Lotniskowce świata

Od czasów II wojny światowej królują na morzach i oceanach - dziś niewiele wielkich operacji zbrojnych, prowadzonych z dala od własnych granic, może się odbyć bez ich udziału. Lotniskowce to współcześnie największe okręty wojenne, często dysponujące wystarczającą potęgą, aby rzucić na kolana każdego przeciwnika. Są to również najdroższe jednostki, dlatego niewiele państw może sobie na nie pozwolić, a ich utrata niesie ze sobą nie tylko poważne konsekwencje militarne, ale również finansowe i polityczne.

Obecnie na świecie w czynnej służbie pozostaje 19 lotniskowców, z czego aż 10, i to najpotężniejszych superlotniskowców, posiada marynarka Stanów Zjednoczonych. Oto przegląd typów tych jednostek, które pływają współcześnie po światowych wodach.

Na zdjęciu: wielonarodowy zespół okrętów, wśród których są trzy lotniskowce - amerykańskie USS John C. Stennis i USS John F. Kennedy oraz francuski "Charles de Gaulle"; ponadto za nimi płynie brytyjski śmigłowcowiec HMS Ocean.

Obecnie wszystkie 10 lotniskowców, które pozostają w czynnej służbie USA, to jednostki typu Nimitz. Te napędzane reaktorami nuklearnymi okręty zaczęto wprowadzać w 1975 roku. Mogą zabierać na pokład do 90 samolotów i śmigłowców różnego typu, choć współcześnie typowe skrzydło liczy zazwyczaj 64 maszyny.

Lotniskowce typu Nimitz, mające wyporność 100 tys. ton i długość ponad 330 metrów, to aktualnie największe okręty wojenne świata - pływające małe miasta, w których "mieszka" ponad sześć tysięcy osób. Oprócz samolotów jednostki te uzbrojone są również w pociski rakietowe różnego typu i działka Phalanx.

Amerykańskie lotniskowce o napędzie atomowym określane są czasami jako superlotniskowce - wszystko ze względu na ich potężne rozmiary, do których nawet nie zbliżają się jednostki pływające w marynarkach innych państw.

Na zdjęciu: amerykańskie lotniskowce "Kitty Hawk" (typ Kitty Hawk) oraz "Ronald Reagan" i "Abraham Lincoln" (typ Nimitz) wraz z towarzyszącymi im okrętami i samolotami.

Przyszłością marynarki Stanów Zjednoczonych mają być nowe lotniskowce typu Gerald R. Ford. Ich kadłub będzie podobny do tego wykorzystywanego w jednostkach typu Nimitz, jednak w okrętach tych zastosowanych zostanie szereg nowych rozwiązań. M.in. większa automatyzacja systemów (co ma skutkować znaczącą redukcją liczebności wymaganej załogi); bardziej zaawansowane systemy obronne; elementy stealth; katapulty elektromagnetyczne (EMALS) zamiast parowych; nowy typ reaktorów nuklearnych.

Lotniskowce Gerald R. Ford mają też zostać uzbrojone w nowe samoloty - wielozadaniowe myśliwce piątej generacji F-35C Lightning II (choć projekt napotyka na wiele problemów) oraz drony bojowe, jak testowany niedawno Northrop Grumman X-47B.

Obecnie w budowie znajdują się dwa okręty tego typu, na trzeci Pentagon złożył już zamówienie. Wejście pierwszego do służby spodziewane jest w 2015 roku, kolejne w 2020 i 2025. Żywotność jednostki określana jest na 50 lat.

Na zdjęciu: artystyczna wizja nowego lotniskowca.

Royal Navy, jeszcze nie tak dawno największa potęga mórz i oceanów, dziś w czynnej służbie posiada tylko jeden, stosunkowo niewielki lotniskowiec typu Invincible - HMS Illustrious. Wyporność tego okrętu jest mniej więcej pięć razy mniejsza niż amerykańskich superlotniskowców. Załoga liczy około 1000 osób.

Na swój pokład "Illustrious" mógł zabierać do 22 myśliwców pionowego startu i lądowania Sea Harrier/ Harrier II, ale od kiedy w ostatnich latach Wielka Brytania wycofała je z użytku, z pokładu lotniskowca operują jedynie śmigłowce. Dodatkowe uzbrojenie stanowią działka Goalkeeper CIWS i Oerlikon 20 mm.

Na zdjęciu: HMS Illustrious, za którym płyną dwa potężniejsze lotniskowce typu Nimitz - USS Harry S. Truman i USS Dwight D. Eisenhower.

