Palmiry - miejsce pamięci

Podczas masowych, potajemnych mordów zginął m.in. marszałek Sejmu II RP Maciej Rataj, wiceprezydent Warszawy Jan Pohorski i olimpijczyk Janusz Kusociński.

Egzekucje odbywały się także w innych miejscach Puszczy m.in. w Wólce Węglowej, Laskach i Wydmach Łuże. Ostatnie miały miejsce w 1943 roku.

Na utworzonym w 1948 roku cmentarzu-mauzoleum spoczywają szczątki 2115 ofiar, ekshumowanych w Puszczy Kampinoskiej i w Lasach Chojnowskich. Nagrobków zidentyfikowanych osób jest 577, znanych jest też 485 nazwisk osób, o których wiadomo, że zginęły w Palmirach, ale ich ciał nie rozpoznano. Pozostałe ofiary pozostają bezimienne.

- Od pierwszych lat okupacji niemieckiej Palmiry stały się dla Warszawy symbolem śmierci - mówił w homilii biskup polowy Wojska Polskiego Tadeusz Płoski.

O ofiarach egzekucji w Palmirach pamiętali w modlitwie ekumenicznej także przedstawiciele innych wyznań - Kościoła prawosławnego, ewangelickiego oraz gminy żydowskiej. Pamięć poległych uczczono również apelem poległych, salwą honorową oraz złożeniem wieńców i zapaleniem zniczy na grobach ofiar egzekucji.

W uroczystości udział wzięli przedstawiciele urzędów centralnych i samorządów m.in. prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz, wojewoda mazowiecki Jacek Kozłowski oraz kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, Janusz Krupski.

- Przywołujemy dziś pamięć mieszkańców Warszawy i okolicznych miejscowości, którzy polegli z rąk okupanta tylko dlatego, że byli Polakami. Ten cmentarz jest świadectwem cierpień Polaków podczas II wojny światowej i przypomina o tych, którzy za wolność zapłacili własnym życiem. Nasze pokolenie ma obowiązek nie tylko zachować i kultywować pamięć o nich, ale też przekazywać ją następnym pokoleniom - powiedział sekretarz Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa Andrzej Przewoźnik.

Na zakończenie uroczystości w Muzeum-Miejscu Pamięci w Palmirach została otwarta wystawa, na której znalazły się zdjęcia, dokumenty i przedmioty osobiste, które pomogły zidentyfikować część ofiar pochowanych na cmentarzu. Odnalezionym przedmiotom towarzyszą tablice przybliżające tło historyczne tamtego okresu, historię egzekucji i ekshumacji ofiar oraz ich nazwiska.

Prezydent Warszawy, która uczestniczyła w otwarciu ekspozycji zapowiedziała także, że pod koniec przyszłego roku ma powstać nowy pawilon Muzeum-Miejsca Pamięci. Placówka jest oddziałem Muzeum Historycznego m.st. Warszawy.