Wielka demonstracja w Iranie

4 listopada 1979 r. kilkudziesięciu studentów islamskich zajęło ambasadę amerykańską w Teheranie, biorąc za zakładników 66 pracowników placówki.

Po dwóch tygodniach część zakładników została zwolniona (kobiety i Afroamerykanie). Pozostałe 52 osoby były przetrzymywane przez 444 dni. Był to jeden z przełomowych momentów islamskiej rewolucji w Iranie.

Atak na ambasadę amerykańską doprowadził do zerwania stosunków dyplomatycznych między Waszyngtonem i Teheranem oraz nałożenia embarga importowego na towary z Iranu.

W kwietniu 1980 roku Amerykanie próbowali odbić zakładników. Ich tajna misja nie powiodła się - ośmiu amerykańskich żołnierzy zginęło w katastrofie śmigłowca z samolotem transportowym. Dopiero w styczniu 1981 roku, w dniu zaprzysiężenia Ronalda Reagana na prezydenta, zakładnicy zostali uwolnieni.

"Kryzys zakładników" całkowicie zmienił stosunki amerykańsko-irańskie. Obalony w styczniu 1979 r. szach Mohammad Reza Pahlavi był przez cały okres swego 26-letniego panowania wspierany przez Stany Zjednoczone. Wydarzenia z 4 listopada sprawiły, że Iran z "amerykańskiego żandarma" stał się wrogiem USA w regionie.

Na zdjęciu: uczniowie-rekruci z paramilitarnej organizacji Basidż, utworzonej w 1979 r. przez ajatollaha Chomeiniego.

"Atak na ambasadę amerykańską i uwięzienie jej personelu nie były zapewne wyłącznie efektami spontanicznej akcji tłumu fanatycznych studentów, lecz zaplanowaną i dobrze przygotowaną operacją nowych irańskich rewolucyjnych służb specjalnych" - pisał na łamach Wirtualnej Polski ekspert ds. terroryzmu Tomasz Otłowski.

Memento dla "amerykańskiego żandarma" - czytaj więcej