Obrotowy PSL [OPINIA]

Tekst powstał w ramach projektu WP Opinie. Przedstawiamy w nim zróżnicowane spojrzenia komentatorów i liderów opinii publicznej na kluczowe sprawy społeczne i polityczne.

Sondaże nie rozpieszczają ludowców. Kolejne publikowane dane - choć różnią się co do szczegółów - w zasadzie nie dają im możliwości samodzielnego wejścia do parlamentu. Politycy PSL oczywiście niezmiennie przypominają, że z sondażami tak jest zawsze i że nie pierwszy raz są pod sondażowym progiem, a potem wchodzą do parlamentu. Nawet zapewniają, że oni sami mają inne, lepsze dla nich dane. Trudno jednak nie dostrzec, że sytuacja nie jest dobra.

I wcale nie chodzi o same sondaże, ale także o to, że PSL stracił swoją najbardziej oddaną wyborczą bazę (bo i coraz mniej mamy rolników), część jego wyborców odpłynęła już nie tylko do PiS, ale także do obu Konfederacji, a do tego politykom tej formacji brakuje spójnego pomysłu - gdzie poszukać nowego żelaznego elektoratu? To wszystko sprawia, że nastroje, szczególnie gdy politykom zbierze się na szczerość, i gdy wyłączone zostają mikrofony, nie są entuzjastyczne.

Uśmiechy pojawiają się na twarzach dopiero, gdy zaczyna się rozmawiać o potencjalnych sojuszach i koalicjach. W tej sprawie PSL może mówić o klęsce urodzaju, bo możliwości jest naprawdę sporo, a partia ta ma aż nadto potencjalnych kandydatów na partnerów strategicznych.

Oczywiście na tym etapie politycy zapewniają - zgodnie ze stanowiskiem władz partii, że do wyborów pójdą samodzielnie i że nie zwiną zielonego sztandaru, ale… do kolejnych elekcji zostało jeszcze trochę czasu, a możliwości zmian jest sporo. I ten bogaty wybór to napełnia serca ludowych polityków wyraźną otuchą.

Pierwszą, najbardziej oczywistą opcją, jest koalicja wyborcza z Koalicją Obywatelską. Taką propozycję, obejmującą także Nową Lewicę i jakieś pozostałości po Klubie Centrum, miał złożyć Donald Tusk. Ludowcy (podobnie jak Lewica) jasno deklarują, że w tak szerokiej formule się nie widzą, ale już na koalicję KO-PSL (i przyjęcie do siebie jakichś pozostałości po partii Hołowni) patrzą bardziej przychylnym okiem, bo ona pozwoliłaby im ukształtować się jako łagodnie konserwatywne skrzydło "demokratycznej koalicji" i gwarantowała niezłe możliwości wyborcze.

Lewica - a takie deklaracje pojawiają się od jej liderów - musiałaby wówczas wyruszyć osobno (najlepiej z Partią Razem, która jednak tego nie chce), i to miałoby gwarantować zachowanie rządu.

To jednak tylko jedna z możliwości, bo jest jeszcze druga, tym razem związana z Mateuszem Morawieckim. Ten ostatni, jak twierdzą jego przeciwnicy w PiS, miał się poczuć polskim Peterem Magyarem i uwierzyć, że wraz z PSL-em i swoimi stronnikami, może zmienić polską prawicę i na trwałe zastąpić PiS, który zepchnięty zostałby wówczas do narożnika skrajności razem z oboma Konfederacjami.

PSL w tej układance byłby mu potrzebny, by z jednej strony pozyskać mocne i stabilne struktury, a z drugiej mocno pokazać zmianę. Sam pomysł miałby być do pewnego stopnia powtórką Trzeciej Drogi i być może obejmować także samą Polskę 2050 z Katarzyną Pełczyńską-Nałęcz.

Tych potencjalnych układanek oczywiście nikt oficjalnie nie potwierdza, a w prywatnych rozmowach politycy PSL jedynie uśmiechają się, gdy pojawiają się potencjalne scenariusze. Jeśli zaś próbować dociskać, wówczas zdecydowanie odrzucają jedynie koalicję z PiS, wskazując, że na to się nie zdecydują, i zwracając uwagę, że dwa pozostałe scenariusze oznaczają ostatecznie grę po stronie - jak mówią - "obozu demokratycznego" i uniemożliwienie powrotu do władzy koalicji radykalnej prawicy, czyli szerokiego porozumienia PiS/Konfederacji i Korony Polskiej.

To właśnie ta narracja, opowieść o PSL-u jako koniecznym elemencie każdej potencjalnej układanki, która blokowałaby wejście Brauna do aktywnej polityki - czy premierostwo Przemysława Czarnka (którego - jako pragmatyka - prywatnie wielu ludowców ceni), ma też gwarantować sympatię części mediów do każdego potencjalnego nowego projektu, a także gwarantować brak potencjalnej wojny wewnątrz samej obecnej koalicji rządowej.

Niezależnie bowiem od tego, który ze scenariuszy zostanie wybrany (możliwy jest bowiem także samodzielny start), i tak lojalność wobec obozu Tuska będzie zagwarantowana, a sam PSL pozostanie po tej samej stronie układu politycznego.

Wygląda na to, że PiS ma już tego świadomość, a doskonałym tego dowodem jest ostry atak prof. Sławomira Cenckiewicza na PSL. Obóz prezydencki długo uśmiechał się do ludowców, a PiS kusił rozmaitymi możliwościami, ale wygląda na to, że stracono już nadzieję na jakiekolwiek przeciągnięcie ludowców. Stąd atak, który ma przypominać prawicowym wyborcom, którzy mogliby rozważać głosowanie na bardziej centrowy PSL, że nie będzie to głos oddany na powrót PiS w jakimś nowym układzie do władzy.

Wszystkie te układanki nie mogą jednak przesłonić jednej fundamentalnej prawdy. PSL wciąż nie odpowiedział sobie na jedno, fundamentalne pytanie: jak ma wyglądać partia chłopska i ludowa w nowej rzeczywistości?

Chłopskość, w związku ze zmianami demograficznymi, już nie wystarcza, ludowość i wiejskość politycznie nie dają głosów, a chadeckość, która pozostaje istotnym składnikiem tożsamości PSL, też coraz mocniej się zmienia. PSL szuka oczywiście wyborców wśród drobnego biznesu, ale i tu nie wydaje się, by mogła złowić wiele. Pytanie o to, co ma symbolizować zielony sztandar, który niesie ze sobą ogromną tradycję, wciąż więc przed ludowcami pozostaje. I to nawet jeśli układ sceny politycznej gwarantuje im wejście do kolejnego parlamentu.