Marynarka Wielkiej Brytanii ma wkrótce otrzymać przynajmniej jeden nowy lotniskowiec typu Queen Elizabeth. Mające wyporność 65 tys. ton i długość 280 metrów jednostki będą największymi w historii okrętami służącymi w Royal Navy i drugimi pod względem wielkości na świecie - za amerykańskimi lotniskowcami typu Nimitz.

Lotniskowce te mają mieścić na pokładzie około 40 samolotów i śmigłowców. Podstawowym uzbrojeniem będą wielozadaniowe myśliwce piątej generacji F-35B Lightning II.

Royal Navy zamówiła dwa okręty typu Queen Elizabeth, ale możliwe, że z powodu rosnących kosztów i cięć finansowych, tylko pierwszy, spodziewany w 2016 roku, pozostanie w służbie. Drugi prawdopodobnie zostanie sprzedany lub trafi od razu do rezerwy.

Na zdjęciu: artystyczna wizja HMS Queen Elizabeth razem z okrętami grupy uderzeniowej.

Dumą francuskiej marynarki jest "Charles de Gaulle" - jedyny na świecie nieamerykański lotniskowiec o napędzie atomowym pozostający w czynnej służbie. Wyporność - ponad 42 tys. ton; długość - 261 metrów; załoga - 2 tys. osób.

Skrzydło lotnicze jednostki składa się zazwyczaj z ok. 40 samolotów i śmigłowców. Trzon uderzeniowy stanowią wielozadaniowe myśliwce Rafale M i samoloty szturmowe Super Etendard.

Wprowadzony do służby w 1991 roku "Admirał Kuzniecow" jest jedynym w historii Rosji/ZSRR klasycznym lotniskowcem i aktualnie największym okrętem tego typu skonstruowanym w Europie. Jego wyporność wynosi ponad 60 tys. ton, a długość 306 metrów. Załoga liczy ok. 2 tys. osób.

Ciekawostką jest, że "Admirał Kuzniecow" to jedyny na świecie zbudowany lotniskowiec przystosowany do operowania z niego samolotów odrzutowych konwencjonalnego startu, bez użycia katapulty. Jednak między innymi z tego powodu dysponuje on mniejszą siłą uderzeniową, niewspółmierną do rozmiarów i bliższą lotniskowcom lekkim. Na swój pokład zabiera do 30 samolotów, a z powodu braku katapult mogą one startować tylko z mniejszą ilością paliwa i uzbrojenia.

Cechą unikalną rosyjskiego lotniskowca jest uzbrojenie w pociski woda-woda, do zwalczania innych jednostek, przez ekspertów uznawanych jednak za niepotrzebnych tego typu jednostkom.

Wraz z rosnącą potęgą gospodarczą Chin, rośnie również ich siła militarna. W ubiegłym roku do służby w chińskiej marynarce wszedł pierwszy lotniskowiec, ale nazywająca się "Liaoning" jednostka to w rzeczywistości budowany w latach 80. radziecki okręt "Wariag" - lotniskowiec typu Admirał Kuzniecow, który z powodu rozpadu ZSRR nigdy nie został ukończony.

W 1998 roku Pekin zakupił kadłub okrętu od Ukrainy, a następnie dokończył go w stoczni w Dalian. "Liaoning" miał nie tyle stanowić o sile chińskiej marynarki, co być źródłem bezcennego know-how, które posłuży do budowy własnych lotniskowców. Państwo Środka już rozpoczęło budowę co najmniej jednej, większej i potężniejszej, jednostki tego typu. A ma być ich więcej. Tymczasem poradziecki nabytek będzie służyć jako okręt szkolny dla pilotów, którzy będą pełnić służbę na nowych lotniskowcach.

Na zdjęciu: "Liaoning" jeszcze w stocznie w Dalian.

Wielozadaniowy lekki lotniskowiec "Cavour", to jedna z nowszych jednostek i okręt flagowy włoskiej marynarki. Wyporność - 27 tys. ton; długość - 224 metry. Załoga liczy przeszło 1200 osób, w tym ponad 300 żołnierzy piechoty morskiej.

Okręt może zabrać na pokład do 30 samolotów pionowego/krótkiego startu i lądowania oraz śmigłowców. Jego charakterystyka pozwala mu pełnić rolę okrętu dowodzenia, ochrony przeciwlotniczej i przeciwpowodziowej, czy wsparcia dla operacji desantowych. Zamiast skrzydła lotniczego może w swym hangarze przewozić również czołgi, transportery opancerzone lub inne pojazdy.

