego i trwałych konsekwencjach niewolnictwa.

W czwartek francuscy ustawodawcy przegłosowali formalne uchylenie przepisów z epoki niewolnictwa, które określały status prawny zniewolonych osób jako "ruchomej własności" i dawały podstawy do nadużyć oraz kar cielesnych. Jak informuje Reuters, decyzja ma przede wszystkim wymiar symboliczny, a projekt nie zawiera zapisów o reparacjach.

Głosowanie przebiegło jednomyślnie: wszyscy spośród 254 obecnych parlamentarzystów opowiedzieli się za propozycją. Projekt nie kończy jednak ścieżki legislacyjnej, bo musi jeszcze zostać omówiony w izbie wyższej francuskiego parlamentu.

Przyjęty projekt wpisuje się w szerszą dyskusję we Francji o reparacjach za niewolnictwo oraz o tym, jak w społeczeństwie utrzymują się rasizm i nierówności łączone z kolonializmem.

Co dokładnie ma uchylić Francja i czym był "Code noir"?

Uchylane przepisy są znane we Francji jako "Code noir" i odnoszą się do królewskich edyktów ogłaszanych w latach 1685-1724. Choć Francja zniosła niewolnictwo w 1848 r., "Code noir" nigdy nie został formalnie unieważniony.

Projekt przedstawiał Max Mathiasin, centrowy deputowany z karaibskiej Gwadelupy. - Ta propozycja nie ma na celu wymazanie historii ani samodzielne uleczenie ran historii - powiedział Mathiasin.

Mathiasin argumentował, że chodzi o kolejny krok o znaczeniu społecznym i państwowym. - Ma na celu wykonanie nowego kroku, dokonanie mocnego aktu pamięci, sprawiedliwości i uznania poprzez formalne uchylenie "Code noir" oraz wszystkich tekstów, które z niego wynikają - dodał.

Wybrane dla Ciebie