Święto Rękawki

Co roku we wtorek po Wielkiej Nocy krakowianie obchodzą u stóp Kopca Krakusa na krakowskim Podgórzu tradycyjne Święto Rękawki. Dzień ten zwany jest też trzecim dniem Wielkanocy.

Festyn, podczas którego można zobaczyć m.in. walki rycerskie i pokazy średniowiecznych rzemiosł, od lat towarzyszy odpustowi w nieodległym kościele św. Benedykta.

Nazwa święta pochodzi od starosłowiańskich słów "raka" lub "rakew", oznaczających trumnę albo grób. Nawiązuje ono do obrzędów prasłowiańskich zaduszek wiosennych odbywających się pod kopcem, schrystianizowanych dopiero w XVI wieku. Od 2000 roku uroczystość obchodzona jest w formie konkursów, pokazów walk, prezentacji uzbrojenia i życia z okresu wczesnego średniowiecza. Pod kopcem można było zobaczyć jak wyglądało życie we wczesnośredniowiecznych osadach, rzemiosło, uzbrojenie, stroje.

(wp.pl/PAP/wikipedia/meg)

Tradycje Święta Rękawki są pozostałością obyczajów pogańskich. Były one częścią zaduszek wiosennych.

Zaduszki prawdopodobnie odbywały się w pierwszy dzień wiosny (tzw. Dziady wiosenne) i z tej okazji na wzgórzu palono oczyszczający ogień i sadzono święte gaiki, by dusze zmarłych miały gdzie odpocząć. Pierwsze pisemne wzmianki o święcie pojawiają się w XVI w.

Później, aby odciągnąć uczestników święta od pogańskich zwyczajów, władze kościelne wybudowały na sąsiednim wzgórzu kościół pod wezwaniem św. Benedykta, w którym odpust odbywał się w tym samym dniu co Rękawka. Obecnie święto jest związane z odpustem w tym kościele.

Do przejawów pierwotnej czci oddawanej zmarłym należało między innymi zrzucanie ze wzgórza pokarmów i monet.

Po wybudowaniu kościoła, w dniu odpustu ze szczytu kopca zamożni krakowianie zrzucali owoce, słodycze i pieniądze (w powierzchniowej warstwie odnaleziono monety z różnych okresów dziejowych), zaś biedni, żacy i dzieci zbierali je u podnóża.

Obecnie na kopcu odbywa się szereg zabaw i inscenizacji, m.in. obrzęd przywitania wiosny, walka o zdobycie kawałka kołacza, wyścig wojowników wokół kopca czy inscenizacja życia codziennego z czasów średniowiecza.

Oczywiście nie może zabraknąć spektakularnej bitwy. Po starannych przygotowaniach na zboczach kopca odbywa się bitwa Wikingów ze Słowianami.

Językoznawcy tłumaczą pochodzenie nazwy Rękawka od prasłowiańskiego słowa o znaczeniu związanym z pochówkiem.

Mogło to być czeskie"rakew" lub słowackie "rakva" oznaczające trumnę albo serbskie "raka" - grób. Co innego mówi legenda.

Według podania, dla uczczenia pamięci króla Kraka lud usypał kopiec, nosząc ziemię w rękawach, stąd nazwa festynu - Rękawka. Taką wersję potwierdzają słowa znanego, polskiego poety.

Mowa o Janie Kochanowskim, który w jednej ze swoich fraszek napisał, że "rękawka" oznacza grobowiec usypany rękami.

Do połowy XIX w. Rękawka odbywała się na samym kopcu Krakusa, jednak po przekopaniu wzgórza na potrzeby budowy linii kolejowej, przeniosła się na górę św. Benedykta w północnej części wzgórza Lasoty i połączona została z odpustem i ludową zabawą koło kościoła św. Benedykta na Krzemionkach.

Do połowy XIX w. Rękawka odbywała się na samym kopcu Krakusa, jednak po przekopaniu wzgórza na potrzeby budowy linii kolejowej, przeniosła się na górę św. Benedykta w północnej części wzgórza Lasoty i połączona została z odpustem i ludową zabawą koło kościoła św. Benedykta na Krzemionkach.

Do połowy XIX w. Rękawka odbywała się na samym kopcu Krakusa, jednak po przekopaniu wzgórza na potrzeby budowy linii kolejowej, przeniosła się na górę św. Benedykta w północnej części wzgórza Lasoty i połączona została z odpustem i ludową zabawą koło kościoła św. Benedykta na Krzemionkach.

Do połowy XIX w. Rękawka odbywała się na samym kopcu Krakusa, jednak po przekopaniu wzgórza na potrzeby budowy linii kolejowej, przeniosła się na górę św. Benedykta w północnej części wzgórza Lasoty i połączona została z odpustem i ludową zabawą koło kościoła św. Benedykta na Krzemionkach.