Główną siłę uderzeniową stanowią samoloty bojowe Harrier, które wkrótce mają zostać zastąpione nowocześniejszymi myśliwcami F-35B Lightning II. "Cavour" jest uzbrojony również w pociski i działka przeciwlotnicze, a także działa uniwersalne.

"Giuseppe Garibaldi", drugi włoski lotniskowiec pozostający w czynnej służbie, to jeden z dwóch najmniejszych okrętów w tym zestawieniu. Pełna wyporność trochę ponad 13 tys. ton, długość 180 metrów, załoga - niecałe 800 osób. Do czasu wprowadzenia "Cavoura" w 2009 roku pełnił rolę okrętu flagowego włoskiej marynarki.

Lotniskowiec ten może zabierać na swój pokład do 16 samolotów lub 18 śmigłowców, ale najczęściej spotykane jest mieszane skrzydło złożone z 6-8 samolotów i 4 śmigłowców. Ponadto uzbrojony jest w pociski przeciwokrętowe i przeciwlotnicze, działka i torpedy.

Na zdjęciu: "Giuseppe Garibaldi" płynący obok amerykańskiego lotniskowca USS Harry S. Truman.

Dynamicznie rozwijające się Indie, podobnie jak Chiny, mają ambitne plany rozbudowy floty wojennej. Wprawdzie na razie w czynnej służbie znajduje się tylko jeden, dość wiekowy lotniskowiec, ale jeszcze w tym roku do służby ma wejść nowa jednostka (zmodyfikowany typ Kijów produkcji radzieckiej), a dwie kolejne są w budowie.

Obecnie pod indyjską banderą pływa tylko INS Viraat, lekki lotniskowiec brytyjskiej konstrukcji typu Centaur. Pierwotnie okręt od 1959 roku służył w marynarce brytyjskiej jako HMS Hermes. W 1987 roku został kupiony przez Indie, zmodernizowany i przemianowany na "Viraat" (czyli "Gigant"). Ma ponad 28 tys. ton wyporności i 226 metrów długości. Standardowa załoga liczy ponad 1300 osób. Na pokład zabiera do 30 samolotów (Sea Harrier ) i śmigłowców.

INS Viraat może służyć jeszcze nawet do 2020 roku. Oznacza to, że okręt będzie pływać po morzach i oceanach ponad 60 lat, czyli dwa razy dłużej niż przewidywana żywotność tej jednostki, określana na 25 lat.

Na zdjęciu: dwa amerykańskie F/A-18 Super Hornet oraz indyjskie Harriery i Jaguary przelatują nad lotniskowcem INS Viraat.

Lotniskowiec "Sao Paulo" to okręt flagowy brazylijskiej marynarki. Jest to jednostka typu Clemenceau, która od 1963 roku służyła we francuskiej marynarce jako "Foch", ale w 2000 roku została odkupiona przez rząd Brazylii za 12 milionów dolarów, a w następnych latach przeszła gruntowną modernizację. Wyporność - ponad 32 tys. ton; długość - 265 metrów. Załoga, w zależności od konfiguracji skrzydła lotniczego, może liczyć do 1900 ludzi.

"Sao Paulo" na swój pokład zazwyczaj zabiera 22 samoloty szturmowe A-4 Skyhawk i 17 śmigłowców różnego typu.

Tajlandzki HTMS Chakri Naruebet to najmniejszy lotniskowiec na świecie pozostający w czynnej służbie, choć aktualnie lotniskowcem pozostaje tylko z nazwy - w 2006 roku na emeryturę przeszły wszystkie operujące z okrętu samoloty AV-8S Matador (Harriery w hiszpańskiej wersji).

HTMS Chakri Naruebet to zbudowana na zamówienie w Hiszpanii zmodernizowana wersja tamtejszego lekkiego lotniskowca "Principe de Asturias". Wyporność - 11,5 tys. ton; długość - 182 metrów; załoga - ok. 1000 osób. Na pokład standardowo zabierał do sześciu samolotów i 4-6 śmigłowców (choć może przewozić 14 dodatkowych).

Obecnie okręt jest przeznaczony głównie do udzielania pomocy ofiarom klęsk żywiołowych. Poza tym z portu wypływa średnio tylko na jeden dzień w miesiącu w celach szkoleniowych, nie licząc misji związanych z przewozem tajlandzkiej rodziny królewskiej, co naraziło okręt na zarzuty, że jest jedynie "przerośniętym jachtem".

Na zdjęciu: HTMS Chakri Naruebet płynący obok amerykańskiego superlotniskowca USS Kitty Hawk