Miejsce snu.

5 z 60

– Odkrycia i prace archeologiczne są systematycznie prowadzone i dziś – mówi szef katakumb włoskich. – Całkiem niedawno na przykład udało nam się odnaleźć katakumbę Chiaraviglio, w której zachował się piękny fresk z powitania świętych Piotra i Pawła. Być może miejsce to będzie przygotowane do zwiedzania, ale nie nastąpi to prędko. Zresztą pracownicy Papieskiej Komisji Archeologii Sakralnej nie spieszą się z szerokim udostępnianiem bezcennych miejsc pochówku chrześcijan turystom z całego świata, których w samych Katakumbach św. Kaliksta gości rocznie ok. 600 tys. – Z 60 rzymskich katakumb do zwiedzania przygotowaliśmy jedynie 5. Oprócz św. Kaliksta, są to Katakumby św. Sebastiana, Domicylli, Pryscylli i Agnieszki. We Włoszech do podziemnych cmentarzy można zajrzeć jeszcze m.in. w Syrakuzach, Albano czy Bolsenie. Wiele jest zamkniętych ze względów technicznych, bo po prostu niebezpiecznie byłoby tam wchodzić, jednak głównym powodem jest to, że obecność osób (poruszających się, oddychających) źle wpływa na znajdujące się tam freski. Dlatego m.in. nie są udostępnione zwiedzającym katakumby przy via Latina. Zamykanie i otwieranie grobowców wpływa bardzo niekorzystnie na stan znajdujących się w nich malowideł.

Papieże i męczennicy

Po najstarszym cmentarzu chrześcijańskim oprowadza nas ks. Tadeusz Rozmus, polski salezjanin, do niedawna dyrektor Katakumb św. Kaliksta (ponad 2 miesiące temu upłynęła jego 3-letnia kadencja na tym stanowisku). – Ciekawostką jest to, że choć noszą imię św. Kaliksta, to święty ten wcale nie jest tu pochowany – wyjaśnia ks. Tadeusz. – Był on pierwszym zarządcą – jeszcze jako diakon – tego miejsca. Potem został papieżem i męczennikiem.

Najstarszy cmentarz chrześcijański powstał na terenach należących do rodziny Cecylów, którzy podarowali je wspólnocie. Dziś, oprócz labiryntów korytarzy z setkami nisz grobowych (w których – ciekawostka – bez względu na porę roku panuje temperatura 18 st. C), najważniejsze są tu trzy miejsca. Po pierwsze Krypta Papieży, z grobami następców św. Piotra z III w. Pochowano ich tutaj 9, a także 8 osób z hierarchii kościelnej, a zachowało się 5 oryginalnych tablic z grobowców papieskich. W miejscu męczeńskiej śmierci pochowano wspomnianego już papieża Sykstusa II, zamordowanego podczas prześladowań za cesarza Dioklecjana.

Drugim ważnym miejscem jest Krypta św. Cecylii, w której święta spoczywała do 821 r. (wtedy ciało jej przeniesiono do poświęconej jej bazyliki na Zatybrzu). Znajduje się tu rzeźba przedstawiająca ciało zmarłej w charakterystycznej pozycji, w jakiej została znaleziona w grobowcu, z układem palców symbolizującym Trójcę Świętą.

Miejscami, do których się nie wchodzi, ale można je oglądać przez szybę, są Kaplice Sakramentów, z dobrze zachowanymi przepięknymi freskami ze scenami zarówno ze Starego, jak i Nowego Testamentu. – Malowidła spełniały rolę katechezy dla wielkich rzesz pielgrzymów – wyjaśnia ks. Tadeusz Rozmus. – Przebija z nich głęboka wiara w życie pozagrobowe, uderzają radosne elementy fresków – zielone gałązki, ptaki, ludzie wypoczywający na zielonych pastwiskach... Pomijając jednak wszelkie walory archeologiczne, jest to miejsce absolutnie nasycone świętością i krwią męczenników. A mury i nisze, wykute z ogromnym wysiłkiem w powulkanicznym tufie, dosłownie krzyczą świadectwem.

Barbara Jaworska