Wojenne murale

Przełom lat 70. i 80. to wyjątkowo gorący czas na Bliskim Wschodzie. W 1979 roku ajatollah Chomeini proklamuje powstanie islamskiej republiki w Iranie. W Iraku trwają już w tym czasie prace nad budową reaktora jądrowego. Bagdad nie może jednak narzekać na źródła energii - ok. 90% wpływów z eksportu pochodzi ze sprzedaży ropy naftowej. Pewny siebie Saddam Husajn postanawia zaatakować sąsiedni Iran we wrześniu 1980 roku.

Na zdjęciu: mural na budynku w Teheranie.

Formalnie powodem wojny był spór o granicę na strategicznej rzece Szatt al-Arab. Brytyjski historyk Peter Calvocoressi podkreśla również, że Husajn uważał Chomeiniego za religijnego fanatyka i sądził, że ajatollah stał za nieudanym spiskiem na jego rząd. Iracki przywódca nie mógł być też pewny stanowiska Teheranu wobec Kurdów.

Wojna nie była jednak ani szybka, ani łatwa - jak oczekiwał Husajn. Po początkowych zwycięskich walkach, Iran przystąpił do ofensywy. Z morza zaatakowano Basrę, z powietrza Mosul. Teheran namówił też Syrię, by zablokowała transport irackiej ropy przez Morze Śródziemne. Dodatkowym ciosem dla Bagdadu było zbombardowanie przez Izrael reaktora jądrowego Tammuz 1.

Państwa arabskie poparły w konflikcie Irak, obawiając się, że szyiccy mieszkańcy ich krajów będą dążyć do przewrotu. Bagdad mógł nawet liczyć na pomoc Kuwejtu (Irak zaatakuje ten kraj w 1991 roku, trzy lata po zakończeniu wojny z Iranem). Husajnowi sprzyjał także konflikt Teheranu z Waszyngtonem po ataku na amerykańską ambasadę w Iranie, przetrzymywaniu przez 444 dni zakładników i zakończoną fiaskiem próbą ich odbicia.

"Wojna przekształciła się w całe lata wzajemnych rzezi" - pisze w swojej książce Calvocoressi*. Bombardowano miasta, w których ginęli cywile. Iracka armia użyła też podczas walk broni biologicznej. Ostatecznie w sierpniu 1988 roku podpisano zawieszenie broni. Podczas wojny zginęło milion ludzi, a jej koszty ocenia się na 400 mld dolarów.

Peter Calvocoressi, "Polityka międzynarodowa 1945-2000" (czytaj więcej o autorze)
.

Władze Teheranu zdecydowały się na powstanie murali przedstawiających "męczenników" wojny iracko-irańskiej w momencie, gdy Iran znów stał się tematem pierwszych stron gazet. Kraj ten oskarża się o dążenia do zbudowania broni atomowej. USA i UE zaostrzyły sankcje wobec Iranu, który odpowiedział zatrzymaniem dostaw ropy naftowej dla brytyjskich i francuskich firm. Irańska armia przeprowadziła również manewry w cieśninie Ormuz i ćwiczenia obrony przeciwlotniczej na południu kraju. Tymczasem izraelska gazeta "Jedijot Achronot" podała, że USA i Izrael mają wkrótce ustalić dokładnie "czerwoną linię", czyli krytyczny moment, w którym nie będzie można dłużej zwlekać z uderzeniem na Iran (czytaj więcej)
.

(wp.pl / mp)