Wszyscy robią kupę

Katalończycy mogą się pochwalić ciekawą bożonarodzeniową tradycją. Co roku wytwarzają figurki znanych osób w sytuacji, w której raczej nie bywają one pokazywane - podczas załatwiania się.

Katalońska tradycja sięga aż XVII wieku. Figurki, nazywane "caganer", ustawiane są wśród typowych świątecznych przedstawień stajenki betlejemskiej, takich jak figurki przedstawiające Maryję, Józefa, Jezusa i pasterzy.

"Caganer" jest też elementem świątecznej zabawy, która polega na znalezieniu figurki osoby robiącej kupę wśród innych świątecznych dekoracji.

Powód ustawiania figurki wśród świątecznych ozdób nie jest dobrze znany. Podejrzewa się, że może on symbolizować użyźnianie ziemi lub równość wszystkich ludzi, bo przecież każdy - niezależnie od statusu czy pochodzenia - czasem musi się załatwić.

Niektórzy podejrzewają nawet, że "caganer" może symbolizować samego Jezusa, który zgodnie z wiarą chrześcijan przyjął ludzką postać wraz ze wszystkimi potrzebami fizjologicznymi, charakterystycznymi dla ludzkiego ciała.

Pierwotnie figurki załatwiających się postaci przedstawiały katalońskich chłopów w czerwonych czapkach z czarnym paskiem.

Tradycja zmieniła się w latach 40. XX wieku. Wtedy pojawiły się pierwsze figurki przedstawiające załatwiających się Świętych Mikołajów, zakonnice i diabły.

Wkrótce na rynek trafiły także figurki przedstawiające polityków, sławy, sportowców, hiszpańską rodzinę królewską i postaci historyczne.

Figurki są w tradycji katalońskiej tak silnie zakorzenione, że już kilka dni po amerykańskich wyborach prezydenckich w 2008 r. na rynku pojawiły się pierwsze przedstawienia załatwiającego się Baracka Obamy.

Ostatnie lata przyniosły próbę wprowadzenia nowej tradycji - w sprzedaży pojawiły się figurki przedstawiające postaci, które sikają.

Obecność świątecznych figurek jest dla Katalończyków tak ważna, że kiedy w 2005 r. władze Barcelony ustawiły stajenkę betlejemską bez nich, wiele osób uznało to posunięcie za atak na tradycję Katalończyków. Władze odpowiedziały, że "caganer" dawałby ludziom zły przykład, bo publiczne wypróżnianie się jest niezgodne z prawem. W stajence z 2006 r. figurki jednak nie zabrakło.

Kościół katolicki w Katalonii akceptuje tradycję figurek.