Trybunał przyjrzy się pracy kuratorów sądowych

W najbliższy wtorek Trybunał Konstytucyjny zajmie się wnioskiem Krajowej Rady Kuratorów dotyczącym rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie sposobu wykonywania obowiązków i uprawnień przez kuratorów sądowych w sprawach karnych wykonawczych.

Zdaniem Krajowej Rady Kuratorów, kwestionowane rozporządzenie w sposób istotny zmienia zakres obowiązków kuratorów sądowych zwiększając nie tylko liczbę wykonywanych zadań, ale także stopień ich skomplikowania, czasochłonność i koszty ich realizacji. W efekcie warunki pracy kuratorów sądowych uległy zdecydowanemu pogorszeniu.

Przepis § 11 rozporządzenia określa zasady dokonywania kwalifikacji skazanych na „grupy ryzyka powrotu do przestępstwa" A, B i C w zależności od posiadanych przez nich właściwości, rodzaju popełnionego przestępstwa lub stosowanych środków związanych z poddaniem sprawcy próbie. Z kolei § 12, § 13 i § 14 rozporządzenia różnicują oddziaływania kuratora sądowego i ich intensywność w zależności od zaliczenia skazanych do określonej grupy. Przepisy te określają częstotliwość żądania przez kuratora od skazanego kontaktu telefonicznego w zależności od grupy: w przypadku zaliczenia do grupy A i B - co najmniej raz w miesiącu, a w przypadku grupy C - co najmniej dwa razy w miesiącu. Jako powody wprowadzenia podziału dozorów na trzy grupy podano względy praktyczne wynikające z przeprowadzonych przez Ministerstwo Sprawiedliwości lustracji. Natomiast, jak zauważa Krajowa Rada Kuratorów, nie wskazano podstawy prawnej i podstaw naukowych, w tym empirycznych, klasyfikowania skazanych do grup ryzyka. Tymczasem zaliczenie do
każdej z wyodrębnionych grup wiąże się z określonymi dolegliwościami dla skazanego (częstotliwość: odwiedzin skazanego przez kuratora, kontaktowania się skazanego z kuratorem oraz stawiennictwa skazanego w sądzie), a niewywiązanie się z któregokolwiek stwarza obowiązek podjęcia działań przez kuratora, które mogą nieść skutki prawne dla skazanego w postaci np. zarządzenia wykonania kary lub odwołania warunkowego przedterminowego zwolnienia.

Co więcej, zdaniem Krajowej Rady Kuratorów, stosowanie kwestionowanych przepisów może narazić kuratorów sądowych na odpowiedzialność karną. Chodzi o to, że § 5 ust. 5 rozporządzenia zobowiązuje kuratorów zawodowych do zawiadomienia komendanta powiatowego policji o oddaniu skazanego za przestępstwo polegające na użyciu przemocy lub groźby bezprawnej pod dozór kuratora, a § 25 ust. 5 tego rozporządzenia - do zawiadomienia o zakończeniu dozoru, gdy uległ on zakończeniu w inny sposób niż wskutek upływu okresu próby. Jak zauważa tymczasem Rada, zobowiązanie to jest niewątpliwie przetwarzaniem danych dotyczących orzeczenia o skazaniu w sytuacji, gdy art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych zabrania przetwarzania danych osobowych dotyczących m.in. skazań, orzeczeń o ukaraniu i mandatów karnych, a także innych orzeczeń wydanych w postępowaniu sądowym lub administracyjnym. Istnieje więc obawa co do odpowiedzialności karnej kuratora zawodowego za niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych.

Jakie przepisy kwestionuje Krajowa Rada Kuratorów

Trybunał Konstytucyjny orzeknie w sprawie zgodności:

1) § 5 ust. 1, § 11-14 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 26 lutego 2013 r. w sprawie sposobu wykonywania obowiązków i uprawnień przez kuratorów sądowych w sprawach karnych wykonawczych z art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze konstytucji;

2) § 5 ust. 5 oraz § 25 ust. 5 powyższego rozporządzenia z art. 27 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych oraz z art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze konstytucji;

3) § 7 ust. 2 i 3 powyższego rozporządzenia - z art. 173 § 3-5 ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy oraz z art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze konstytucji;

4) § 9 ust. 1 i 2 zdanie drugie, § 9 ust. 4, § 10 ust. 2, § 11 ust. 2 i 5, § 15 ust. 1, § 24 ust. 2, § 25 ust. 1 i 2 zdanie drugie powyższego rozporządzenia - z art. 41 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2001 r. o kuratorach sądowych oraz z art. 2 i art. 171 § 1 kodeksu karnego wykonawczego oraz z art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze konstytucji;

5) § 9 ust. 1 i 2 zdanie drugie oraz § 25 ust. 1 i 2 zdanie drugie powyższego rozporządzenia - z art. 172 § 2 kodeksu karnego wykonawczego;

6) § 9 ust. 2 zdanie drugie oraz § 25 ust. 2 zdanie drugie powyższego rozporządzenia - z art. 173 § 1 kodeksu karnego wykonawczego;

7) § 14 ust. 1 pkt 5 powyższego rozporządzenia - z art. 173a § 1 kodeksu karnego wykonawczego oraz z art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze konstytucji;

8) § 20 ust. 1 pkt 5 powyższego rozporządzenia - z art. 9a ust. 12 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy w rodzinie oraz z art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze konstytucji.