Tak Rosja budowała swoje imperium

Historyczny awans państwa rozpoczął się za panowania Piotra I Wielkiego - czytamy w serwisie ciekawostkihistoryczne, na podstawie książki Briana D. Taylora "Rosyjska polityka".

Zwycięstwo nad Szwecją w wielkiej wojnie północnej w 1721 roku dało Rosji dostęp do Morza Bałtyckiego i otworzyło jej drogę do Europy. W drugiej połowie XVIII wieku Katarzyna II wywalczyła dodatkowo dostęp do Morza Czarnego, co częściowo przełamało izolację geograficzną kraju.

Podboje i rosnąca liczba ludności przyniosły Rosji ogromne korzyści zbrojne. Rozmiar państwa zniechęcał i utrudniał działania najeźdźcom, a armia dysponowała większą liczbą żołnierzy niż jakikolwiek rywal. Rozrost terytorium oznaczał jednak coraz trudniejsze do obrony granice i narastające różnice etniczne wewnątrz imperium. Gospodarczo i technologicznie Rosja pozostawała daleko w tyle za potęgami Europy Zachodniej.

Militarne i technologiczne zacofanie obnażyła m.in. przegrana wojna krymska, w której zachodni przeciwnicy używali karabinów o pięciokrotnie większym zasięgu niż rosyjskie muszkiety. Po upadku caratu i rewolucji 1917 roku, komunistyczne władze nowo powstałego ZSRR postawiły na radykalne dogonienie Zachodu.

Spowolnienie tempa oznaczałoby opóźnienie, a ci, którzy się spóźniają, przegrywają - mówił w 1931 roku Józef Stalin, tłumacząc konieczność forsownej industrializacji w obliczu widma kolejnej wojny.

Ostateczny awans do ligi globalnych supermocarstw nastąpił w wyniku II wojny światowej. Związek Radziecki zdołał odeprzeć atak hitlerowskich Niemiec, jednak zapłacił za to gigantyczną cenę. W trakcie konfliktu zginęło od 25 do 27 milionów mieszkańców ZSRR.

Zwycięstwo sprawiło, że Związek Radziecki zyskał pozycję, w której mógł równać się wyłącznie ze Stanami Zjednoczonymi. Kraj stał się liderem bloku komunistycznego i zaczął budować "zewnętrzne imperium". W okupowanej Europie Wschodniej, w tym w Polsce, Czechosłowacji i na Węgrzech, zainstalowano marionetkowe rządy. Utworzyły one strefę buforową chroniącą radziecki rdzeń.

ZSRR skutecznie rekompensował swoją słabość gospodarczą rozbudową potężnego arsenału militarnego. To właśnie wyścig zbrojeń i dążenie do utrzymania kontroli nad strefą wpływów pozwoliły imperium funkcjonować w roli supermocarstwa aż do jego rozpadu w 1991 roku.